Άλλα τρία καλοκαίρια χωρίς κλιματισμό στους παλαιότερους συρμούς του μετρό φαίνεται ότι έχει μπροστά του το επιβατικό κοινό του Μετρό της Αθήνας

Άλλα τρία καλοκαίρια χωρίς κλιματισμό στους παλαιότερους συρμούς του μετρό φαίνεται ότι έχει μπροστά του το επιβατικό κοινό του Μετρό της Αθήνας, καθώς η πολυσυζητημένη αναβάθμιση των παλαιότερων συρμών φαίνεται να μπαίνει πλέον σε τροχιά υλοποίησης, αλλά με ορίζοντα ολοκλήρωσης που ακουμπά την τριετία και μάλιστα όχι για το σύνολο των 28 συρμών αυτής της γενιάς. Μέχρι τότε, τα τρένα της λεγόμενης σειράς 1 θα συνεχίσουν να κυκλοφορούν υπό συνθήκες ...βρασμού στις περιόδους καύσωνα.

Υπενθυμίζεται ότι οι εν λόγω συρμοί που κυκλοφορούν από το 2000, έχουν μπει πλέον στο 26ο έτος λειτουργίας και εξακολουθούν να στερούνται κλιματισμού στον χώρο των επιβατών. Πρόκειται για σχεδιαστική επιλογή της δεκαετίας του 1990, όταν η ανάγκη για τέτοιου είδους εξοπλισμό δεν είχε αξιολογηθεί ως κρίσιμη. Σήμερα, όμως, δεδομένης της κλιματικής αλλαγής, της αυξημένης συχνότητας φαινομένων καύσωνα, αλλά και της σταθερά ανοδικής τάσης της επιβατικής κίνησης του μετρό, η χρήση αυτών των συρμών γίνεται συχνά αδύνατη τους θερινούς μήνες.

Η ΣΤΑΣΥ αναγκάζεται να τους αποσύρει προσωρινά από την κυκλοφορία τις θερμότερες ώρες της ημέρας, προκειμένου να περιοριστεί η έκθεση των επιβατών σε ακραίες συνθήκες, κάτι που όμως έχει άμεσο αντίκτυπο στη συχνότητα των δρομολογίων επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο την ήδη πιεσμένη λειτουργία του δικτύου κυρίως στη Γραμμή 3, η οποία και «αγκομαχά» περισσότερο υπό το βάρος της εξυπηρέτησης του Αεροδρομίου, της βασικής πύλης εισόδου τουριστών στη χώρα.

Η λύση, πάντως, έστω και καθυστερημένα, φαίνεται πλέον να δρομολογείται. Ο διαγωνισμός για την αναβάθμιση των συρμών της πρώτης γενιάς αναμένεται να προκηρυχθεί το επόμενο διάστημα, ακόμη και εντός του Μαΐου. Ωστόσο, η υλοποίηση του έργου δεν αφορά το σύνολο των συρμών αυτής της σειράς, αλλά μόνο 12 από τους 28, αφήνοντας και πάλι εκτός ένα σημαντικό τμήμα του στόλου, το οποίο αναμένεται να αναβαθμιστεί σε επόμενη χρονική στιγμή εφόσον εξασφαλιστούν πρόσθετοι πόροι.

Ο προϋπολογισμός της αναβάθμισης για τους 12 συρμούς των 6 βαγονιών ανέρχεται περίπου στα 109 εκατ. ευρώ και το χρονοδιάγραμμα προβλέπει διάρκεια 36 μηνών από την υπογραφή της σύμβασης. Ο πρώτος ανακαινισμένος συρμός εκτιμάται ότι θα παραδοθεί περίπου στους 22 μήνες, κάτι που μεταφράζεται σε αναμονή τουλάχιστον δυόμισι ετών, δεδομένου ότι η διαγωνιστική διαδικασία δεν έχει ακόμη εκκινήσει.

Η αναβάθμιση, πάντως, δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση κλιματισμού. Το έργο προβλέπει μια εκ βάθρων ανακατασκευή των συρμών, με στόχο να τους φέρει πιο κοντά στα σύγχρονα πρότυπα λειτουργίας και ασφάλειας.

Μεταξύ των παρεμβάσεων περιλαμβάνονται η εγκατάσταση κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης (CCTV), νέων οθονών και πινακίδων ενημέρωσης επιβατών, καθώς και συστημάτων ηχομόνωσης που θα βελτιώσουν την εμπειρία μετακίνησης.

Παράλληλα, θα προστεθούν τεχνολογίες αιχμής, όπως συστήματα ασύρματης μετάδοσης διαγνωστικών δεδομένων και μονάδες καταγραφής συμβάντων, που επιτρέπουν καλύτερη παρακολούθηση της λειτουργίας και ταχύτερη αντιμετώπιση βλαβών με στόχο την αποτελεσματικότερη συντήρηση και την αυξημένη αξιοπιστία.

Στο έργο έχουν συμπεριληφθεί και εργασίες αντικατάστασης παλαιού εξοπλισμού. Οι κινητήρες έλξης θα αντικατασταθούν με σύγχρονους AC, συνοδευόμενους από νέους μετατροπείς ισχύος, ενώ θα αναβαθμιστούν τα συστήματα πέδησης, με δυνατότητα ανάκτησης ενέργειας κατά το φρενάρισμα σε τρία σημεία του δικτύου των γραμμών 2 και 3. Παρεμβάσεις προβλέπονται επίσης στη μονάδα ελέγχου και διάγνωσης, στον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό, στις θύρες επιβατών και στην καμπίνα οδήγησης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι εργασίες γενικής επισκευής, που περιλαμβάνουν από τη συντήρηση μηχανικών μερών μέχρι τη στεγανοποίηση, τις βαφές και την αντιδιαβρωτική προστασία. Αναβαθμίζονται επίσης κρίσιμα υποσυστήματα, όπως τα φορεία, τα συστήματα πέδης, η ρίψη άμμου και η λίπανση τροχών.

Σε αναμονή και για τους νέους συρμούς

Την ίδια στιγμή, η εικόνα του στόλου επιχειρείται να αλλάξει και με την προμήθεια νέων συρμών, δώδεκα χρόνια μετά την τελευταία αγορά. Η ΣΤΑΣΥ, η οποία και θα αναλάβει για πρώτη φορά αυτό το έργο ύστερα από την ψήφιση του πρόσφατου νόμου, φιλοδοξεί να έχει προκηρύξει εντός του 2026 και αυτόν τον διαγωνισμό με αντικείμενο την απόκτηση 15 νέων τρένων, σε μια προσπάθεια να αποσυμφορηθεί το δίκτυο που λειτουργεί οριακά στις ώρες αιχμής.

Το σχέδιο προβλέπει οκτώ συμβατικούς συρμούς και επτά διρευματικούς, οι οποίοι θα εξυπηρετούν τη Γραμμή 3 μέχρι το αεροδρόμιο. Οι τελευταίοι κρίνονται απαραίτητοι, καθώς οι υφιστάμενοι έχουν ήδη ξεπεράσει τα όριά τους έχοντας ήδη διανύσει πάνω από 3 εκατομμύρια χιλιόμετρα, επιβαρύνοντας σημαντικά το σύστημα.

Για τους διρευματικούς συρμούς έχουν εξασφαλιστεί περίπου 184 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ, ενώ επιπλέον χρηματοδότηση αναμένεται να καλυφθεί μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Εκκρεμότητες όμως εξακολουθούν να καταγράφονται και στη Γραμμή 1 (πρώην ηλεκτρικός σιδηρόδρομος), όπου η ανανέωση του στόλου εξελίσσεται με ρυθμούς ...χελώνας. Παρά τις εξαγγελίες για επαναφορά 14 ανακαινισμένων συρμών, μέχρι σήμερα δεν έχει παραδοθεί ούτε ένας, με τις καθυστερήσεις να διαδέχονται η μία την άλλη και την ημερομηνία έναρξης των δοκιμών του πρώτου πιλοτικού συρμού στο δίκτυο να μετατίθεται από μήνα σε μήνα.

Η ΣΤΑΣΥ, πάντως, ήδη προωθεί και νέο πρόγραμμα αναβάθμισης για ακόμη 10 συρμούς της ίδιας γραμμής, με στόχο τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, της λειτουργικότητας και της προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία. Το έργο εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη μείωση των χρονοαποστάσεων, οι οποίες σήμερα ξεπερνούν τα 7 λεπτά.

Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις μάλιστα θα επεκταθούν και στους σταθμούς. Με χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, προωθούνται έργα για την πλήρη προσβασιμότητα των σταθμών της Γραμμής 1, που σήμερα παραμένουν μόνο εν μέρει προσβάσιμοι. Οι εργασίες περιλαμβάνουν βελτιώσεις σε αποβάθρες, ανελκυστήρες, κυλιόμενες σκάλες, φωτισμό και διαδρομές για άτομα με αναπηρία.

Παράλληλα, σχεδιάζεται η ανάπτυξη ψηφιακής εφαρμογής εσωτερικής πλοήγησης για το σύνολο των σταθμών του μετρό σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Η εφαρμογή θα παρέχει καθοδήγηση σε πραγματικό χρόνο, προσαρμοσμένη σε διαφορετικές ανάγκες χρηστών, αξιοποιώντας τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.

Το σύνολο των παρεμβάσεων που αφορούν τον κλάδο των μεταφορών και αναμένουν να λάβουν το πράσινο φως της έγκρισης της Κομισιόν για χρηματοδότηση από πόρους του Κλιματικού Ταμείου ξεπερνά τα 900 εκατ. ευρώ και καλύπτει όχι μόνο το μετρό αλλά και τις υπόλοιπες αστικές συγκοινωνίες, με έμφαση στην ηλεκτροκίνηση, την προσβασιμότητα και τη βιώσιμη κινητικότητα. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση του στόλου λεωφορείων με επιπλέον ηλεκτρικά οχήματα, την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών μετακίνησης και τη βελτίωση των υποδομών.