Κάποτε, ο ήχος ενός τηλεφώνου ήταν κάλεσμα για επικοινωνία. Μια πρόσκληση, συχνά αδήλωτη, για να συνδεθείς με έναν άλλο άνθρωπο, να μάθεις νέα, να μοιραστείς σκέψεις, να απαντήσεις στο «τι κάνεις;» με κάτι περισσότερο από emoji. Σήμερα, ο ίδιος ήχος πυροδοτεί άγχος. Κι όχι μόνο στους εφήβους.

Όλο και περισσότεροι από εμάς κοιτούν την οθόνη, βλέπουν έναν αριθμό που δεν αναγνωρίζουν και απλώς τον αγνοούν. Το κινητό, αυτή η κάποτε επαναστατική συσκευή επικοινωνίας, έχει μετατραπεί σε φορητή πλατφόρμα γραπτών μηνυμάτων, emoji, ηχητικών και video call links. Κι όμως, η πιο βασική του λειτουργία, η φωνητική κλήση, μοιάζει πια με ενοχλητικό κατάλοιπο μιας άλλης εποχής.

Στην εκπομπή «Bonjour! La Matinale» του TF1, ο δημοσιογράφος Μπενζαμέν Μιγιέ το περιγράφει ξεκάθαρα: παλαιότερα, η φωνητική συνομιλία ήταν σχεδόν μονόδρομος. Αν ήθελες να έρθεις σε επαφή με κάποιον, έπρεπε να καλέσεις. Τώρα, με τόσους τρόπους να στείλεις ένα μήνυμα, να αφήσεις ένα voice note ή να απαντήσεις όταν εσύ επιλέξεις, η άμεση φωνητική κλήση φαντάζει παρείσακτη.

Η νεότερη γενιά, η Generation Z, δεν αποφεύγει απλώς τις κλήσεις, τις φοβάται. Η «τηλεφωνική φοβία» δεν είναι απλώς μία υπερβολική ευαισθησία: ένας στους τέσσερις δηλώνει ότι ποτέ δεν απαντά, ούτε σε φίλους ούτε σε γονείς. Ένας στους δύο αισθάνεται άγχος και μόνο που ακούει το κινητό να χτυπά απροειδοποίητα.

Η αμηχανία των τηλεφωνικών σιωπών και η αδυναμία να επεξεργαστείς άμεσα αυτό που ακούς, προκαλούν ένταση στους νέους που έχουν μεγαλώσει με YouTube, TikTok και γρήγορα περικομμένα reels. Ο ρυθμός τους έχει εκπαιδευτεί στην ταχύτητα, όχι στη ροή μιας αυθόρμητης συζήτησης.

«Το τηλέφωνο δεν είναι πια για να μιλάς»

Αυτή η φράση της επαγγελματικής συμβούλου Liz Baxter στο CNBC συνοψίζει μια ολόκληρη ψηφιακή μετάλλαξη. Πολλά μέλη της Gen Z δεν έζησαν ποτέ την εποχή που «σήκωνες το ακουστικό για να πεις κάτι». Για εκείνους, το κινητό είναι εργαλείο για browsing, αποστολή GIF, οργάνωση μέσω apps, αλλά όχι για συνομιλίες. Έτσι, η ικανότητα της τηλεφωνικής επικοινωνίας φθίνει, σχεδόν εξελικτικά.

Ακόμα και στον επαγγελματικό χώρο, μια απρογραμμάτιστη κλήση θεωρείται πια… αγένεια. «Αν σας καλέσει πελάτης ή συνεργάτης χωρίς ραντεβού, ίσως το εκλάβετε ως ενόχληση», σημειώνει ο Μιγιέ. Οι συζητήσεις μεταφέρονται πλέον σε Zoom, Teams ή άλλες πλατφόρμες, μέσω link, ποτέ απροειδοποίητα.

Αν υπάρχει ένας ακόμη λόγος για τον οποίο αποφεύγουμε τις κλήσεις, είναι οι ανεπιθύμητοι εισβολείς: ρομποτικά μηνύματα, πωλήσεις, προσφορές που δεν ζητήσαμε ποτέ. Ο αριθμός που ξεκινά από «07» αντιμετωπίζεται με δυσπιστία — και συχνά αγνοείται. Με κόστος όμως: «Μπορεί να είναι ο διανομέας που φέρνει την παραγγελία σας», επισημαίνει ο Μιγιέ.

Το τηλέφωνο χτυπά. Παλιά, αυτό σήμαινε κάτι. Τώρα, απλώς αναβοσβήνει στην άκρη του γραφείου, μέχρι να σταματήσει.