«Ένα εκατοστό τον χρόνο είναι ο μέσος όρος καταβύθισης της Δήλου», ανέφερε χθες ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και της Εθνικής Ακαδημίας Μηχανικής των ΗΠΑ, Κωνσταντίνος Συνολάκης

«Ένα εκατοστό τον χρόνο είναι ο μέσος όρος καταβύθισης της Δήλου», ανέφερε χθες ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και της Εθνικής Ακαδημίας Μηχανικής των ΗΠΑ, Κωνσταντίνος Συνολάκης, παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα του «Δικτύου Παρακολούθησης των Θαλάσσιων Παραμέτρων στη Δήλο». Όπως εξήγησε ο καθηγητής, το φαινόμενο οφείλεται στον συνδυασμό της ανόδου της στάθμης της θάλασσας λόγω της κλιματικής αλλαγής και των γεωλογικών διεργασιών που προκαλούν βύθιση ή ανύψωση των ακτών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της μελέτης, έως το 2050 η σχετική στάθμη της θάλασσας στη Δήλο αναμένεται να αυξηθεί κατά 21 εκατοστά στο «αισιόδοξο σενάριο» και κατά 28 εκατοστά στο «δυσμενές σενάριο». Για το 2100, οι αντίστοιχες προβλέψεις ανεβάζουν την άνοδο στα 48 εκατοστά και στα 87 εκατοστά, εντείνοντας την ανησυχία για το μέλλον του μοναδικού αρχαιολογικού χώρου. Τα στοιχεία αυτά προέκυψαν από το Κλιματικό Παρατηρητήριο που αναπτύχθηκε στη Δήλο από τις αρχές του 2024, με στόχο την προστασία του αρχαιολογικού χώρου που έχει κηρυχθεί μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Για δύο χρόνια, στο ιερό νησί του Απόλλωνα και της Αρτέμιδος, με ίχνη κατοίκησης που ανάγονται έως και στην 3η χιλιετία π.Χ., λειτουργεί ένα πρωτοποριακό δίκτυο ατμοσφαιρικών, ωκεανογραφικών και σεισμολογικών οργάνων, το οποίο καταγράφει σε πραγματικό χρόνο δεδομένα για το φυσικό περιβάλλον και τα μνημεία του νησιού.

Συνδεδεμένο με τις υπερυπολογιστικές υποδομές της Ακαδημίας Αθηνών, το σύστημα επιτρέπει τη συστηματική παρακολούθηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Μεσογείου. Το πρωτοποριακό εγχείρημα υλοποιήθηκε από το Κέντρο Έρευνας Φυσικής της Ατμόσφαιρας και Κλιματολογίας (ΚΕΦΑΚ) της Ακαδημίας Αθηνών, με την υποστήριξη της Πρωτοβουλίας ’21 και τη συνεργασία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων. Με την ολοκλήρωσή του και την παρουσίαση των αποτελεσμάτων του, χθες στην Ακαδημία Αθηνών, διαμορφώνεται πλέον μια σαφέστερη και επιστημονικά τεκμηριωμένη εικόνα για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Δήλος απέναντι στην κλιματική κρίση. Παράλληλα, υπογράφηκε μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της Ακαδημίας Αθηνών και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων του υπουργείου Πολιτισμού.

«Την επιτυχή έκβαση του πειράματος της Δήλου», ανακοίνωσε χθες σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμά του, καθώς δεν κατέστη δυνατό να παρευρεθεί για λόγους υγείας, ο Χρήστος Ζερεφός, εθνικός εκπρόσωπος για την Κλιματική Αλλαγή, επόπτης του ΚΕΦΑΚ και επιστημονικός υπεύθυνος του πρωτοποριακού έργου. Όπως επισήμανε, «προέκυψαν πρωτότυπα συμπεράσματα, αλλά και πάρα πολύ σημαντικά αποτελέσματα, διότι θα μπορέσουμε να παρακολουθούμε συνεχώς την υποθαλάσσια, τη θαλάσσια, επίγεια, και από δορυφόρο συμπεριφορά όλης της περιοχής της Δήλου και των μνημείων της».

Από τη μεριά του, ο διευθυντής της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, Δημήτρης Αθανασούλης, αναφέρθηκε στη διαδικασία μέσα από την οποία υλοποιήθηκε το πρωτοποριακό έργο και στις εργασίες προστασίας και ανάδειξης που αναπτύσσει παράλληλα το υπουργείο Πολιτισμού στη Δήλο. Κατά την εισήγηση του Νικόλαου Μελή, διευθυντή Ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, με θέμα «Οι γεωδυναμικοί κίνδυνοι στη Δήλο: Παρακολούθηση της σεισμικότητας», παρουσιάστηκαν τα δεδομένα και οι μέθοδοι καταγραφής της σεισμικής δραστηριότητας στο νησί. Στο περιθώριο της εκδήλωσης, ο κ. Μελής υπογράμμισε ότι για την προστασία των μνημείων είναι σημαντικές οι μελέτες για τις επιταχύνσεις που αναπτύσσονται κατά τη σεισμική δόνηση και ο τρόπος με τον οποίο αυτές επιδρούν στα μνημεία. Τα σχετικά δεδομένα είναι απαραίτητα για τον σχεδιασμό έργων προστασίας, συντήρησης και αναστήλωσης των μνημείων της Δήλου.

Οι επιπτώσεις του αλατονέφους

Στη μελέτη του ο κ. Συνολάκης τόνισε ότι «η υπερθέρμανση του πλανήτη θα εξελιχθεί ταχύτερα από ό,τι πιστεύουμε» και εξήγησε πως το ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης που έχει εγκατασταθεί στο νησί παρέχει πλέον ακριβείς μετρήσεις, επιτρέποντας στους επιστήμονες να διαμορφώσουν αξιόπιστες εκτιμήσεις για τις μελλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγήςστα μνημεία και το φυσικό περιβάλλον της Δήλου. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις επιπτώσεις του αλατονέφους, το οποίο χαρακτήρισε «έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες φθοράς των αρχαιολογικών καταλοίπων». Για τον λόγο αυτό τόνισε την ανάγκη συστηματικής καταγραφής μελέτης των κυμάτων μέσω εξειδικευμένων οργάνων μέτρησης.