Μια σιωπηλή αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει για τη ζωή όπως την ξέρουμε ή τουλάχιστον αυτό ισχυρίζεται μία νέα μελέτη, που υποστηρίζεται από τη NASA και δημοσιεύτηκε στο Nature Geoscience.

Με επικεφαλής επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Tohoku στην Ιαπωνία και το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Τζόρτζια, η έρευνα μοντελοποιεί πώς οι αλλαγές στη φωτεινότητα του Ήλιου τα επόμενα δισεκατομμύρια χρόνια θα διαβρώσουν την ικανότητα της Γης να υποστηρίζει φωτοσυνθετική ζωή. Η προσομοίωσή τους - μια από τις πιο προηγμένες του είδους της - υποδηλώνει ότι η πλούσια σε οξυγόνο ατμόσφαιρά μας είναι ένα προσωρινό χαρακτηριστικό, όχι μια πλανητική σταθερά.

Αργός θάνατος

Σε αντίθεση με τις βραχυπρόθεσμες περιβαλλοντικές κρίσεις, αυτός ο μετασχηματισμός δεν θα προκληθεί από την ανθρώπινη δραστηριότητα ή τον ηφαιστειακό κατακλυσμό - είναι γραμμένος στην εξέλιξη του άστρου μας. Καθώς ο Ήλιος σταδιακά φωτίζει, η ατμόσφαιρα της Γης θα αντιδράσει, επιταχύνοντας τις χημικές καιρικές διαδικασίες που μειώνουν τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα (CO₂). Αυτή η εξάντληση θα καταστήσει τελικά αδύνατη την επιβίωση των φυτών.

Όταν το CO₂ πέσει κάτω από το όριο για τη φωτοσύνθεση, η ζωή των φυτών θα καταρρεύσει. Μαζί του και το ατμοσφαιρικό οξυγόνο. Σύμφωνα με την έρευνα, αυτό θα μπορούσε να συμβεί μέσα στα επόμενα δισεκατομμύρια χρόνια, με τα επίπεδα οξυγόνου να πέφτουν κατακόρυφα έως και ένα εκατομμύριο φορές σε μόλις 10.000 χρόνια μετά το σημείο καμπής.

Όσον αφορά στον γεωλογικό χρόνο, αυτό είναι εν ριπή οφθαλμού - και δεν θα υπήρχε εξελικτικό παράθυρο για να προσαρμοστούν πολύπλοκοι οργανισμοί. Τα ευρήματα της ομάδας, περιγράφουν τη διαδικασία ως ένα «γεγονός ταχείας αποξυγόνωσης», που σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής για τη βιόσφαιρα της Γης.

Γη: Επιστροφή στον αρχαίο εαυτό της

Πολύ πριν το οξυγόνο γεμίσει τον αέρα, η ατμόσφαιρα της Γης ήταν πλούσια σε μεθάνιο, εχθρική προς τα ζώα αλλά ιδανική για αναερόβια μικρόβια. Αυτή η εποχή τελείωσε με το Μεγάλο Γεγονός Οξείδωσης πριν από περίπου 2,4 δισεκατομμύρια χρόνια, το οποίο δημιούργησε πολύπλοκα οικοσυστήματα και, τελικά, ανθρώπους.

Αλλά οι ερευνητές πιστεύουν τώρα ότι ο πλανήτης πρόκειται να επανέλθει στην αρχαία του κατάσταση. Καθώς το οξυγόνο εξαφανίζεται, τα επίπεδα μεθανίου αναμένεται να αυξηθούν έως και 10.000 φορές, μετατρέποντας τη Γη σε έναν κόσμο ακατάλληλο για πολύπλοκους οργανισμούς - αλλά κατοικήσιμο για τους τύπους μικροβιακής ζωής που κάποτε κυριαρχούσαν σε αυτόν.

Πιο επικίνδυνα, η απώλεια οξυγόνου θα εξαλείψει το στρώμα του όζοντος, εκθέτοντας την επιφάνεια της Γης σε αφιλτράριστη υπεριώδη ακτινοβολία. Αυτό θα καταστήσει την επιφάνεια όχι μόνο ακατοίκητη, αλλά ενεργά εχθρική, επιταχύνοντας την παρακμή κάθε επιζώντος ζωής πάνω από το έδαφος.

Όπως περιγράφεται λεπτομερώς στην αρχική έρευνα που υποστηρίζεται από τη NASA, αυτό δεν είναι εικασίες - είναι ένα πιθανό τελικό παιχνίδι στην πλανητική εξέλιξη.

Επιπτώσεις πολύ πέρα από τη Γη

Για τους αστροβιολόγους, αυτή η έρευνα αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τις ατμοσφαιρικές υπογραφές σε εξωπλανήτες. Το οξυγόνο αντιμετωπίζεται εδώ και πολύ καιρό ως πρωταρχική βιο-υπογραφή στην αναζήτηση εξωγήινης ζωής. Αλλά εάν η αναπνεύσιμη φάση της Γης είναι φευγαλέα, τότε το οξυγόνο θα μπορούσε να απουσιάζει κατά τη διάρκεια μεγάλων τμημάτων της κατοικήσιμης ζωής ενός πλανήτη.

Όπως σημειώνεται στη Στρατηγική Αστροβιολογίας της NASA, η ανίχνευση βιο-υπογραφής πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα χρονικά παράθυρα, όχι μόνο τα χημικά δακτυλικά αποτυπώματα. Οι πλανήτες μπορεί να φιλοξενούν ζωή και να μην δείχνουν οξυγόνο, είτε επειδή δεν έχουν φτάσει σε οξυγόνωση - είτε επειδή έχουν ήδη περάσει από αυτήν.

Ένα ήσυχο τέλος...

Αυτό που κάνει αυτό το σενάριο εντυπωσιακό είναι η έλλειψη θεάματος. Κανένας αστεροειδής. Καμία έκρηξη. Καμία μηχανική καταστροφή. Η Γη δεν θα εκραγεί - απλά θα σταματήσει να αναπνέει.

Οι ερευνητές το περιγράφουν ως «αργή αντίστροφη μέτρηση», όπου ο πλανήτης σταδιακά μεταβαίνει από πλούσιο και ζωντανό σε άγονο και σιωπηλό. Η ζωή δεν θα τελειώσει με φωτιά, αλλά σιωπηλά - καθώς το οξυγόνο εξαφανίζεται και οι τελευταίοι πολύπλοκοι οργανισμοί εξαφανίζονται ήσυχα.