Όταν αποκαλείς κάποιον φίλο, είναι αυτονόητο ότι και αυτός σε θεωρεί φίλο. Σου αρέσει, του αρέσεις, είναι αμοιβαίο το πράγμα.

Αλλά μια μελέτη του 2016 διαπίστωσε ότι αυτό ισχύει πιθανώς μόνο περίπου για το 50% των περιπτώσεων, καθώς μόνο οι μισές από τις αντιληπτές φιλίες είναι στην πραγματικότητα αμοιβαίες, και αυτό είναι ένα πρόβλημα.

Με επικεφαλής ερευνητές από το MIT, η μελέτη ανέλυσε τους δεσμούς φιλίας σε 84 άτομα ηλικίας από 23 έως 38 ετών, που συμμετείχαν σε ένα μάθημα διαχείρισης επιχειρήσεων.

Ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να κατατάξουν πόσο κοντά ήταν με κάθε άτομο στην τάξη σε μια κλίμακα από το 0 έως το 5, όπου το 0 σημαίνει "Δεν ξέρω αυτό το άτομο", το 3 σημαίνει "Φίλος" και το 5 σημαίνει "Ένας από τους καλύτερους μου φίλους".

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ενώ το 94% των συμμετεχόντων περίμεναν ότι τα συναισθήματά τους θα ήταν ανταποδοτικά, μόνο το 53% από αυτά ήταν αμοιβαία στην πραγματικότητα.

Η μελέτη είναι φυσικά περιορισμένη λόγω του μικροσκοπικού μεγέθους του δείγματός της, αλλά όπως αναφέρει η Kate Murphy για τους New York Times, τα αποτελέσματα συνάδουν με δεδομένα από πολλές άλλες μελέτες φιλίας της περασμένης δεκαετίας, που περιλαμβάνουν περισσότερα από 92.000 άτομα, που έθεσαν ποσοστά αμοιβαιότητας κοντά στο 34% με 53%.

Αυτό το χάσμα αντίληψης όσον αφορά τη φιλία υπαινίσσεται μια σειρά από πολύ σημαντικά προβλήματα, από την αδυναμία μας να ορίσουμε με σαφήνεια τη φιλία και τον αντίκτυπο που θα μπορούσε να έχει αυτό στην εικόνα του εαυτού μας, έως το να έχουμε λανθασμένη ιδέα για το είδος των ανθρώπων που θα μπορούσαν να επηρεάζουν ουσιαστικά την κοινωνική μας αλλαγή.

Ο ερευνητής υπολογιστικών και κοινωνικών επιστημών Alex Pentland, προτείνει ότι αυτή η αδυναμία ανάγνωσης των ανθρώπων οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι προσπαθούμε απεγνωσμένα να διατηρήσουμε μια ευνοϊκή εικόνα του εαυτού μας, δηλαδή «μας αρέσουμε, πρέπει να τους αρέσουμε». Η έννοια της φιλίας είναι πραγματικά δύσκολο να οριστεί.

«Ζητήστε από τους ανθρώπους να ορίσουν τη φιλία, ακόμα και από ερευνητές όπως ο κ. Pentland που τη μελετούν, και θα νιώσετε μια άβολη σιωπή που θα ακολουθείται από «εεε» ή «μμμ»», λέει η Murphy.

Δεν ήταν πάντα τόσο δύσκολο. Όταν είμαστε παιδιά, η έννοια της φιλίας είναι αρκετά απλή, όπως λένε τα παιδιά από το Stranger Things:

• Φίλος είναι κάποιος για τον οποίο θα έκανες τα πάντα.
• Ελιναι κάποιος που του δανείζεις τα πιο όμορφα πράγματα σου, όπως κόμικς και κάρτες.
• Δεν αθετούν ποτέ μια υπόσχεση.
• Και, το πιο σημαντικό, «Οι φίλοι δε λένε ψέματα».

Αλλά από την εφηβεία μέχρι την ενηλικίωση, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, ειδικά όταν έχουμε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που προωθούν τη φιλία ως εμπόρευμα, κάτι που είναι το ακριβώς αντίθετο από το πώς υποτίθεται ότι τα σκέφτεσαι.

«Το να αντιμετωπίζεις τους φίλους σαν επενδύσεις ή εμπορεύματα είναι ένα ανάθεμα στην όλη ιδέα της φιλίας», είπε στη Murphy ο Ronald Sharp, καθηγητής Αγγλικών στο Vassar College, ο οποίος διδάσκει ένα μάθημα για τη λογοτεχνία γύρω από τη φιλία. «Δεν έχει να κάνει με το τι μπορεί να κάνει κάποιος για σένα, το θέμα είναι ποιοι και τι γίνεστε οι δυο σας μπροστά στην παρουσία του άλλου».

Ο Sharp προσθέτει ότι για πολλές από τις φιλίες μας, αφιερώνουμε πολύ περισσότερο χρόνο στο chat από το να κάνουμε παρέα μαζί τους, και αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο οι αντιλήψεις μπορούν να παραμορφωθούν σοβαρά.

«Οι άνθρωποι είναι τόσο πρόθυμοι να μεγιστοποιήσουν την αποτελεσματικότητα των σχέσεων που έχουν χάσει την επαφή με το τι σημαίνει να είσαι φίλος», λέει.

Αλλά δεν είναι όλα τα νέα άσχημα. Αν κόψεις τους μισούς φίλους σου και καταλήξεις με πέντε αληθινούς φίλους που πραγματικά σε αγαπούν, είσαι ακριβώς εκεί που υποτίθεται ότι έπρεπε να είσαι, λέει ο διάσημος Βρετανός ανθρωπολόγος, Robin Dunbar.

Σύμφωνα με μια μελέτη με επικεφαλής τον Dunbar, ενώ οι 150 είναι ο μέγιστος αριθμός κοινωνικών σχέσεων που μπορεί να διατηρήσει ο μέσος άνθρωπος με οποιοδήποτε βαθμό σταθερότητας, είμαστε σε θέση να διατηρήσουμε μόνο πέντε στενές φιλίες τη φορά.

«Οι άνθρωποι μπορεί να λένε ότι έχουν περισσότερες από πέντε, αλλά μπορείτε να είστε σίγουροι ότι δεν είναι όλες φιλίες υψηλής ποιότητας», είπε στους Times.

Επομένως, μην ιδρώνετε εάν οι λίστες φίλων σας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι τόσο μεγάλες όσο των φίλων σας, γιατί οι πιθανότητες είναι ότι οι περισσότεροι από εμάς είμαστε πραγματικά στον ίδιο αριθμό όταν πρόκειται για πραγματικές φιλίες.

Και μην πιστεύετε αυτά που ακούτε για τους ανθρώπους με τους περισσότερους ακόλουθους που έχουν τη μεγαλύτερη επιρροή, γιατί ποιο είναι το νόημα όταν οι μισοί από αυτούς δεν είναι πολύ πιθανό να ανταποκριθούν;

«Δεν πρέπει να υποθέσουμε ότι οι άνθρωποι με μεγάλο αριθμό κοινωνικών δεσμών είναι ‘influencers’», γράφει ο Pentland για το Harvard Business Review.

"Τέτοιοι άνθρωποι δεν είναι καλύτεροι και συχνά είναι χειρότεροι από τους μέσους ανθρώπους στην άσκηση κοινωνικής επιρροής. Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι πολλοί από αυτούς τους δεσμούς τους, είτε δεν είναι αμοιβαίοι είτε πηγαίνουν σε λάθος κατεύθυνση και επομένως δεν θα οδηγήσουν σε αποτελεσματική πειθώ ."

Επομένως, αν ψάχνετε για κάποιον που μπορεί να επηρεάσει άλλους και να επηρεάσει την κοινωνική αλλαγή γενικότερα, λέει ο Pentland, μην ψάχνετε για ένα άτομο με πολλούς φίλους, αναζητήστε ομάδες ανθρώπων με παρόμοιο αριθμό φίλων και πολλούς κοινούς φίλους. Επειδή οι διασυνδέσεις τους θα είναι πολύ πιο αληθινές από οποιεσδήποτε υπάρχουν στο feed της Kim Kardashian.