Στο μικροσκόπιο του ΟΑΣΑ μπαίνουν οι λεωφορειολωρίδες, η λειτουργία τους, τα τρωτά τους σημεία, αλλά και οι παραβάσεις που καταγράφονται σε αυτές.

Για τον σκοπό αυτό ο Οργανισμός θα εγκαταστήσει για πρώτη φορά κάμερες καταγραφής παραβάσεων όχι σε σταθερά σημεία, αλλά επί των λεωφορείων στο πλαίσιο ενός συστήματος που κάνει χρήση και τεχνητής νοημοσύνης.

Η αρχή θα γίνει με δύο κάμερες σε οχήματα, τα οποία θα διατρέξουν τις λωρίδες αποκλειστικής κυκλοφορίας λεωφορείων και τρόλεϊ στην Αθήνα προκειμένου να καταγράψουν τη λειτουργία τους. Για τον σκοπό αυτό η διοίκηση του ΟΑΣΑ ενέκρινε πριν λίγες ημέρες κονδύλι ύψους 10.000 ευρώ για την εφαρμογή πιλοτικού προγράμματος επιτήρησης Υλικού Θέσης και Αποκλειστικών Λωρίδων Λεωφορείων σε συνεργασία με την αμερικανική εταιρία HeydenAl, η οποία εξειδικεύεται στην παρακολούθηση οδικών μέσων με τη βοήθεια καμερών και την ανάλυση δεδομένων.

Τα αποτελέσματα των καταγραφών δε θα οδηγούν σε βεβαιώσεις παραβάσεων και κλήσεις καθώς στόχος του προγράμματος στην πιλοτική του φάση είναι η διερεύνηση με στοιχεία της λειτουργίας των λεοφωρειολωρίδων. Η τοποθέτηση καμερών επί οχημάτων είναι μία μέθοδος, η οποία χρησιμοποιείται στο εξωτερικό, όχι μόνο για την επιτήρηση των λωρίδων κίνησης των ΜΜΜ, αλλά και για την παροχή στοιχείων σε περιπτώσεις ατυχημάτων, συγκρούσεων, κλπ.

Στα ελληνικά πράγματα οι κάμερες στα λεωφορεία εισάγονται με τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ), ο οποίος ύστερα από τη λήξη της δημόσιας διαβούλευσης την περασμένη Παρασκευή, αναμένεται να κατατεθεί προς συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή τις προσεχείς εβδομάδες. Με ειδικό άρθρο ο αναθεωρημένος ΚΟΚ ανάβει το πράσινο φως για την τοποθέτηση καμερών καταγραφής τροχαίων παραβάσεων σε λεωφορεία, τρόλεϊ, αλλά και σε οχήματα έκτακτης ανάγκης.

Σύμφωνα με τα όσα ορίζει, δίνεται η δυνατότητα να τοποθετηθούν κάμερες επί οχημάτων έκτακτης ανάγκης και δημόσιας οδικής μαζικής μεταφοράς υπό την προϋπόθεσή να υπάρχει σχετική προειδοποίηση προς το κοινό με σταθερές ή κινητές πινακίδες για την ύπαρξη και λειτουργία των τεχνικών μέσων. Όπως επισημαίνεται, με κοινή απόφαση των Υπουργών Προστασίας του Πολίτη, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Υποδομών και Μεταφορών θα καθοριστεί το είδος των οχημάτων, ο τρόπος της τοποθέτησής τους σε σταθερά ή μη σημεία, οι τεχνικές προδιαγραφές αυτών των μέσων, η λειτουργία τους για τη διαπίστωση των παραβάσεων, τα σχετικά με την αξιολόγηση των στοιχείων που συλλέγονται από αυτά και τη βεβαίωση των παραβάσεων, τα σχετικά με τους περιορισμούς που επιβάλλονται στη χρήση τους για τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων όσων υπόκεινται στη δράση τους και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.

Έως τον Μάρτιο οι πρώτες κάμερες
Οι πρώτες δύο κάμερες σε λεωφορεία στην Αθήνα αναμένεται να έχουν τοποθετηθεί έως τον Μάρτιο με στόχο μόνο τη στατιστική καταγραφή και όχι τη βεβαίωση παραβάσεων. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της εταιρίας, η οποία θα «τρέξει» το πιλοτικό πρόγραμμα, η πλατφόρμα του Hayden AI εντοπίζει παράνομα σταθμευμένα ή κινούμενα οχήματα με μεγάλη ακρίβεια και μέσω μηχανικής μάθησης, εντοπίζει τη θέση των οχημάτων που έχουν καταγραφεί κατά μήκος μιας διαδρομής λεωφορείου. Τεκμηριώνει πιθανές κυκλοφοριακές παραβάσεις ενώ το λεωφορείο κινείται και μεταφορτώνει μόνο τα δεδομένα που είναι απαραίτητα για την έκδοση μιας κλήσης.

Βάσει της ανάλυσης των δεδομένων, ο ΟΑΣΑ θα ενημερωθεί με ακρίβεια ως προς το πόσα οχήματα παραβιάζουν τη λωρίδα των λεωφορείων ανά ημέρα και ώρα, για πόσο χρόνο, σε ποια σημεία, ακόμα και για το εάν η διατήρηση ορισμένων λωρίδων δε δικαιολογείται από τη συχνότητα και το πλήθος των διερχόμενων λεωφορείων.

Έρχεται καμπάνια για τις λεωφορειολωρίδες
Το επόμενο διάστημα ο Οργανισμός θα ξεκινήσει μία νέα καμπάνια ενημέρωσης των πολιτών για τις λεωφορειολωρίδες, ενώ θα επανεξετάσει το μέτρο που λειτούργησε σταδιακά από το 1997, καθώς είναι δεδομένο ότι ορισμένες έχουν μάλλον ...διακοσμητική παρουσία. Χαρακτηριστικό παράδειγμά είναι αυτή της Ιπποκράτους, η οποία έχει καταργηθεί στην πράξη εξαιτίας των σταθμευμένων οχημάτων και επί της ουσίας δε λειτουργεί.

Σήμερα ο ΟΑΣΑ γνωρίζει ότι οι λωρίδες αποκλειστικής κίνησης λεωφορείων στη Σταδίου ή την Πανεπιστημίου λειτουργούν αποτελεσματικά, αλλά ενόψει και της κατάρτισης του νέου Στρατηγικού Σχεδίου Μεταφορών για την επόμενη δεκαετία, θέλει να το τεκμηριώσει με στοιχεία. Ταυτόχρονα από την αρχή της χρονιάς συνεργεία ξαναβάφουν τις λωρίδες σε βασικές αρτηρίες, μεταξύ των οποίων η Μεσογείων, η Βασ. Σοφίας, η Συγγρού, η Ακαδημίας, η Σταδίου, η Πανεπιστημίου και η Δημοκρατίας, ενώ ο ΟΑΣΑ ξεκινά μια μονιμη συνεργασία με την Τροχαία με αντικείμενο αφενός τη στοχευμένη επιτήρηση και αφετέρου την ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων προκειμένου να προχωρούν σε πιο καίριες παρεμβάσεις.

Δίκτυο λεωφορειολωρίδων 52 χιλιομέτρων
Μέχρις στιγμής, πάντως, η αποτελεσματικότητα των 12 καμερών που έχουν εγκατασταθεί κρίνεται ικανοποιητική. Ο Οργανισμός εξέταζε το ενδεχόμενο να εγκαταστήσει έως και 38 σταθερές κάμερες εκτός των 1.388 της Περιφέρειας Αττικής και του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη που έχουν ανακοινωθεί, αλλά πλέον θα αναμένει και τα αποτελέσματα του προγράμματος από τις κινούμενες κάμερες προκειμένου να καταλήξει.

Σήμερα το δίκτυο των λεωφορειολωρίδων στην Αθήνα εκτείνεται σε 52 χλμ. με τον ΟΑΣΑ εδώ και πάνω από μία δεκαετία να αναφέρεται σε πιθανή επέκταση του δικτύου, η οποία ωστόσο δεν έχει εφαρμοστεί. Το ενδεχόμενο αυτής της ανάγκης θα διαπιστωθεί και από τις έρευνες που γίνονται στο πλαίσιο κατάρτισης του νέου στρατηγικού Σχεδίου Μεταφορών.

Το μέτρο των λεωφορειολωρίδων και του διαχωρισμού του οδοστρώματος με κίτρινη διαγράμμιση είχε υλοποιηθεί από τον ΟΑΣΑ το διάστημα μεταξύ των ετών 1997 – 2007 και αφορά κύριους οδικούς άξονες και σημαντικές οδούς, στο κέντρο της Αθήνας και του Πειραιά. Ωστόσο, η ελλιπής αστυνόμευσή του οδηγούσε στην καθημερινή παραβίασή τους κυρίως από Ι.Χ. Οι υφιστάμενες ειδικές λωρίδες έχουν εφαρμοστεί στο κύριο οδικό δίκτυο με έμφαση στην κατεύθυνση προς το κέντρο. Βρίσκονται στις περιοχές εντός του δακτυλίου της Αθήνας, στο κέντρο του Πειραιά, αλλά και σε κάποιους σημαντικούς οδικούς άξονες σύνδεσης προαστίων όπως η οδός Λένορμαν, η Λ. Μεσογείων και η Λ. Δημοκρατίας.

Σχεδόν από την αρχή της εφαρμογής του, το μέτρο είχε συναντήσει την αντίδραση των αυτοκινητιστών ταξί. Το Συνδικάτο Αυτοκινητιστών Ταξί Αττικής (ΣΑΤΑ) και στο πλαίσιο της διαβούλευσης για τον νέο ΚΟΚ, εξέφρασε για ακόμα μία φορά το αίτημα της δυνατότητας κίνησης σε αυτές και των έμφορτων ταξί με την ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών να υπόσχεται να επανεξετάσει το ζήτημα, χωρίς όμως να δεσμεύεται. Βασικό επιχείρημα του ΣΑΤΑ είναι πρόσφατα στοιχεία του ΟΑΣΑ, σύμφωνα με τα οποία μόλις ένα στα 12 οχήματα που κινούνται στις λεωφορειολωρίδες είναι λεωφορείο. Από την πλευρά τους πηγές του ΟΑΣΑ εκτιμούν ότι ενδεχόμενη είσοδος των ταξί θα είχε επιπτώσεις στην ταχύτητα κίνησης των λεωφορείων προκαλώντας καθυστερήσεις, ξεκαθαρίζοντας, πάντως, ότι όλα πρέπει να τεκμηριωθούν. Ως προς το επιχείρημα του ΣΑΤΑ για την κίνηση ταξί σε ειδικές λωρίδες άλλων ευρωπαϊκών πόλεων, οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι χρειάζονται και άλλα στοιχεία που αφορούν το ποιες είναι αυτές οι λωρίδες, ποιος είναι ο αριθμός των ταξί κατ΄αναλογία με τα λεωφορεία στην πόλη, κλπ.