Όσο η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει έκρυθμη και οι ΗΠΑ με το Ισραήλ βρίσκονται σε πόλεμο με το Ιράν, τόσο θα βλέπουμε την τιμή του πετρελαίου να κινείται σε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα, προκαλώντας μια σειρά από προβλήματα στις οικονομίες σε όλο τον κόσμο.

Οι περισσότεροι βλέπουν τη διαφορά στα μικρά και και καθημερινά, όπως για παράδειγμα στα καύσιμα και τις αγορές στο σούπερ μάρκετ, όμως σύντομα θα υπάρξουν κι άλλες επιπτώσεις.

Σύμφωνα με το CNN, οι αεροπορικές εταιρείες ήδη αντιμετωπίζουν τις συνέπειες αυτού του πολέμου καθώς τα υψηλά κόστη αλλά και κάποιες διακοπές πτήσεων τις πλήττουν οικονομικά.

«Τα μεγάλα προβλήματα θα ξεκινήσουν σύντομα» είχε προβλέψει την περασμένη εβδομάδα στο CNBC ο διευθύνων σύμβουλος της United Airlines, Σκοτ Κίρμπι.

Οι τιμές του αργού πετρελαίου εκτινάχθηκαν μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν και την Πέμπτη, όταν μιλούσε στο αμερικανικό δίκτυο, ήδη κινούνταν γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι — για πρώτη φορά μετά από σχεδόν τέσσερα χρόνια — πριν κλείσουν την εβδομάδα ελαφρώς χαμηλότερα, στα 99 δολάρια.

Οι ακυρώσεις πτήσεων και η αύξηση στους ναύλους

Ο πόλεμος είχε επίσης τεράστιες επιχειρησιακές επιπτώσεις στις αεροπορικές εταιρείες της περιοχής, με σχεδόν 50.000 πτήσεις να ακυρώνονται από τις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την εταιρεία αεροπορικής ανάλυσης Cirium.

Ο Ρομπ Μπρίτον, επίκουρος καθηγητής μάρκετινγκ στο McDonough School of Business του Πανεπιστημίου Georgetown και πρώην στέλεχος της American Airlines, δήλωσε ότι αν και προς το παρόν η διαθεσιμότητα πετρελαίου έχει διαταραχθεί μόνο ελαφρά, αλλά οι τιμές έχουν εκτοξευθεί.

«Αν οι τιμές των καυσίμων παραμείνουν υψηλές, οι ναύλοι θα αυξηθούν», είπε στο CNN. «Δεν υπάρχει μυστήριο… Με απλά μαθηματικά, θα περίμενε κανείς ότι οι τιμές των εισιτηρίων θα αυξηθούν σχεδόν αναλογικά.»

Μετά το κόστος εργασίας, το μεγαλύτερο έξοδο μιας αεροπορικής εταιρείας είναι τα καύσιμα αεροσκαφών. Ανάλογα με την τιμή του πετρελαίου, μπορεί να αποτελούν το 20% έως 30% των συνολικών εξόδων.

«Ιστορικά, οι αεροπορικές εταιρείες αυξάνουν γρήγορα τους ναύλους όταν εκτοξεύονται οι τιμές καυσίμων», πρόσθεσε.

Ωστόσο, οι εταιρείες συχνά δυσκολεύονται να μετακυλίσουν πλήρως το αυξημένο κόστος στους επιβάτες, ακόμη κι αν αφορά ολόκληρο τον κλάδο, σημείωσε ο Ζακ Γκριφ, συγγραφέας ενημερωτικού δελτίου για αεροπορικά θέματα.

Οι «άλλοι παράγοντες»

«Υπάρχουν πολύ περισσότεροι παράγοντες στις τιμές πτήσεων από το κόστος καυσίμων ή λειτουργίας», είπε.

Η ζήτηση για ταξίδια είναι ο σημαντικότερος παράγοντας. Αν ο πληθωρισμός ή η ανεργία κάνουν τους ταξιδιώτες να περιορίσουν τα σχέδιά τους, οι εταιρείες δεν θα μπορούν να αυξήσουν πολύ τους ναύλους.

Το υψηλό κόστος καυσίμων μπορεί να επηρεάσει τους επιβάτες και με άλλον τρόπο: οι εταιρείες ίσως καταργήσουν πτήσεις που παλαιότερα ήταν κερδοφόρες αλλά πλέον όχι.

Λιγότερες επιλογές σημαίνουν μικρότερη προσφορά εισιτηρίων — κάτι που από μόνο του μπορεί να αυξήσει τις τιμές.

Προσπάθειες προστασίας από τις τιμές ενέργειας

Ένα Boeing 777 μεγάλης εμβέλειας μπορεί να μεταφέρει πάνω από 170.000 λίτρα καυσίμου — επομένως ακόμη και μικρές αυξήσεις τιμών έχουν τεράστιο κόστος.

Ορισμένες εταιρείες, όπως Qantas, SAS και Air New Zealand, έχουν ήδη αυξήσει εισιτήρια λόγω του κόστους καυσίμων.

Οι εταιρείες δεν μπορούν να συμφωνήσουν συλλογικά αυξήσεις τιμών (θα παραβίαζαν τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού), αλλά αντιμετωπίζουν τις ίδιες πιέσεις.

Ορισμένες «κλειδώνουν» τιμές καυσίμων εκ των προτέρων μέσω συμβολαίων αντιστάθμισης κινδύνου (hedging). Αυτό προσφέρει σταθερότητα, αλλά αν οι τιμές πέσουν, μπορεί να πληρώνουν περισσότερο από την αγορά.

Τα τελευταία χρόνια πολλές αμερικανικές εταιρείες εγκατέλειψαν αυτή την πρακτική επειδή έγινε ακριβή και λιγότερο αποτελεσματική.

Πότε θα αυξηθούν τα εισιτήρια;

Οι τιμές των εισιτηρίων καθορίζονται κυρίως από την προσφορά θέσεων και τη ζήτηση, που δεν έχουν αλλάξει δραματικά ακόμη.

Προς το παρόν, δεν έχουν παρατηρηθεί ασυνήθιστα υψηλές τιμές βραχυπρόθεσμα.

Ωστόσο, η διάρκεια της σύγκρουσης είναι κρίσιμος παράγοντας. «Όσο περισσότερο διαρκεί, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα υψηλότερων ναύλων», ανέφεραν ειδικοί.

Τα καλοκαιρινά εισιτήρια είναι συνήθως ακριβότερα λόγω αυξημένης ζήτησης. Για όσους ταξιδεύουν Ιούνιο ή Ιούλιο και δεν έχουν αγοράσει ακόμη, οι ειδικοί προτείνουν να το κάνουν τώρα — ιδανικά με εισιτήριο που μπορεί να αλλάξει ή να επιστραφεί, ώστε να επωφεληθούν αν οι τιμές πέσουν αργότερα.