Η Σαουδική Αραβία κάνει ακόμη ένα βήμα σε μια αργή, προσεκτικά ελεγχόμενη πορεία κοινωνικού μετασχηματισμού: για πρώτη φορά επιτρέπει την αγορά αλκοόλ σε μη μουσουλμάνους κατοίκους, αλλά με έναν αυστηρό, και βαθιά ταξικό, όρο.

Μόνο όσοι κερδίζουν πάνω από 50.000 ριάλ τον μήνα (περίπου 13.300 δολάρια) μπορούν να έχουν πρόσβαση στα οινοπνευματώδη.

Η απόφαση αυτή φωτίζει μια χώρα που επιχειρεί να ανοιχτεί στον κόσμο, διατηρώντας ταυτόχρονα σιδερένιες γραμμές γύρω από το ποιος δικαιούται τι.

Το «μυστικό» κατάστημα του Ριάντ και η είσοδος των προνομιούχων

Μέχρι πρόσφατα, το μοναδικό κατάστημα αλκοόλ στη χώρα, κρυμμένο πίσω από αυστηρές διαδικασίες ασφαλείας στο Ριάντ, εξυπηρετούσε μόνο ξένους διπλωμάτες. Τώρα, για πρώτη φορά, η πόρτα του ανοίγει και σε εύπορους αλλοδαπούς κατοίκους που δεν είναι μουσουλμάνοι.

Στην είσοδο δεν ζητείται μόνο ταυτότητα, αλλά και επίσημη βεβαίωση μισθού. Ο πελάτης πρέπει να αποδείξει ότι ανήκει στο οικονομικό επίπεδο που το βασίλειο θεωρεί «ασφαλές» για να έχει πρόσβαση στο αλκοόλ.

Ακόμη και έτσι, η κατανάλωση δεν είναι ανεξέλεγκτη. Το κατάστημα λειτουργεί με μηνιαίο σύστημα πόντων, το οποίο καθορίζει πόσο και τι μπορεί να αγοράσει κανείς. Σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στο Bloomberg, κατασκευάζονται ήδη ακόμη δύο νέα καταστήματα, προδιαγράφοντας μια τάση που ήρθε για να μείνει.

Μια χώρα που αλλάζει, αλλά με προσοχή

Η απόφαση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο των ευρύτερων μεταρρυθμίσεων που προωθεί ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Με στόχο να μεταμορφωθεί το Ριάντ σε διεθνές οικονομικό κέντρο, το βασίλειο χαλαρώνει κοινωνικούς κανόνες που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητοι:

• Άρση της απαγόρευσης οδήγησης για γυναίκες
• Επιστροφή της δημόσιας ψυχαγωγίας
• Μουσικές συναυλίες, κινηματογράφοι, μικτές κοινωνικές εκδηλώσεις
• Δυναμική προώθηση του τουρισμού

Η σταδιακή άρση της απαγόρευσης του αλκοόλ για συγκεκριμένες ομάδες δεν είναι παρά άλλο ένα κομμάτι αυτού του φιλόδοξου παζλ οικονομικού και κοινωνικού εκσυγχρονισμού.

Ο οικονομικός μετασχηματισμός πίσω από την πολιτισμική αλλαγή

Για το Ριάντ, η προσέλκυση ξένων επενδυτών και εξειδικευμένων εργαζομένων είναι κρίσιμη. Και αυτοί συχνά έρχονται από χώρες όπου η κατανάλωση αλκοόλ είναι δεδομένη. Η δημιουργία ενός «ελεγχόμενου περιβάλλοντος πρόσβασης» λειτουργεί ως συμβιβασμός ανάμεσα στο παραδοσιακό θρησκευτικό πλαίσιο και την ανάγκη της χώρας να γίνει ανταγωνιστική διεθνώς.

Όμως η επιλογή να επιτραπεί το αλκοόλ μόνο στους πλούσιους και μόνο σε μη μουσουλμάνους δεν παύει να δημιουργεί αντιδράσεις, τόσο εντός όσο και εκτός βασιλείου. Για πολλούς, αποτελεί ακόμη μια υπενθύμιση ότι η Σαουδική Αραβία αλλάζει, αλλά αργά, προσεκτικά και επιλεκτικά.

Η λεπτή ισορροπία ενός βασιλείου σε μετάβαση

Ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων είναι εντυπωσιακός αλλά και εύθραυστος. Η Σαουδική Αραβία προσπαθεί ταυτόχρονα να τιμήσει την ταυτότητά της ως γενέτειρα του Ισλάμ και να προσελκύσει τον κόσμο της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας.

Το πείραμα με την ελεγχόμενη πώληση αλκοόλ είναι ένα ακόμη βήμα στο τεντωμένο σχοινί που περπατά το βασίλειο: ανάμεσα στον παραδοσιακό συντηρητισμό και την επιτακτική ανάγκη για οικονομική διαφοροποίηση.

Το μέλλον θα δείξει αν αυτή η προσωρινή ισορροπία μπορεί να διατηρηθεί, ή αν η κοινωνική πίεση, από τη μια ή την άλλη πλευρά, θα αναγκάσει τη χώρα να επιταχύνει ή να ανακόψει την πορεία της.