Για πρώτη φορά ο εθελοντισμός στην Ελλάδα παύει να αντιμετωπίζεται ως αόριστο κοινωνικό φαινόμενο και αποκτά μετρήσιμα χαρακτηριστικά. Η έρευνα που υλοποίησε η οργάνωση Humanity Greece σε συνεργασία με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, υπό την υποστήριξη του Ομίλου Μοτοδυναμική, καταγράφει για πρώτη φορά συστηματικά τη στάση των Ελλήνων απέναντι στην εθελοντική προσφορά και αποτυπώνει την ανάδυση μιας νέας, πιο οργανωμένης «κουλτούρας προσφοράς».

Σε μια εποχή έντονων κοινωνικών και οικονομικών μεταβολών, ο εθελοντισμός φαίνεται να μετασχηματίζεται από αποσπασματική πράξη φιλανθρωπίας σε δομημένο πυλώνα κοινωνικής συνοχής. Σύμφωνα με τα ευρήματα, 1 στους 4 πολίτες προσέφερε εθελοντική εργασία μέσα στο 2025, ενώ σε βάθος χρόνου τουλάχιστον 6 στους 10 Έλληνες έχουν εμπλακεί έστω και μία φορά σε κάποια εθελοντική δράση.

Ανατρέπεται το προφίλ του «νέου εθελοντή»

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας είναι η ανατροπή της κυρίαρχης αντίληψης ότι ο εθελοντισμός είναι κατεξοχήν νεανική υπόθεση. Η ανάλυση δείχνει ότι το ποσοστό των εθελοντών τον τελευταίο χρόνο φτάνει το 40,5%, με την πλειοψηφία να εντοπίζεται σε μέσες και μεγαλύτερες ηλικίες. Συγκεκριμένα, το 53,3% των εθελοντών είναι άνω των 50 ετών, με την ηλικιακή ομάδα 50-59 να συγκεντρώνει το 30,7% και την ομάδα 60-69 το 22,6%. Πρόκειται για μια εικόνα που αναδεικνύει την ωριμότητα ως καθοριστικό παράγοντα της εθελοντικής συμμετοχής.

Γιατί προσφέρουν οι Έλληνες

Τα κίνητρα παραμένουν βαθιά ανθρωποκεντρικά. Η έρευνα συνοψίζει τους κύριους λόγους συμμετοχής σε τρεις άξονες:

• Αλληλεγγύη και ενσυναίσθηση, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων όπως φυσικές καταστροφές ή οικονομική δυσχέρεια.
• Προσωπική ικανοποίηση και η αίσθηση του «ανήκειν» σε μια κοινότητα με ορατό αντίκτυπο.
• Κοινωνική ευθύνη, με την πεποίθηση ότι η κοινωνία των πολιτών οφείλει να καλύψει τα κενά εκεί όπου η κρατική μέριμνα κρίνεται ανεπαρκής.

Πού στρέφεται η εθελοντική δράση

Στην κορυφή των προτιμήσεων παραμένει η ανθρωπιστική βοήθεια — διανομή τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης — ακολουθούμενη από την προστασία του περιβάλλοντος και τη φροντίδα των αδέσποτων ζώων. Είναι τρεις τομείς που αντικατοπτρίζουν τόσο τις πιεστικές κοινωνικές ανάγκες όσο και τις σύγχρονες ευαισθησίες της ελληνικής κοινωνίας.

Τα εμπόδια στη συμμετοχή

Παρά τη διάθεση προσφοράς, η έρευνα εντοπίζει συγκεκριμένους ανασταλτικούς παράγοντες. Πρώτος και σημαντικότερος είναι η έλλειψη ελεύθερου χρόνου, ακολουθεί η περιορισμένη οικονομική δυνατότητα σε συνδυασμό με την απουσία ενδιαφέροντος για συγκεκριμένες δράσεις, ενώ καθοριστικό ρόλο παίζουν επίσης η ελλιπής ενημέρωση και εκπαίδευση και οι αρνητικές εμπειρίες του παρελθόντος από κακώς οργανωμένες δράσεις — ένα στοιχείο που υπογραμμίζει την ανάγκη για επαγγελματισμό στον χώρο.

Πώς ενημερώνονται οι πολίτες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το πώς φτάνει η πληροφορία στους εν δυνάμει εθελοντές. Το μεγαλύτερο ποσοστό ενημέρωσης (22%) προέρχεται απευθείας από τους ίδιους τους εθελοντικούς οργανισμούς, ενώ το 17,2% βασίζεται στη διάδοση από στόμα σε στόμα. Σημαντική είναι και η συμβολή των εκπαιδευτικών οργανισμών με ποσοστό 7,5%.

Αξιοσημείωτο εύρημα: τα κοινωνικά δίκτυα — με προεξάρχοντα το Instagram και το Facebook — έχουν πλέον ξεπεράσει τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης (τηλεόραση, εφημερίδες, ραδιόφωνο) στη μετάδοση μηνυμάτων εθελοντισμού.

Το στοίχημα του μέλλοντος

Η εικόνα που αναδύεται από την έρευνα είναι διπλή. Από τη μία, η Ελλάδα διαθέτει ένα τεράστιο «κεφάλαιο ανθρώπινης καλοσύνης» που εκφράζεται έμπρακτα από εκατομμύρια πολίτες. Από την άλλη, ο αυθόρμητος χαρακτήρας της προσφοράς χρειάζεται πλέον τη δομή και την οργάνωση που θα τη μετατρέψουν σε βιώσιμη δύναμη.

Το στοίχημα για τα επόμενα χρόνια, όπως προκύπτει από τη μελέτη, είναι ακριβώς αυτό: να γεφυρωθεί η απόσταση ανάμεσα στη διάθεση και την πράξη, να μειωθούν τα εμπόδια ενημέρωσης και να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει σε όλο και περισσότερους πολίτες να μετατρέψουν την πρόθεσή τους σε ουσιαστική, οργανωμένη συνεισφορά.