Φαντάσου να πας να ψηφίσεις χωρίς ταυτότητα, χωρίς εκλογικό τμήμα, χωρίς φακέλους και παραβάν. Μόνο εσύ, το χέρι σου και όλη η πόλη να βλέπει τι ψήφισες. Αν νομίζεις ότι αυτό ανήκει σε κάποιο φουτουριστικό reality show ή... σε αρχαία Αγορά, μάλλον δεν έχεις ακούσει για την Landsgemeinde του Glarus στην Ελβετία!

View this post on Instagram

A post shared by National Geographic History (@natgeohistory)

Κάθε πρώτη Κυριακή του Μαΐου, οι πολίτες του μικρού καντονιού Glarus συγκεντρώνονται στην κεντρική πλατεία και σηκώνουν τα χέρια τους για να αποφασίσουν για τους τοπικούς νόμους. Κυριολεκτικά. Ναι, έτσι ψηφίζουν: με ορατή, δημόσια ψήφο, σε μια διαδικασία που κρατά πάνω από 700 χρόνια και συνεχίζει αγέρωχα στον 21ο αιώνα.

Η αρχαιότερη (και πιο cult) μορφή άμεσης δημοκρατίας στον κόσμο

Το Landsgemeinde σημαίνει "λαϊκή συνέλευση" και αποτελεί μία από τις τελευταίες ζωντανές μορφές άμεσης δημοκρατίας. Εδώ, δεν υπάρχουν exit polls, δεν υπάρχουν αναλύσεις ποσοστών, μόνο... μάτια και εκτίμηση από το μάτι του Landammann (τον πρόεδρο της συνέλευσης), που βλέπει ποιο χέρι υψώθηκε και πού υπερισχύει η πλειοψηφία.

Οι πολίτες ψηφίζουν για όλα: φόρους, νόμους για την τροχαία, το περιβάλλον, ακόμη και... την ηλικία ψήφου. Μάλιστα, το Glarus ήταν το πρώτο και μόνο καντόνι στην Ελβετία που κατέβασε το όριο ψήφου στα 16 χρόνια. .

Εδώ η ψήφος δεν είναι μυστική — είναι δήλωση

Για την Eva-Marie Kreis, αντιπρόεδρο του κόμματος των Πρασίνων, αυτή η διαφάνεια είναι αρετή: «Είναι εντάξει να βλέπουν πώς ψηφίζω. Θέλω να με σέβονται γι' αυτό που είμαι», λέει. Και μάλλον αυτός ο τρόπος ενθαρρύνει τον συμβιβασμό αντί για την πόλωση.

Για τον Kaspar Becker, τον σημερινό Landammann του Glarus, η μαγεία του θεσμού είναι αλλού: «Το σημαντικό δεν είναι τι αποφασίζεται, αλλά πώς το αποφασίζουμε. Μαθαίνεις να αποδέχεσαι και την αντίθετη γνώμη χωρίς να "πολεμάς".»

Και όμως, δεν είναι όλα ρόδινα

Η μέθοδος δεν είναι τέλεια: η εκτίμηση του πλήθους με το μάτι μπορεί να οδηγήσει σε λάθη, ενώ οι ομιλίες είναι αυστηρά χρονομετρημένες — και αρκετές φορές διακόπτονται. Όπως έγινε με τον Nils Landolt που δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει την πρότασή του για εκπαιδευτικά κουπόνια και η ιδέα του απορρίφθηκε.

Κι όμως, λέει: «Ήταν απίστευτο να μιλήσεις μπροστά σε τόσο κόσμο. Μπορεί να σε διακόψουν, αλλά σου δίνεται η δυνατότητα να τολμήσεις να ακουστείς.»

Παρέλαση, λαϊκή και μπύρες μετά την ψήφο

Η μέρα δεν είναι απλώς πολιτική, είναι γιορτή. Από το πρωί, οι δρόμοι γεμίζουν με παρέλαση, πάγκους που πουλάνε από παλιά έπιπλα μέχρι λούτρινα για παιδιά, και το βράδυ... οι κάτοικοι πάνε για μπύρες και πολιτικές κουβέντες.

View this post on Instagram

A post shared by İsvicre'nin Sesi +41 🇨🇭🤝🇹🇷 (@isvicreninsesi)

Ούτε λόγος, βέβαια, να εφαρμοστεί αυτό το σύστημα αλλού. Το ίδιο το Glarus παραδέχεται πως το Landsgemeinde λειτουργεί μόνο λόγω μικρής κλίμακας και βαθιάς κουλτούρας συναίνεσης.

Δημοκρατία made in Alps

Μέσα σε έναν κόσμο όπου η πολιτική φαίνεται όλο και πιο απομακρυσμένη, η Landsgemeinde θυμίζει ότι η δημοκρατία μπορεί να είναι απλή, ειλικρινής και ανθρώπινη. Ότι μπορεί να μην σου αρέσει πάντα το αποτέλεσμα, αλλά θα το έχεις ψηφίσει με το χέρι ψηλά, μπροστά σε όλους — και γι’ αυτό θα το σεβαστείς.

Κι αυτό, ίσως, είναι το πιο ριζοσπαστικό μήνυμα που μπορεί να στείλει το Glarus στον κόσμο.