Η είσοδος του συριακού στρατού στην επαρχία Σουάιντα, προπύργιο της μειονότητας των Δρούζων στη νότια Συρία, αναζωπύρωσε φόβους για στοχευμένες επιθέσεις κατά θρησκευτικών μειονοτήτων και οδήγησε σε νέες ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές.

Οι πρόσφατες συγκρούσεις μεταξύ Δρούζων και Βεδουίνων, με τουλάχιστον 30 νεκρούς και δεκάδες τραυματίες, κατέδειξαν το εύθραυστο της κατάστασης. Η παρέμβαση του συριακού καθεστώτος είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 18 στρατιωτών, ενώ και ένοπλες ισλαμιστικές ομάδες που στηρίζουν τη Δαμασκό φέρεται να ενεπλάκησαν.

Το Ισραήλ, το οποίο διατηρεί ισχυρούς ιστορικούς και κοινωνικούς δεσμούς με τους Δρούζους εντός και εκτός των συνόρων του, πραγματοποίησε επιθέσεις εναντίον της συριακής κυβέρνησης, δεσμευόμενο να προστατεύσει την κοινότητα. Η συριακή κυβέρνηση καταδίκασε τις ενέργειες ως παραβίαση της κυριαρχίας της και κατηγόρησε το Τελ Αβίβ για ξένη παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας.

Ποιοι είναι οι Δρούζοι;

Η δρούζικη κοινότητα, που αριθμεί περίπου 1 εκατομμύριο ανθρώπους, ζει κυρίως στη Συρία, τον Λίβανο και το Ισραήλ. Στη Συρία, συγκεντρώνεται κυρίως στη Σουάιντα και γύρω περιοχές κοντά στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν. Πρόκειται για μια θρησκευτική σέκτα με ρίζες στον 11ο αιώνα, η οποία απορρίπτει τους προσηλυτισμούς και διατηρεί αυστηρούς εσωτερικούς κοινωνικούς κανόνες.

Περίπου 20.000 Δρούζοι κατοικούν στα Υψίπεδα του Γκολάν, τα οποία κατέλαβε και προσάρτησε το Ισραήλ από τη Συρία το 1967 και το 1981 αντίστοιχα. Αν και τους προσφέρθηκε ισραηλινή υπηκοότητα, οι περισσότεροι την αρνήθηκαν, επιλέγοντας να διατηρήσουν τη συριακή τους ταυτότητα.

Γιατί υπάρχει ένταση με τη νέα συριακή κυβέρνηση;

Ο νέος πρόεδρος της Συρίας, Αχμέντ αλ Σάραα, αν και διακηρύσσει πολιτική συμπερίληψης, στηρίζεται σε εξτρεμιστικές σουνιτικές πολιτοφυλακές, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για τις μειονότητες. Οι Δρούζοι, αν και διαχρονικά στάθηκαν ουδέτεροι ή και αντιπολιτευόμενοι στο καθεστώς Άσαντ, δεν εμπιστεύονται την ισλαμιστική κατεύθυνση του νέου καθεστώτος, ούτε την ελλιπή εκπροσώπησή τους στη νέα κυβέρνηση, όπου συμμετέχει μόλις ένας Δρούζος υπουργός.

Οι προσπάθειες του αλ Σάραα να εντάξει όλες τις παραστρατιωτικές ομάδες σε έναν ενιαίο στρατό βρίσκουν αντίσταση στους Δρούζους, που θέλουν να διατηρήσουν τις ένοπλες πολιτοφυλακές τους, φοβούμενοι εγκατάλειψη και στοχοποίηση.

Το Ισραήλ ως «προστάτης» των Δρούζων

Με περίπου 130.000 Δρούζους πολίτες, το Ισραήλ διατηρεί στενούς δεσμούς με τη συγκεκριμένη κοινότητα. Σε αντίθεση με άλλες μειονότητες, οι Δρούζοι υπηρετούν στον στρατό και κατέχουν υψηλόβαθμες θέσεις στην κρατική μηχανή. Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα επιτρέψει επιθέσεις στους Δρούζους της Συρίας, επικαλούμενη «αδελφικούς και ιστορικούς δεσμούς».

Το Τελ Αβίβ έχει κηρύξει μονομερώς αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη στη νότια Συρία, μια απόφαση που η Δαμασκός και η διεθνής κοινότητα δεν αναγνωρίζουν.

Πολιτική, στρατηγική και διεθνής διαπλοκή

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου χαρακτηρίζει τη νέα κυβέρνηση της Συρίας «εξτρεμιστικό ισλαμικό καθεστώς» και έχει εκφράσει επιφυλάξεις για ενδεχόμενη εξομάλυνση των σχέσεων. Παρά ταύτα, το Ισραήλ φαίνεται να διατηρεί άμεσους και έμμεσους διαύλους επικοινωνίας με τη Δαμασκό, υπό τον φόβο μιας ανασυγκρότησης εχθρικών δυνάμεων και με φόντο τις διεθνείς πιέσεις των ΗΠΑ για σταθερότητα.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, επιδιώκοντας την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ, πιέζουν τη Συρία να ενταχθεί στον κύκλο των χωρών που εξομαλύνουν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ. Παράλληλα, το Ισραήλ εξακολουθεί να πραγματοποιεί αεροπορικές επιδρομές, επικαλούμενο την αυτοάμυνα και την αποτροπή της τζιχαντιστικής παρουσίας στα σύνορά του.

Διχασμός στους Δρούζους

Η σύγκρουση έχει φέρει διχασμό και εντός της δρούζικης κοινότητας. Ο πνευματικός ηγέτης Χικμάτ Αλ-Χίτζρι κάλεσε σε διεθνή προστασία, χαρακτηρίζοντας την κυβερνητική επίθεση «ολοκληρωτικό πόλεμο εξόντωσης». Άλλοι ηγέτες, αντίθετα, καλωσόρισαν την παρουσία του στρατού στη Σουάιντα και κάλεσαν σε διάλογο με τη Δαμασκό, ζητώντας την παράδοση των όπλων από τις τοπικές πολιτοφυλακές.

Η κρίση στους κόλπους των Δρούζων εξελίσσεται σε ένα εκρηκτικό γεωπολιτικό ζήτημα. Η σύγκρουση αγγίζει τις σχέσεις Ισραήλ – Συρίας, τη θέση των μειονοτήτων σε μεταπολεμικές κοινωνίες, αλλά και την πορεία της Μέσης Ανατολής προς σταθερότητα ή νέα ανάφλεξη. Καθώς η Δαμασκός προσπαθεί να εδραιώσει την εξουσία της και το Ισραήλ προστατεύει τα συμφέροντά του, η τύχη των Δρούζων κρέμεται από μια λεπτή κλωστή, ανάμεσα στη στρατιωτική ισχύ, τον πολιτικό διπλωματισμό και τις επιταγές της Ιστορίας.