Με... ρολά, κουβάδες και καθαριστικά αντί για σπρέι θα «οπλίσει» όσους βάφουν με γκραφίτι οχήματα Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, αλλά και όσους συλλαμβάνονται να έχουν βανδαλίσει συρμούς το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.

Η παροχή κοινωφελούς εργασίας προκρίνεται πλέον ως βασικό εργαλείο αντιμετώπισης των βανδαλισμών κυρίως στα μέσα σταθερής τροχιάς, με σχετική διάταξη να έχει ενταχθεί στο ερανιστικό νομοσχέδιο του υπουργείου, το οποίο παρά τις καθυστερήσεις, αναρτήθηκε σε δημόσια διαβούλευση το βράδυ της Πέμπτης.

Η πρόβλεψη του νομοθέτη δεν περιορίζεται σε ποινές ή πρόστιμα που φτάνουν έως και τα 40.000 ευρώ, αλλά το βάρος μετατοπίζεται και στην αποκατάσταση της φθοράς που προκάλεσε ο ένοχος. Πρακτικά, όσοι προκαλούν φθορές σε συρμούς και υποδομές θα καλούνται να πληρώσουν είτε σε χρήμα ή σε εργασία συμμετέχοντας ενεργά στον καθαρισμό, τη βαφή και τη συντήρησή τους.

Η συγκεκριμένη κατεύθυνση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο αυστηροποίησης των ποινών για φθορές σε εγκαταστάσεις δημόσιων μεταφορών. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του νομοσχεδίου, οι παραβάτες θα επιλέγουν μεταξύ χρηματικής κύρωσης ή παροχής κοινωφελούς εργασίας υπέρ του παθόντος φορέα. Με τον τρόπο αυτό εκτιμάται ότι αφενός θα μειωθεί το οικονομικό βάρος για τους φορείς, αλλά κυρίως θα ενισχυθεί ο αποτρεπτικός χαρακτήρας της ποινής.

Βάσει της υπό διαβούλευση ρύθμισης, η φθορά σε πράγμα που εξυπηρετεί τη λειτουργία φορέων, οι οποίοι διενεργούν δημόσιες επιβατικές σιδηροδρομικές και οδικές μεταφορές ή διαχειριστών υποδομής σιδηροδρομικών μεταφορών, εξετάζεται να τιμωρείται με:

χρηματική ποινή από 10.000 έως 40.000 ευρώ, η οποία θα καταβάλλεται υπέρ του παθόντος φορέα
ή

παροχή κοινωφελούς εργασίας στον παθόντα φορέα.

Σε υψηλά επίπεδα τα περιστατικά βανδαλισμών

Το ζήτημα απασχολεί διαχρονικά ειδικά τη ΣΤΑΣΥ, καθώς τα περιστατικά βανδαλισμών - από γκράφιτι και φθορές σε συρμούς έως καταστροφές σε πύλες εισιτηρίων, εγκαταστάσεις και αυτόματους πωλητές - παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, παρά τη σταδιακή μείωση των κρουσμάτων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας:

Το 2023 καταγράφηκαν 656 περιστατικά,

το 2024 μειώθηκαν σε 631

και το 2025 ανήλθαν σε 488, με τη μείωση της τάξης του 23% μέσα στο 2025 να αποδίδεται στην ενίσχυση της φύλαξης και στην εφαρμογή νέων μεθόδων επιτήρησης, όπως τα drones.

Αντίστοιχα των περιστατικών είναι και τα σημαντικά κόστη αποκατάστασης που καλείται να επωμιστεί η ΣΤΑΣΥ, καθώς ο καθαρισμός συρμών, η βαφή επιφανειών και η αποκατάσταση εξοπλισμού απαιτούν εξειδικευμένα συνεργεία, υλικά, αλλά κυρίως χρόνο εκτός κυκλοφορίας, πολυτέλεια την οποία δεν διαθέτει η εταιρεία που λειτουργεί με σχεδόν μηδενικές εφεδρείες.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος «τρέχει» ήδη από τον περασμενο Μαιο σύμβαση διάρκειας 18 μηνών με αντικείμενο την αφαίρεση γκράφιτι από εσωτερικές και εξωτερικές επιφάνειες συρμών, τις εργασίες βαφής και συντήρησης, καθώς και την εφαρμογή μόνιμης αντιγραφικής προστασίας. Η σύμβαση αφορά πέντε συρμούς της 11ης παραλαβής της Γραμμής 1 με συνολικά 30 βαγόνια και αφορά εργασίες προστασίας επιφανειών με τον προυπολογισμό της να ξεπερνα το μισό εκατομμύριο ευρώ με ΦΠΑ, αποτυπώνοντας το μέγεθος της δαπάνης που απαιτείται.

Παράλληλα, η ΣΤΑΣΥ προχωρά και στην προμηθεια ειδικών αυτοκόλλητων antigraffiti, στο πλαίσιο ξεχωριστού διαγωνισμού με στόχο τη δημιουργία επιφανειών που καθαρίζονται ευκολότερα και με μικρότερο κόστος, μειώνοντας τη διάρκεια και την ένταση των παρεμβάσεων μετά από κάθε νέο περιστατικό.

Στο ίδιο πλαίσιο, η εταιρεία δρομολογεί την εκπόνηση ειδικής μελέτης για την εφαρμογή οργανωμένου σχεδίου προστασίας σε κρίσιμες ζώνες του δικτύου. Μεταξύ των παρεμβάσεων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η τοποθέτηση φωτισμού LED, η αναδιαμόρφωση υποδομών και το κλείσιμο χώρων ανεξέλεγκτης πρόσβασης, ιδίως σε περιοχές όπως μετά τον σταθμό Ειρήνη και στο Θησείο, όπου υπάρχουν εγκαταστάσεις που θεωρούνται ευάλωτες σε βανδαλισμούς.

Αστυνομικοί και drones

Ταυτόχρονα, ενισχύεται και το σκέλος της αστυνόμευσης. Στο πλαίσιο του σχεδίου «Αριάδνη», 170 αστυνομικοί της ΕΛ.ΑΣ. επιχειρούν εντός του Μετρό, με στατικά περίπολα σε σταθμούς και κινητές ομάδες μέσα στους συρμούς. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 673 συλλήψεις, έναντι 358 το 2024, για αδικήματα που περιλαμβάνουν κλοπές, ληστείες, φθορές, γκράφιτι, αλλά και παραβάσεις σχετικές με ναρκωτικά, όπλα και αθλητική βία. Επιπλέον, η χρήση drones στο υπέργειο δίκτυο και σε αμαξοστάσια της Γραμμής 1 συμβάλλει στην αποτροπή περίπου 100 περιστατικών επιθέσεων και δολιοφθορών ετησίως. Να σημειωθεί ότι ένα μεγάλο ποσοστό των νεαρών που εντοπίζονται να κάνουν graffiti προέρχονται από χώρες του εξωτερικού.

Ωστόσο παρά τα μέτρα, περιστατικά όπως η ανενόχλητη είσοδος ατόμων σε αμαξοστάσιο πριν από μερικές μέρες και ο βανδαλισμός συρμού σε ώρα αυξημένης κυκλοφορίας καταδεικνύουν ότι υπάρχουν ακόμα κενά στη φύλαξη ειδικά μεγάλων χώρων όπως είναι εκείνοι που σταυλίζονται οι συρμοί.

Τα περιστατικά αυτά μάλιστα εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους και για τους ίδιους τους δράστες, καθώς πραγματοποιούνται σε χώρους υπό τάση που φιλοξενούν βαριά τεχνική υποδομή.

Ρύθμιση και για τους ελεγκτές κομίστρου

Στο μεταξύ και δεδομένης της αύξησης των ελέγχων κομίστρου κυρίως στα μέσα σταθερής τροχιάς, αναμένεται αυστηροποίηση και του νομοθετικού πλαισίου με ρυθμίσεις που αφορούν επιθέσεις, απειλές και εξυβρίσεις. Τα αδικήματα εξετάζεται να αντιμετωπίζονται πλέον ως ιδιώνυμα με την πρόβλεψη αυτεπάγγελτης δίωξης και αυστηρότερων ποινών. Η πρόβλεψη αυτή έρχεται ως απάντηση στα συχνά φαινόμενα βίας που είχαν καταγραφεί στο παρελθόν, τα οποία πάντως τώρα έχουν σχεδόν εκμηδενιστεί το σύστημα των αστικών συγκοινωνιών.