Το Νεπάλ ζει μία από τις πιο έντονες κοινωνικές εκρήξεις των τελευταίων δεκαετιών, με τη λεγόμενη Gen Z να ηγείται διαδηλώσεων που ξεκίνησαν ως αντίδραση στο «μπλοκάρισμα» των social media αλλά πολύ γρήγορα εξελίχθηκαν σε κίνημα ενάντια στη γενικευμένη διαφθορά και τον νεποτισμό.

Τουλάχιστον 20 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε συγκρούσεις με την αστυνομία στην πρωτεύουσα Κατμαντού και σε άλλες πόλεις, ενώ εκατοντάδες έχουν τραυματιστεί. Οι δυνάμεις ασφαλείας έκαναν χρήση πραγματικών πυρών, πλαστικών σφαιρών, αντλιών νερού και δακρυγόνων για να διαλύσουν τα πλήθη που εισέβαλαν ακόμα και στο κοινοβούλιο.

Η κυβέρνηση, υπό την πίεση της οργής, ήρε την απαγόρευση των social media μέσα σε 24 ώρες, ενώ ο υπουργός Εσωτερικών παραιτήθηκε. Λίγο αργότερα, ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κ.Π. Σάρμα Ολί υπέβαλε την παραίτησή του, αναφέροντας την «έκτακτη κατάσταση» που επικρατεί στη χώρα.

Από το Facebook στο ξέσπασμα

Η σπίθα άναψε όταν το κράτος έκλεισε 26 μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, ανάμεσά τους το Facebook, το Instagram και το WhatsApp, επειδή αρνήθηκαν να εγγραφούν στο υπουργείο Επικοινωνιών, όπως όριζε πρόσφατη δικαστική απόφαση. Αν και η κυβέρνηση υποστήριξε ότι στόχος ήταν η καταπολέμηση ψευδών ειδήσεων και ρητορικής μίσους, η κίνηση ερμηνεύτηκε ως χτύπημα στην ελευθερία της έκφρασης και στο δικαίωμα των πολιτών στην ενημέρωση.

Ωστόσο, όπως τόνισαν διαδηλωτές σε διεθνή μέσα, η απαγόρευση των social media δεν ήταν παρά η αφορμή. Η οργή «σιγόβραζε» χρόνια, λόγω των σκανδάλων διαφθοράς, της αίσθησης αδικίας και της έλλειψης προοπτικών για τους νέους.

Η στοχοποίηση του νεποτισμού

Παράλληλα, στο διαδίκτυο φούντωσε ένα κίνημα που έφερε στο προσκήνιο τα λεγόμενα «Nepo Kids», δηλαδή τα παιδιά πολιτικών και ισχυρών παραγόντων που προβάλλουν μέσω TikTok και Reddit τον πολυτελή τρόπο ζωής τους – με ταξίδια στο εξωτερικό και σπατάλες, την ώρα που η νεολαία ζει με ανεργία που ξεπερνά το 20%. Το hashtag #NepoKidsNepal έγινε viral, ρίχνοντας λάδι στη φωτιά της κοινωνικής δυσαρέσκειας.

Το Νεπάλ, που από το 2008 έχει εγκαταλείψει τη μοναρχία και λειτουργεί ως δημοκρατία, έχει γνωρίσει πάνω από δώδεκα κυβερνήσεις μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες. Οι τελευταίες κινητοποιήσεις, με βασικό κορμό νέους 13 έως 28 ετών, είναι οι πιο εκτεταμένες και βίαιες από τότε.

Η οικονομία της χώρας, που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στα εμβάσματα των Νεπαλέζων του εξωτερικού, δεν προσφέρει ευκαιρίες στους νέους, με αποτέλεσμα πολλοί να εγκαταλείπουν τη χώρα. Αυτό εντείνει το αίσθημα αδιεξόδου.

«Θέλουμε τη χώρα μας πίσω»

Όπως είπε χαρακτηριστικά ένας νεαρός διαδηλωτής στο BBC: «Η απαγόρευση των social media ήταν μόνο η αρχή. Ο πραγματικός μας αγώνας είναι ενάντια στη διαφθορά. Θέλουμε να πάρουμε πίσω τη χώρα μας».

Η κυβέρνηση έχει καλέσει σε διάλογο, όμως οι συγκρούσεις συνεχίζονται και η επόμενη μέρα για το Νεπάλ παραμένει αβέβαιη.