Το Νησί Χαργκ επανέρχεται στο επίκεντρο της διεθνούς γεωπολιτικής έντασης, καθώς η ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή τροφοδοτεί σενάρια για πιθανή επιχείρηση κατά της βασικής ενεργειακής «αρτηρίας» του Ιράν.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN, η ανάπτυξη αποβατικών πολεμικών πλοίων, αποβατικών μέσων και χιλιάδων πεζοναυτών έχει εντείνει τις εκτιμήσεις ότι η Ουάσινγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο να θέσει υπό τον έλεγχό της το νησί, από το οποίο διακινείται περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών αργού πετρελαίου.

Παρότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι«ο πόλεμος έχει κερδηθεί», αναλυτές εκτιμούν ότι η πιθανή κατάληψη του μικρού αλλά στρατηγικής σημασίας νησιού ενδέχεται να μην είναι αρκετή για να εξαναγκαστεί η Τεχεράνη να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια δοκιμάζεται.

Τι είναι το Νησί Χαργκ;

Το Νησί Χαργκ είναι μια λωρίδα γης μήκους περίπου οκτώ χιλιομέτρων στα ανοικτά των ακτών του Ιράν, με έκταση περίπου στο ένα τρίτο του Μανχάταν. Αμερικανοί αξιωματούχοι το χαρακτηρίζουν ως τον «κόμβο όλης της ιρανικής πετρελαϊκής τροφοδοσίας».

Οι εκτεταμένες προβλήτες του φτάνουν σε βαθιά νερά που μπορούν να εξυπηρετήσουν υπερδεξαμενόπλοια, καθιστώντας το κομβικό σημείο για τη μεταφορά και εξαγωγή πετρελαίου. Το νησί αποτελεί επί δεκαετίες βασικό πυλώνα της ιρανικής οικονομίας.

Αποχαρακτηρισμένο έγγραφο της CIA του 1984 περιγράφει τις εγκαταστάσεις ως «τις πιο ζωτικής σημασίας στο πετρελαϊκό σύστημα του Ιράν», επισημαίνοντας ότι η λειτουργία τους είναι απαραίτητη για την οικονομική ευημερία της χώρας.

Παρότι υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγής που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, θεωρούνται περιορισμένες και δεν έχουν δοκιμαστεί σε μεγάλη κλίμακα. Το 2021 εγκαινιάστηκε ο πετρελαϊκός τερματικός σταθμός στο Jask, στον Κόλπο του Ομάν, ωστόσο σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας δεν θεωρείται πλήρως αξιόπιστη εναλλακτική για μαζικές εξαγωγές.

Η αποθηκευτική ικανότητα του νησιού εκτιμάται σε περίπου 30 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ενώ περίπου 18 εκατομμύρια βαρέλια βρίσκονται ήδη αποθηκευμένα εκεί, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας Kpler που επικαλείται το Reuters.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Ισραηλινός πολιτικός Γιαΐρ Λαπίντ δήλωσε ότι η καταστροφή του ενεργειακού τερματικού στο Χαργκ θα μπορούσε να «παραλύσει την οικονομία του Ιράν».

Πόσο επικίνδυνη θα ήταν μια χερσαία επίθεση των ΗΠΑ;

Δύο Μονάδες Εκστρατευτικού Σώματος Πεζοναυτών (MEU), που ειδικεύονται σε ταχείες αποβατικές επιχειρήσεις, έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή. Σε αντίστοιχες ασκήσεις, οι επιχειρήσεις περιλαμβάνουν επιθετικά ελικόπτερα, στρατεύματα στις ακτές και μεγάλα αποβατικά πλοία στη θάλασσα. Ο πρώην ανώτατος διοικητής του ΝΑΤΟ Τζέιμς Σταυρίδης σημείωσε ότι οι δυνάμεις αυτές διαθέτουν σημαντική ισχύ πυρός.

Ωστόσο, πριν από οποιαδήποτε επιχείρηση, τα αμερικανικά πλοία θα έπρεπε να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ και να κινηθούν προς το βόρειο τμήμα του Περσικού Κόλπου, αντιμετωπίζοντας απειλές όπως drones, βαλλιστικούς πυραύλους και θαλάσσιες νάρκες.

Σύμφωνα με τον Τζέιμς Σταυρίδη, μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούσε πλήρη αεροπορική και ναυτική υπεροχή σε μεγάλη ακτίνα γύρω από το νησί.

Ένας επιπλέον κίνδυνος αφορά πιθανές επιθέσεις κατά των αποβατικών πλοίων, καθώς και την παρουσία χιλιάδων εργαζομένων στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του νησιού, οι οποίοι θα έπρεπε να εκκενωθούν ή να τεθούν υπό έλεγχο.

Ο πρώην πρόεδρος του «Council on Foreign Relations» Ρίτσαρντ Χάας εκτίμησε ότι μια τέτοια επιχείρηση θα μπορούσε να εξαντλήσει σημαντικά αποθέματα πυραύλων των ΗΠΑ και να θεωρηθεί διεθνώς ως προσπάθεια κατάληψης ιρανικών ενεργειακών πόρων.

Έχει προετοιμαστεί το Ιράν για πιθανή επίθεση;

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι οι αντίπαλοι του Ιράν προετοιμάζονται να καταλάβουν νησί της χώρας, τονίζοντας ότι οι κινήσεις των ΗΠΑ παρακολουθούνται στενά.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το CNN, το Ιράν έχει ενισχύσει τις αμυντικές δυνατότητες στο Νησί Χαργκ, μεταφέροντας επιπλέον στρατιωτικό προσωπικό και αντιαεροπορικά συστήματα.

Παράλληλα, έχουν τοποθετηθεί νάρκες κατά προσωπικού και τεθωρακισμένων, ακόμη και κοντά στην ακτογραμμή, ως μέτρο αποτροπής πιθανής απόβασης.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έπληξαν στρατιωτικούς στόχους στο νησί και προειδοποίησε ότι θα μπορούσαν να στοχεύσουν και τις ενεργειακές εγκαταστάσεις εάν το Ιράν συνέχιζε να εμποδίζει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Ήδη από το 1988, πριν εκλεγεί πρόεδρος, ο Τραμπ είχε αναφερθεί στην πιθανότητα κατάληψης του νησιού, δηλώνοντας ότι θα αντιδρούσε δυναμικά σε περίπτωση επίθεσης κατά αμερικανικών δυνάμεων.

Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου εκτιμούν ότι μια επιχείρηση στο Χαργκ θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά τους Φρουρούς της Επανάστασης, ωστόσο εκφράζονται επιφυλάξεις λόγω του μεγάλου αριθμού στρατευμάτων που θα απαιτούνταν.

Πώς αντιδρούν οι χώρες της περιοχής;

Σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο εκφράζουν ανησυχία για το ενδεχόμενο αποστολής χερσαίων δυνάμεων στο Νησί Χαργκ.

Οι φόβοι επικεντρώνονται στο ενδεχόμενο υψηλών απωλειών αλλά και πιθανών ιρανικών αντιποίνων κατά ενεργειακών και στρατηγικών υποδομών χωρών της περιοχής, γεγονός που θα μπορούσε να παρατείνει τη σύγκρουση.

Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι τα νησιά του Περσικού Κόλπου αποτελούν «οχυρωμένα προπύργια» και ότι οποιαδήποτε επίθεση θα προκαλέσει αποφασιστική απάντηση.