Στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της επισιτιστικής ανασφάλειας στοχεύει νέο ευρωπαϊκό έργο που στην Ελλάδα θα υλοποιήσει η περιβαλλοντική οργάνωση incommon και ο Δήμος Θεσσαλονίκης.

Μια από τις πιο πιεστικές παγκόσμιες προκλήσεις του σήμερα, τη δημιουργία ενός πιο βιώσιμου, δίκαιου και υγιεινού συστήματος διατροφής, σκοπεύει να αντιμετωπίσει το νέο ευρωπαϊκό έργο SPOON (Food Systems in Transition – Participatory, Open Citizen Research for Sustainable Nutrition) που υλοποιεί η περιβαλλοντική οργάνωση incommon και ο Δήμος Θεσσαλονίκης μαζί με άλλους 14 Ευρωπαίους εταίρους. "Το έργο SPOON αναγνωρίζει τον ουσιαστικό ρόλο των πολιτών στην προώθηση των βιώσιμων συστημάτων τροφίμων. Αυτό ακριβώς συνιστά και την καινοτομία του, το γεγονός ότι οι πολίτες συμμετέχουν ενεργά στις διαδικασίες έρευνας και λήψης αποφάσεων, ώστε να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ των αναγκών τους και των βιώσιμων πρακτικών”, σημειώνει ο Βαγγέλης Βραγοτέρης, Ερευνητής σε θέματα Κυκλικής Οικονομίας και Βοηθός Διαχειριστή Έργου στην incommon.

Τα συστήματα τροφίμων ευθύνονται στην εποχή μας για έως και το 37% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, με τη δυνατότητα να αυξηθούν σημαντικά εάν δε γίνουν επείγουσες αλλαγές. Την ίδια στιγμή, εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια, αδυνατώντας να έχουν πρόσβαση σε θρεπτικά τρόφιμα παρά την αφθονία που υπάρχει σε ορισμένες περιοχές.

Το έργο απαντώντας σε αυτό το καίριο ζήτημα αναμένεται να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο παράγουμε, διανέμουμε και καταναλώνουμε τρόφιμα τοποθετώντας την τοπική πραγματικότητα και τις καθημερινές πρακτικές διαβίωσης των ανθρώπων στο επίκεντρο αυτού του μετασχηματισμού μέσω της επιστήμης των πολιτών (citizen science). Με αυτόν τον τρόπο οι ίδιοι/ες θα παράγουν γνώση και θα προωθηθεί η συνεργασία για ένα πιο συμπεριληπτικό και βιώσιμο σύστημα τροφίμων. Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό σημαίνει ότι οι Ευρωπαίοι/ες πολίτες θα συμμετέχουν ενεργά στην ερευνητική διαδικασία, συλλέγοντας, αναλύοντας και ερμηνεύοντας δεδομένα που σχετίζονται με τα τρόφιμα.

Για την επίτευξη αυτών των στόχων, το έργο πέρα από την αξιοποίηση της ερευνητικής μεθοδολογίας της Επιστήμης των Πολιτών [Citizen Science Labs (CSLs)], θα σχεδιάσει Παρεμβάσεις Αλλαγής Συμπεριφοράς [Behavior Change Interventions (BCIs)] σε έξι ευρωπαϊκές περιοχές —Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Βέλγιο, Ισπανία και Σλοβενία. Στην Ελλάδα, το CSL θα συνδιοργανώσουν η incommon και ο Δήμος Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, θα αναπτύξει καινοτόμες και συμβατές με τον GDPR ψηφιακές λύσεις, όπως τη δημιουργία ερωτηματολογίων πολυμέσων και ένα ψηφιακό πορτοφόλι προσωπικών δεδομένων (personal data wallet).

Το νέο έργο στοχεύει να εξοπλίσει τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων με γνώσεις που στηρίζονται σε βιωματικές εμπειρίες και πραγματικές ανάγκες των πολιτών ώστε να μπορούν να βρεθούν ρεαλιστικές λύσεις που θα κάνουν τα υγιεινά και βιώσιμα τρόφιμα προσβάσιμα σε όλους/ες σύμφωνα με τον Arlind Xhelili, Project Manager στο Collaborating Centre on Sustainable Consumption and Production (CSCP) και συντονιστή του έργου SPOON.

Φέρνοντας σε επαφή πολίτες και υπεύθυνους λήψης αποφάσεων για τα τρόφιμα (υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, βιομηχανίες, οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, ακαδημαϊκούς και άλλους επαγγελματίες), το SPOON θα διερευνήσει κρίσιμα ζητήματα, όπως η μείωση των απορριμμάτων τροφίμων, τα “περιβάλλοντα τροφίμων” και η επιρροή τους στις διατροφικές μας επιλογές, η βελτίωση της επισιτιστικής ασφάλειας για τις ευάλωτες κοινότητες και η αύξηση διαφάνειας στις αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων.

Τα επόμενα τέσσερα χρόνια, οι 16 ευρωπαίοι εταίροι του ευρωπαϊκού έργου θα συνεργαστούν για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων του έργου. Πιο συγκεκριμένα, θα αναπτύξουν τις προτεινόμενες λύσεις μαζί με κατευθυντήριες γραμμές, προγράμματα κατάρτισης και συστάσεις πολιτικής ώστε να εμπνεύσουν και να βοηθήσουν στην αναπαραγωγή τους σε όλη την Ευρώπη.

Το SPOON προσκαλεί τους πολίτες, τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τον βιομηχανικό χώρο, την ακαδημαϊκή κοινότητα, τις οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών και άλλους επαγγελματίες να συμμετέχουν σε αυτό το συλλογικό ταξίδι προς ένα πιο δίκαιο και βιώσιμο μέλλον των τροφίμων για όλους/ες.

Λίγα λόγια για την incommon: Η incommon-Innovative Circular Open είναι μια περιβαλλοντική οργάνωση που μας προτείνει να κάνουμε την κυκλική οικονομία πράξη αξιοποιώντας -και όχι εξαντλώντας-τους διαθέσιμους φυσικούς και μη πόρους για να ζούμε σε αρμονία μεταξύ μας και με το περιβάλλον. Για να το πετύχει αυτό εργάζεται μαζί με πολίτες, σχολεία, επιχειρήσεις, φορείς, ομάδες, συλλογικότητες και τοπικές αρχές.