Μια νέα πατέντα που εγκρίθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου αποκαλύπτει ότι η Meta Platforms έχει εξετάσει την ανάπτυξη τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης ικανής να διατηρεί ενεργούς λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων ακόμη και όταν οι χρήστες δεν είναι πλέον online ή δεν βρίσκονται εν ζωή.

Σύμφωνα με το έγγραφο, το σύστημα βασίζεται σε μεγάλο γλωσσικό μοντέλο (large language model) που θα μπορούσε να προσομοιώνει τη συμπεριφορά ενός χρήστη στα social media. Αναλύοντας χρόνια ψηφιακών αλληλεπιδράσεων – αναρτήσεις, likes, μηνύματα και κοινοποιήσεις – η τεχνητή νοημοσύνη θα ήταν σε θέση να δημιουργεί περιεχόμενο που μιμείται το ύφος, τον τόνο και τα ενδιαφέροντά του.

Πώς θα λειτουργούσε το «ψηφιακό υποκατάστατο»

Η πατέντα περιγράφει ότι το σύστημα θα ενεργοποιείται όταν διαπιστώνεται απουσία από την πλατφόρμα. Αυτή μπορεί να είναι προσωρινή, όπως μια μακρά αποχή, αλλά και οριστική, σε περίπτωση θανάτου.

Σε μια τέτοια συνθήκη, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ψηφιακό «αντίγραφο» της διαδικτυακής παρουσίας του χρήστη. Το μοντέλο, εκπαιδευμένο σε εξατομικευμένα δεδομένα, θα μπορούσε να σχολιάζει αναρτήσεις, να απαντά σε ιδιωτικά μηνύματα ή να αλληλεπιδρά με άλλους χρήστες. Στο έγγραφο γίνεται επίσης αναφορά σε εργαλεία που θα επέτρεπαν προσομοίωση φωνητικών ή ακόμη και βιντεοκλήσεων, ενισχύοντας την αίσθηση ρεαλιστικής παρουσίας.

Κύριος συντάκτης της αίτησης πατέντας εμφανίζεται ο Andrew Bosworth, επικεφαλής τεχνολογίας της Meta Platforms, με την αρχική κατάθεση να έχει γίνει το 2023.

Η εταιρεία αποστασιοποιείται, αλλά οι ανησυχίες παραμένουν

Εκπρόσωπος της εταιρείας διευκρίνισε ότι δεν υπάρχουν σχέδια για ανάπτυξη ή εμπορική αξιοποίηση της συγκεκριμένης τεχνολογίας, επισημαίνοντας ότι πολλές πατέντες κατατίθενται για λόγους προστασίας ιδεών πρώιμου σταδίου, χωρίς να εξελίσσονται απαραίτητα σε προϊόντα.

Παρά τη διάψευση πρόθεσης υλοποίησης, η δημοσιοποίηση της πατέντας πυροδότησε έντονες συζητήσεις γύρω από τα όρια της ψηφιακής ταυτότητας και της μεταθανάτιας παρουσίας. Νομικοί και ειδικοί σε ζητήματα ψηφιακής κληρονομιάς επισημαίνουν ότι ανακύπτουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το ποιος ελέγχει την εικόνα ενός ανθρώπου μετά τον θάνατό του και πώς διασφαλίζεται η ιδιωτικότητα.

Παράλληλα, δεν λείπει και η επιχειρηματική διάσταση: λογαριασμοί που συνεχίζουν να «παράγουν» περιεχόμενο θα μπορούσαν να ενισχύουν την αλληλεπίδραση και να τροφοδοτούν περαιτέρω τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης με δεδομένα.

Από τα legacy contacts στα «death bots»

Η Meta Platforms έχει ήδη εισαγάγει εργαλεία ψηφιακής κληρονομιάς, επιτρέποντας στους χρήστες να ορίζουν «κληρονόμο λογαριασμού» για τη διαχείριση του προφίλ τους μετά τον θάνατο. Το νέο πεδίο, ωστόσο, γνωστό διεθνώς ως «grief tech», προχωρά ένα βήμα παραπέρα: chatbots που προσομοιώνουν αποβιώσαντες, ψηφιακά avatars και εφαρμογές που επιχειρούν να διατηρήσουν μια μορφή παρουσίας.

Ανάλογες πατέντες έχουν κατατεθεί και από άλλες μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, ενισχύοντας τη συζήτηση γύρω από το αν η τεχνολογία μπορεί – ή πρέπει – να παρεμβαίνει στη διαδικασία του πένθους.

Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην παρηγοριά και την άρνηση

Ειδικοί επισημαίνουν ότι το πένθος προϋποθέτει την αποδοχή της απώλειας. Η τεχνητή «συνέχιση» μιας παρουσίας ενδέχεται να θολώνει τα όρια μεταξύ μνήμης και πραγματικότητας, δημιουργώντας νέες ηθικές και ψυχολογικές προκλήσεις.

Η πατέντα της Meta Platforms μπορεί να μην μετατραπεί ποτέ σε προϊόν. Ωστόσο, ανοίγει ένα κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον της ψηφιακής ζωής: όταν όλα καταγράφονται, αποθηκεύονται και αναλύονται, ποιο είναι τελικά το όριο ανάμεσα στη μνήμη και στη μόνιμη, τεχνητή «παρουσία»;