Η γιορτή της Αγίας Βαρβάρας, που τιμάται στις 4 Δεκεμβρίου, είναι γεμάτη παραδόσεις και έθιμα σε όλη την Ελλάδα. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα της ημέρας είναι η παρασκευή ενός γλυκού γνωστού ως «Ασουρές» ή «Βαρβάρα», το οποίο έχει βαθιές ρίζες στην ιστορία και συνδέεται με την προστασία της Αγίας Βαρβάρας, καθώς και με την παράδοση της «Πανσπερμίας» ή της ανακατεμένης τροφής.

Ας ανακαλύψουμε πώς καθιερώθηκε το έθιμο αυτό και πώς φτιάχνεται το γλυκό αυτό προς τιμήν της Αγίας Βαρβάρας.

Η Αγία Βαρβάρα είναι η προστάτιδα του Πυροβολικού και των παιδιών από τις κακές αρρώστιες. Για να την τιμήσουν, οι γυναίκες φτιάχναν διάφορα γλυκά, όπως το κολυβόζουμο και οι μελόπιτες, ενώ σε πολλές περιοχές της Ελλάδας καθιερώθηκε η παρασκευή του «Ασουρέ» ή «Βαρβάρα» (όπως το λένε σε αρκετές περιοχές). Το γλυκό αυτό είναι ένα πανάρχαιο έδεσμα που θυμίζει την παραδοσιακή «Πανσπερμία», η οποία αποτελεί μια συνταγή με ποικιλία υλικών, που φτιάχνεται με ό,τι υλικά υπάρχουν διαθέσιμα στο σπίτι.

Ουσιαστικά, το γλυκό αυτό παρασκευαζόταν την παραμονή της γιορτής της Αγίας Βαρβάρας και την ημέρα της γιορτής μοιραζόταν σε τουλάχιστον τρία σπίτια που είχαν παιδιά, προκειμένου να τα έχει καλά η Αγία Βαρβάρα. Αυτό το έθιμο δείχνει τη συνήθεια να προσφέρουμε το γλυκό ως ένδειξη ευχών για την «καλοχρονιά» και την ευημερία των οικογενειών.

Η Αγία Βαρβάρα

Η ιστορία του γλυκού είναι στενά συνδεδεμένη με τον θρύλο της Αγίας Βαρβάρας και την οικογένειά της. Σύμφωνα με μια παλιά ιστορία, ο Διόσκουρος, ο πατέρας της Αγίας Βαρβάρας, είχε καλέσει τους αρτοποιούς να βάλουν δηλητήριο στο ψωμί και τα τρόφιμα που παρασκεύαζαν για να τα πουλήσουν στους Χριστιανούς. Η Αγία Βαρβάρα, όμως, ανακάλυψε το σχέδιο του πατέρα της και ειδοποίησε τους Χριστιανούς να μην αγοράσουν τα τρόφιμα αυτά. Αντίθετα, οι οικογένειες μαγείρεψαν ό,τι είχαν στο σπίτι τους και έφτιαξαν την «Ασουρές», μια παραδοσιακή τροφή που συνδύαζε διάφορα υλικά, όπως σιτάρι και φασόλια, για να επιβιώσουν και να μην κινδυνεύσουν από το δηλητήριο.

Ο «Ασουρές» ή «Βαρβάρα»

Ο «Ασουρές», ή «Ασουρέ», έχει ενδιαφέροντα πολιτιστικά και θρησκευτικά στοιχεία. Η λέξη «Ασουρές» προέρχεται από την αραβική ή περσική γλώσσα και σημαίνει «ανάμειξη» ή «δέκα», λόγω της παραδοσιακής χρήσης δέκα διαφορετικών υλικών για την παρασκευή του γλυκού, αν και υπάρχουν και άλλες ερμηνείες που συνδέουν το όνομα του γλυκού με τη σωτηρία του Νώε από τον κατακλυσμό. Στη μουσουλμανική παράδοση, το γλυκό φτιάχνεται τη 10η ημέρα του μήνα Μουχαρέμ και συμβολίζει την αλληλεγγύη και την ειρηνική συνύπαρξη. Στην Ελλάδα, το γλυκό φτιάχνεται προς τιμήν της Αγίας Βαρβάρας και θεωρείται ως μια τροφή που συνδυάζει τα πιο αγνά και παραδοσιακά υλικά.

Συνταγή για το γλυκό «Βαρβάρα»

Ακολουθεί η παραδοσιακή συνταγή για το γλυκό «Βαρβάρα» που παρασκευάζεται κάθε χρόνο ανήμερα της γιορτής της Αγίας Βαρβάρας.

Υλικά:

• 500 γρ. αποφλοιωμένο σιτάρι
• 2 φλιτζάνια ζάχαρη
• 1 φλιτζάνι σταφίδες ξανθές
• 10 σύκα ξερά
• Δαμάσκηνα χωρίς κουκούτσι
• Χουρμάδες
• 200 γρ. καρύδια χονδροκομμένα
• Κανέλα
• 1 βάζο ταχίνι

Εκτέλεση:

1. Πλένουμε και μουσκεύουμε το σιτάρι την προπαραμονή της γιορτής.
2. Την παραμονή της γιορτής, βράζουμε το σιτάρι στη χύτρα για περίπου 20 λεπτά.
3. Βγάζουμε το σιτάρι με τρυπητή κουτάλα και πολτοποιούμε το μεγαλύτερο μέρος του σιταριού, στη συνέχεια το επιστρέφουμε στην κατσαρόλα.
4. Προσθέτουμε τις σταφίδες και συνεχίζουμε το βράσιμο σε χαμηλή φωτιά.
5. Ψιλοκόβουμε τα σύκα και τα ρίχνουμε στην κατσαρόλα. Αφήνουμε να βράσουν ανακατεύοντας συχνά, ώστε να χυλώσει καλά το μείγμα.
6. Όταν το μείγμα βράσει καλά, προσθέτουμε τη ζάχαρη και ανακατεύουμε.
7. Όταν η ζάχαρη λιώσει, σβήνουμε τη φωτιά και προσθέτουμε το ταχίνι. Ανακατεύουμε καλά.
8. Αδειάζουμε το μείγμα σε μπολάκια και στολίζουμε με καρύδια, κανέλα, χουρμάδες και δαμάσκηνα.