Στον βόρειο Ατλαντικό, εκεί όπου ο χειμώνας απλώνει την παγωμένη του σιωπή για μήνες, υπάρχει μια χώρα που έχει μετατρέψει τα Χριστούγεννα σε γιορτή της λογοτεχνίας.

Η Ισλανδία, μια μικρή αλλά βαθιά πολιτισμένη κοινωνία, ζει κάθε Δεκέμβρη το Jólabókaflóð, δηλαδή τη «χριστουγεννιάτικη πλημμύρα βιβλίων». Πρόκειται για μια παράδοση μοναδική στον κόσμο, που θέλει τους Ισλανδούς να προσφέρουν βιβλία ο ένας στον άλλον ως το βασικό –και συχνά το μοναδικό– χριστουγεννιάτικο δώρο.

Η ιστορία του Jólabókaflóð ξεκινά τη δεκαετία του ’40, όταν η χώρα αντιμετώπιζε περιορισμούς στις εισαγωγές προϊόντων λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το χαρτί, όμως, δεν είχε περιορισμούς, κι έτσι η έκδοση βιβλίων άνθισε. Οι Ισλανδοί, λαός με βαθιά ριζωμένη προφορική παράδοση και θρυλικά σάγκα αιώνων, αγκάλιασαν αυτή την εξέλιξη. Μέχρι σήμερα, κάθε φθινόπωρο κυκλοφορεί ο «κατάλογος νέων βιβλίων», ένα φυλλάδιο που φτάνει σε όλα τα σπίτια και σηματοδοτεί την αρχή της μεγάλης επιλογής: ποια βιβλία θα μπουν κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Το αποκορύφωμα της παράδοσης δεν είναι η ανταλλαγή των δώρων, αλλά το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων. Τότε, σχεδόν σε κάθε σπίτι, ανάβουν φωτάκια, ανοίγουν βιβλία και οι άνθρωποι βυθίζονται στην ανάγνωση, συχνά συνοδευόμενη από ζεστή σοκολάτα. Είναι μια νύχτα ηρεμίας, που απομακρύνει το άγχος και την υπερκατανάλωση των γιορτών, δίνοντας χώρο σε κάτι βαθιά ανθρώπινο: την ανάγκη να χαθούμε σε μια ιστορία.

Η Ισλανδία έχει καταφέρει να μετατρέψει τη λογοτεχνία σε εθνική γιορτή και να υποστηρίξει την τοπική παραγωγή βιβλίων με τρόπο που ζηλεύουν πολλές μεγαλύτερες χώρες. Δεν είναι τυχαίο ότι έχει από τα υψηλότερα ποσοστά αναγνωστών και συγγραφέων στον κόσμο. Κι ενώ πολλές χώρες ανταλλάσσουν gadgets, παιχνίδια και ρούχα, οι Ισλανδοί κρατούν μια παράδοση που μοιάζει να βγήκε από παλιό παραμύθι.

Σε μια εποχή όπου όλα αλλάζουν γρήγορα, το Jólabókaflóð υπενθυμίζει ότι το πιο πολύτιμο δώρο δεν είναι πάντα το ακριβό ή το εντυπωσιακό. Είναι αυτό που προσφέρει χρόνο, ηρεμία και ένα ταξίδι μέσα σε σελίδες – ένα ταξίδι που μόνο ένα βιβλίο μπορεί να χαρίσει.