Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν συνεχίζει να προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στις διεθνείς αερομεταφορές, με εκατοντάδες νέες ακυρώσεις πτήσεων τη Δευτέρα και εκατοντάδες χιλιάδες επιβάτες εγκλωβισμένους σε αεροδρόμια σε όλο τον κόσμο.

Η κρίση επεκτείνεται για τρίτη διαδοχική ημέρα, με μεγάλα αεροδρόμια της Μέσης Ανατολής να παραμένουν κλειστά και τις διεθνείς αεροπορικές εταιρείες να αναστέλλουν δρομολόγια, σε μια από τις σοβαρότερες αναταράξεις που έχει γνωρίσει ο κλάδος μετά την πανδημία της Covid-19.

Οι μετοχές κορυφαίων αεροπορικών εταιρειών δέχτηκαν ισχυρές πιέσεις έπειτα από ημέρες εκτεταμένων διακοπών στις πτήσεις, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η στρατιωτική δράση των Ηνωμένων Πολιτειών ενδέχεται να διαρκέσει ακόμα τέσσερις εβδομάδες. Μεγάλα αεροδρόμια της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένου του Dubai International Airport, του πιο πολυσύχναστου διεθνούς κόμβου παγκοσμίως, παρέμειναν κλειστά για τρίτη συνεχόμενη ημέρα, εν μέσω της πιο οξείας αεροπορικής κρίσης των τελευταίων ετών.

Χιλιάδες ακυρώσεις πτήσεων – Ποιες εταιρείες επηρεάζονται

Οι πτήσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή ακυρώθηκαν, διαταράσσοντας μέχρι στιγμής χιλιάδες δρομολόγια, καθώς διεθνείς αερομεταφορείς συνέχισαν να αναστέλλουν τις υπηρεσίες τους. Νωρίς τη Δευτέρα είχαν ήδη ακυρωθεί 1.239 πτήσεις. Οι Emirates Airlines με έδρα το Ντουμπάι, Etihad Airways με έδρα το Άμπου Ντάμπι και Qatar Airways με έδρα την Ντόχα προχώρησαν συλλογικά σε ακύρωση εκατοντάδων πτήσεων.

Άλλοι αερομεταφορείς ακύρωσαν δρομολόγια σε ολόκληρη την περιοχή. Η Air India ακύρωσε την Κυριακή πτήσεις με αναχώρηση από το Δελχί, το Μουμπάι και την Αμριτσάρ προς μεγάλες πόλεις της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής. Σύμφωνα με την πλατφόρμα παρακολούθησης πτήσεων FlightAware, σχεδόν 2.800 πτήσεις ακυρώθηκαν το Σάββατο και 3.156 την Κυριακή, γεγονός που αποτυπώνει το εύρος της διαταραχής.

Ο αναλυτής της αεροπορικής βιομηχανίας και πρόεδρος της Atmosphere Research Group, Χένρι Χάρτεβελντ, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Για τους ταξιδιώτες, δεν υπάρχει τρόπος να ωραιοποιηθεί η κατάσταση. Θα πρέπει να προετοιμαστούν για καθυστερήσεις ή ακυρώσεις τις επόμενες ημέρες, καθώς αυτές οι επιθέσεις εξελίσσονται και ελπίζουμε να τερματιστούν».

Κλειστός εναέριος χώρος σε επτά χώρες – Άδειοι ουρανοί

Ο εναέριος χώρος πάνω από το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Ισραήλ, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ παρέμενε σχεδόν άδειος τη Δευτέρα, σύμφωνα με τον ιστότοπο παρακολούθησης πτήσεων Flightradar24. Οι επιπτώσεις δεν περιορίστηκαν στη Μέση Ανατολή, καθώς επιβάτες βρέθηκαν εγκλωβισμένοι από το Μπαλό έως τη Φρανκφούρτη, με διεθνείς αλυσίδες μετακινήσεων να διακόπτονται αιφνιδιαστικά.

Μεταξύ των εταιρειών που επλήγησαν περισσότερο ήταν η Emirates Airlines, η μεγαλύτερη διεθνής αεροπορική εταιρεία στον κόσμο, η οποία ανέστειλε όλα τα προγραμματισμένα δρομολόγια από και προς το Ντουμπάι έως τις 3 μ.μ. ώρα ΗΑΕ (10 μ.μ. AEDT, 11 π.μ. GMT και 6 π.μ. EST) τη Δευτέρα. Η Etihad Airways ανέστειλε όλες τις πτήσεις από και προς το Άμπου Ντάμπι έως τις 2 μ.μ. ώρα ΗΑΕ (9 μ.μ. AEDT, 10 π.μ. GMT και 5 π.μ. EST), ενώ η Qatar Airways ανέστειλε πλήρως τις πτητικές της δραστηριότητες λόγω του κλεισίματος του εναέριου χώρου του Κατάρ.

Καθώς ο πόλεμος επεκτάθηκε στον Λίβανο, με το Ισραήλ να πραγματοποιεί αεροπορικές επιδρομές στα νότια προάστια της Βηρυτού έπειτα από εκτόξευση ρουκετών προς το Ισραήλ από τη Χεζμπολάχ που ευθυγραμμίζεται με το Ιράν, μεγάλο μέρος του εναέριου χώρου της περιοχής παρέμεινε κλειστό. Καίρια αεροδρόμια, όπως το Abu Dhabi International Airport στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Hamad International Airport στην Ντόχα, είτε ανέστειλαν τη λειτουργία τους είτε λειτούργησαν με αυστηρούς περιορισμούς.

Οικονομικές επιπτώσεις, άνοδος πετρελαίου και φόβοι για παρατεταμένη κρίση
Πληρώματα και πιλότοι βρίσκονται διασκορπισμένοι σε διαφορετικά σημεία του κόσμου, γεγονός που περιπλέκει την επανεκκίνηση των πτήσεων όταν και εφόσον ανοίξει ξανά ο εναέριος χώρος. Πολλοί επιβάτες δυσκολεύονται να βρουν σαφείς πληροφορίες για τα προγραμματισμένα ταξίδια τους, συγκεντρωμένοι σε μεγάλα διεθνή αεροδρόμια εν μέσω εκτεταμένων καθυστερήσεων και ακυρώσεων, ενώ οι υπερπλούσιοι στρέφονται σε εναλλακτικές λύσεις εξόδου από τη Μέση Ανατολή.

Ο Αμίρχ Νάραν, διευθύνων σύμβουλος της μεσιτικής εταιρείας ιδιωτικών τζετ Vimana Private, δήλωσε στο Semafor ότι «η Σαουδική Αραβία είναι η μόνη πραγματική επιλογή για όσους θέλουν να φύγουν από την περιοχή αυτή τη στιγμή», εκτιμώντας ότι το κόστος ιδιωτικής πτήσης από το Ριάντ προς την Ευρώπη μπορεί να φτάσει έως και τα 350.000 δολάρια.

Αναλυτές υπογραμμίζουν ότι, αν και η περιοχή έχει βιώσει επανειλημμένες ταξιδιωτικές διαταραχές τα τελευταία χρόνια, ένα τόσο παρατεταμένο κλείσιμο του εναέριου χώρου, άνω των 24 ωρών και η ταυτόχρονη αναστολή λειτουργίας και των τριών μεγάλων διαμετακομιστικών κόμβων του Κόλπου δεν έχει προηγούμενο. Παράλληλα, η περιοχή αποτελεί βασικό κόμβο για αεροπορικές εμπορευματικές μεταφορές, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις εμπορικές οδούς σε συνδυασμό με τις ήδη υπάρχουσες διαταραχές στη θαλάσσια μεταφορά.

Οι μετοχές της Japan Airlines υποχώρησαν κατά 5,6%, της Singapore Airlines κατά 4,5%, της Qantas Airlines κατά 5,4% και της Cathay Pacific κατά 2,9%, καθώς οι επενδυτές αξιολογούν τον αντίκτυπο του πολέμου με το Ιράν στη βιομηχανία αερομεταφορών. Την ίδια ώρα, οι αεροπορικές εταιρείες διεθνώς αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος καυσίμων, μετά την άνοδο του πετρελαίου Brent έως και 13% στα 80 δολάρια το βαρέλι, με αναλυτές να εκτιμούν ότι η τιμή θα μπορούσε να φτάσει ακόμα και τα 100 δολάρια.

Ο σύμβουλος αερομεταφορών, Μπερτράν Γκραμπόφσκι, δήλωσε ότι «για όλους, η κύρια επίπτωση θα προέλθει από τις τιμές του πετρελαίου, οι οποίες προφανώς θα κινηθούν ανοδικά». Ορισμένες πτήσεις που πραγματοποιήθηκαν ανακατευθύνθηκαν ώστε να αποφευχθούν κλειστοί ή περιορισμένοι εναέριοι χώροι, ενώ οι υπερπτήσεις πάνω από το Ιράν και το Ιράκ είχαν αποκτήσει αυξημένη σημασία μετά τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, ο οποίος ανάγκασε τις εταιρείες να αποφεύγουν τον εναέριο χώρο και των δύο χωρών.

Οι τρέχουσες απαγορεύσεις στη Μέση Ανατολή περιορίζουν πλέον τις αεροπορικές εταιρείες σε στενότερους διαδρόμους πτήσης, με τις συγκρούσεις μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν να προσθέτουν επιπλέον γεωπολιτικό κίνδυνο. Ο διευθυντής επικοινωνίας του Flightradar24, Ίαν Πέτσεκνικ, προειδοποίησε ότι «ο κίνδυνος παρατεταμένης διαταραχής αποτελεί τη βασική ανησυχία από την οπτική της εμπορικής αεροπορίας».