Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται ο ευρωπαϊκός κλάδος της επιτραπέζιας ελιάς, με τις κορυφαίες οργανώσεις του τομέα να καταγγέλλουν άνιση πρόσβαση στις αγορές και σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Η αντίδραση πυροδοτήθηκε από τη συμφωνία ΕΕ – Mercosur, η οποία, σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, «ευνοεί τις εισαγωγές από τρίτες χώρες, περιορίζοντας παράλληλα τις εξαγωγικές δυνατότητες των ευρωπαϊκών παραγωγών».

Η ισπανική ASEMESA, η ιταλική ASSOM και η ελληνική ΠΕΜΕΤΕ (Πανελλήνια Ένωση Μεταποιητών – Τυποποιητών – Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών) εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους, «κάνοντας λόγο για σοβαρές επιπτώσεις στη βιωσιμότητα του κλάδου».

Η παγίδα της σταδιακής άρσης δασμών

Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της ΠΕΜΕΤΕ, οι όροι της συμφωνίας δημιουργούν ένα ασύμμετρο εμπορικό περιβάλλον. Προβλέπεται η σταδιακή κατάργηση των δασμών (από το τρέχον 12,8%) για τις ελιές που εισάγονται στην ΕΕ από τις χώρες της Mercosur σε ορίζοντα επταετίας.

Αυτή η ρύθμιση «επιτρέπει την είσοδο προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά με ευνοϊκότερους όρους σε σχέση με εκείνους που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή παραγωγή». Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές παραμένουν εγκλωβισμένες, καθώς οι αγορές της Mercosur παραμένουν ουσιαστικά κλειστές, με τους δασμούς να διατηρούνται στο 12,6%, γεγονός που «εμποδίζει τον δίκαιο και αμοιβαίο ανταγωνισμό».

Το «διπλό πλήγμα» και το αδιέξοδο στη Βραζιλία
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αγορά της Βραζιλίας, έναν από τους μεγαλύτερους καταναλωτές παγκοσμίως, όπου οι ευρωπαϊκές ελιές βρίσκονται υπό καθεστώς αποκλεισμού, ενώ οι διεθνείς ανταγωνιστές απολαμβάνουν προνομιακή μεταχείριση.

Οι τρεις οργανώσεις προειδοποιούν για έναν «διπλό αρνητικό οικονομικό αντίκτυπο»:

Τον «περιορισμό των εξαγωγικών προοπτικών σε βασικές αγορές».
Την «ενίσχυση του ανταγωνισμού εντός της ευρωπαϊκής αγοράς, μέσω της προνομιακής εισόδου προϊόντων από τρίτες χώρες».
Αυτές οι εξελίξεις, όπως επισημαίνουν, «θέτουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της μεταποιητικής βιομηχανίας, τις θέσεις εργασίας, την κερδοφορία των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και την οικονομική συνοχή αγροτικών περιοχών της ΕΕ».

Απειλές για την ελληνική παραγωγή

Για την Ελλάδα, η οποία αποτελεί ηγέτιδα δύναμη στις εξαγωγές επιτραπέζιας ελιάς, οι κίνδυνοι από τη συμφωνία με τη Mercosur λαμβάνουν στρατηγικές διαστάσεις. Σύμφωνα με την ΠΕΜΕΤΕ, οι κύριες απειλές εστιάζονται στα εξής:

Απώλεια ανταγωνιστικότητας στην εγχώρια αγορά: Η σταδιακή κατάργηση των δασμών για τις εισαγωγές από χώρες όπως η Αργεντινή, θα επιτρέψει σε προϊόντα με πολύ χαμηλότερο κόστος παραγωγής να εισρεύσουν στην ΕΕ, υπονομεύοντας τις τιμές των ελληνικών ποικιλιών.

Πλήγμα στις ελληνικές εξαγωγές προς τη Βραζιλία: Η Βραζιλία αποτελεί παραδοσιακά έναν κρίσιμο προορισμό για τις ελληνικές ελιές (ιδιαίτερα την ποικιλία Καλαμών). Ο συνεχιζόμενος αποκλεισμός και οι υψηλοί δασμοί, σε συνδυασμό με την προνομιακή μεταχείριση γειτονικών της χωρών, απειλούν να θέσουν το ελληνικό προϊόν εκτός αγοράς.

Κίνδυνος για τη βιωσιμότητα των αγροτικών περιοχών: Δεδομένου ότι η καλλιέργεια της επιτραπέζιας ελιάς αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας σε πολλές περιοχές της Ελλάδας (π.χ. Αιτωλοακαρνανία, Φθιώτιδα, Χαλκιδική), η συρρίκνωση της κερδοφορίας των εκμεταλλεύσεων θέτει σε άμεσο κίνδυνο την «οικονομική συνοχή» και το μέλλον της ελληνικής υπαίθρου.

Απειλή για τη μεταποίηση και την απασχόληση: Το «διπλό πλήγμα» στις πωλήσεις εσωτερικού και εξωτερικού κλυδωνίζει τις ελληνικές μεταποιητικές επιχειρήσεις, θέτοντας σε κίνδυνο τις «θέσεις εργασίας» στον δευτερογενή τομέα της χώρας.

Θωράκιση μέσω νέας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας

Ως απάντηση στις προκλήσεις, οι οργανώσεις ανακοίνωσαν ότι προχωρούν στη σύσταση μιας νέας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας για τον κλάδο. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η ισχυροποίηση της θεσμικής εκπροσώπησης και ο «καλύτερος συντονισμός της υπεράσπισης των κοινών οικονομικών συμφερόντων σε επίπεδο ΕΕ».