Σας έχει τύχει ποτέ να νιώσετε μια έντονη δόνηση στην τσέπη σας, να βγάλετε με ταχύτητα το κινητό σας για να δείτε ποιος σας έστειλε μήνυμα, αλλά η οθόνη να παραμένει σκοτεινή και κενή; Αν ναι, δεν είστε μόνοι.

Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται επίσημα «Phantom Vibration Syndrome» (Σύνδρομο της Δόνησης - Φάντασμα) και, σύμφωνα με έρευνες, το βιώνει το εντυπωσιακό 90% των χρηστών smartphone παγκοσμίως. Παρόλο που ακούγεται σαν κάτι παράξενο, πρόκειται για μια συναρπαστική ματιά στο πώς η τεχνολογία έχει επαναπρογραμματίσει τον εγκέφαλό μας.

Στην πραγματικότητα, αυτό που βιώνουμε είναι μια μορφή «εκπαιδευμένης» ψευδαίσθησης. Ο εγκέφαλός μας έχει συνηθίσει τόσο πολύ στις συνεχείς ειδοποιήσεις, που βρίσκεται σε μια διαρκή κατάσταση αναμονής. Αυτή η υπερβολική εγρήγορση τον οδηγεί στο να παρερμηνεύει άσχετα ερεθίσματα. Μια μικρή μυϊκή σύσπαση στο πόδι, η τριβή του παντελονιού στο δέρμα ή ακόμη και ο ήχος των ρούχων καθώς περπατάμε, «μεταφράζονται» λανθασμένα από το νευρικό μας σύστημα ως η γνωστή δόνηση του κινητού.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι αυτό συμβαίνει λόγω της θεωρίας της «ανίχνευσης σήματος». Ο εγκέφαλός μας πρέπει να αποφασίσει αν ένα ερέθισμα είναι σημαντικό ή απλός θόρυβος. Επειδή το να χάσουμε μια κλήση ή ένα μήνυμα θεωρείται πλέον «κοινωνικό κόστος», το σύστημά μας προτιμά να κάνει ένα λάθος θετικό (να νομίσει ότι δονείται ενώ δεν συμβαίνει τίποτα), παρά να αγνοήσει μια πραγματική ειδοποίηση. Ουσιαστικά, έχουμε εκπαιδεύσει το σώμα μας να αντιδρά στο κινητό όπως οι πρόγονοί μας αντιδρούσαν στον ήχο ενός θηρευτή στους θάμνους.

Παρά την ονομασία του ως «σύνδρομο», οι επιστήμονες καθησυχάζουν ότι δεν πρόκειται για κάποια ψυχική διαταραχή, αλλά για μια απόλυτα φυσιολογική προσαρμογή του εγκεφάλου στις σύγχρονες συνήθειες. Είναι το τίμημα της διαρκούς συνδεσιμότητας. Για τους περισσότερους, η αίσθηση αυτή είναι απλώς μια μικρή ενόχληση, όμως για άλλους αποτελεί ένδειξη ότι το άγχος για την ψηφιακή τους παρουσία έχει αρχίσει να επηρεάζει την καθημερινότητά τους.

Αν θέλετε να απαλλαγείτε από αυτές τις «φανταστικές» δονήσεις, η λύση είναι απλή αλλά απαιτεί πειθαρχία: το digital detox. Οι ειδικοί προτείνουν να κλείνετε τη δόνηση για μερικές ώρες την ημέρα ή να τοποθετείτε το κινητό σε διαφορετική τσέπη, ώστε να σπάσετε τη νευρωνική σύνδεση που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στο συγκεκριμένο σημείο του σώματός σας και την προσμονή μιας ειδοποίησης. Με αυτόν τον τρόπο, ο εγκέφαλος σταματά να ψάχνει για σήματα εκεί που δεν υπάρχουν, χαρίζοντάς σας λίγη από την πολυπόθητη ηρεμία.