Πλειόσαυρος: Το απολίθωμα του κρανίου που έφεραν στο φως οι επιστήμονες έχει μήκος 2 μέτρα και είναι ένα από τα πληρέστερα δείγματα του είδους του που έχουν ανακαλυφθεί ποτέ.

Το κρανίο ενός κολοσσιαίου θαλάσσιου τέρατος έχει εξαχθεί από τα βράχια της ακτής Τζουράσικ του Ντόρσετ. Ανήκει σε έναν πλειόσαυρο, ένα άγριο θαλάσσιο ερπετό που τρομοκρατούσε τους ωκεανούς πριν από περίπου 150 εκατομμύρια χρόνια. Το απολίθωμα μήκους 2 μέτρων είναι ένα από τα πληρέστερα δείγματα του τύπου του και δίνει νέες γνώσεις για αυτό το αρχαίο αρπακτικό. Θα παρουσιαστεί σε ένα ειδικό πρόγραμμα του David Attenborough στο BBC One την Πρωτοχρονιά.

«Είναι ένα από τα καλύτερα απολιθώματα στο οποίο έχω δουλέψει ποτέ. Αυτό που το κάνει μοναδικό είναι ότι είναι πλήρες» λέει στο BBC News ο παλαιοντολόγος Στιβ Έτσις. «Η κάτω γνάθος και το άνω κρανίο είναι συνδεδεμένα μεταξύ τους, όπως θα ήταν στη ζωή. Σε όλο τον κόσμο, δεν έχουν βρεθεί ποτέ δείγματα σε αυτό το επίπεδο λεπτομέρειας. Και αν έχουν βρεθεί, πολλά από τα κομμάτια λείπουν, ενώ αυτό, αν και είναι ελαφρώς παραμορφωμένο, διατηρεί όλα τα οστά» λέει

Το κρανίο είναι μακρύτερο από όσο οι περισσότεροι άνθρωποι, κάτι που δίνει την αίσθηση του πόσο μεγάλο πρέπει να ήταν συνολικά το πλάσμα. Δεν μπορεί κανείς να μην εστιάσει στα 130 δόντια του, ειδικά σε αυτά που βρίσκονται μπροστά. Μακριά και κοφτερά, μπορούσαν να σκοτώσουν με ένα και μόνο δάγκωμα. Το πίσω μέρος κάθε δοντιού λένε οι ειδικοί, έχει λεπτές ραβδώσεις. Αυτά θα βοηθούσαν το θηρίο να τρυπήσει τη σάρκα του θηράματος και στη συνέχεια να βγάλει γρήγορα τους κυνόδοντες που μοιάζουν με στιλέτο, έτοιμο για μια γρήγορη δεύτερη επίθεση.

Ο πλειόσαυρος ήταν το απόλυτο φονικό μηχάνημα και με μήκος 10-12 μέτρα, με τέσσερα ισχυρά μέλη που μοιάζουν με πτερύγια για να κινείται με μεγάλη ταχύτητα, ήταν το κορυφαίο αρπακτικό στον ωκεανό. «Το ζώο θα ήταν τόσο ογκώδες που νομίζω ότι θα μπορούσε να λεηλατήσει αποτελεσματικά οτιδήποτε ήταν αρκετά ατυχές να βρεθεί στο δρόμο του», λέει ο Δρ Άντριου Ρόου από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ. «Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι ήταν κάτι σαν υποβρύχιος Τ. Ρεξ».

Τα γεύματα θα περιλάμβαναν άλλα ερπετά, όπως τον μακρυλαίμη ξάδερφό του, τον πλησιόσαυρο και τον ιχθυόσαυρο που μοιάζει με δελφίνι - και απολιθώματα αποκαλύπτουν ότι θα θήρευε ακόμη και άλλους διερχόμενους πλειόσαυρους. Το πώς ανακτήθηκε αυτό το απολιθωμένο κρανίο είναι εξαιρετικό. Ξεκίνησε με ένα τυχαίο εύρημα κατά τη διάρκεια μιας βόλτας σε μία παραλίας κοντά στον κόλπο Kimmeridge στη διάσημη ακτή Τζουράσικ της νότιας Αγγλίας.

Ο φίλος του Στιβ Έτσις, Φιλ Τζέικομπς, λάτρης των απολιθωμάτων, σκόνταψε στην άκρη του ρύγχους του πλειοσαύρου που βρισκόταν στην όχθη. Ήταν πολύ βαρύ για να το κουβαλήσει, κάλεσε τον Στιβ και το ζευγάρι έφτιαξε ένα αυτοσχέδιο φορείο για να μεταφέρει το απολιθωμένο θραύσμα σε ασφάλεια.

Πού είναι όμως το υπόλοιπο ζώο; Μια έρευνα με drone στον πανύψηλο γκρεμό εντόπισε μια πιθανή τοποθεσία. Η αφαίρεση απολιθωμάτων από το βράχο όμως είναι πάντα επίπονη, λεπτή δουλειά. Αλλά τα το κάνεις αυτό ενώ κρέμεσια σε σχοινιά από έναν γκρεμό που καταρρέει, 15 μέτρα πάνω από μια παραλία, απαιτεί άλλη τάξη δεξιοτήτων.

Το θάρρος, η αφοσίωση και οι μήνες που δαπανήθηκαν για τον καθαρισμό του κρανίου, σίγουρα άξιζαν τον κόπο. Επιστήμονες από όλο τον κόσμο θέλουν να επισκεφθούν το απολίθωμα του Ντόρσετ για να αποκτήσουν νέες ιδέες για το πώς ζούσαν αυτά τα καταπληκτικά ερπετά και κυριάρχησαν στο οικοσύστημά τους.

Η παλαιοβιολόγος καθηγήτρια Eμιλι Ρέιφιλντ έχει ήδη εξετάσει τα μεγάλα κυκλικά ανοίγματα στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Της λένε για το μέγεθος των μυών που χειρίζονται τα σαγόνια του πλειοσαύρου και τις δυνάμεις που δημιουργούνται καθώς το στόμα του έκλεινε και συνέτριβε τη λεία του. Στο επάνω άκρο, αυτό μεταφράζεται σε περίπου 33.000 νιούτον. Για το πλαίσιο, τα πιο ισχυρά σαγόνια σε ζωντανά ζώα βρίσκονται σε κροκόδειλους του θαλασσινού νερού, στα 16.000 νιούτον

Αυτό το δείγμα που ανακαλύφθηκε πρόσφατα έχει χαρακτηριστικά που υποδηλώνουν ότι είχε κάποιες ιδιαίτερα οξείες και πολύ χρήσιμες αισθήσεις. Το ρύγχος του είναι διάστικτο με μικρούς λάκκους που μπορεί να ήταν η θέση των αδένων για να το βοηθήσουν να ανιχνεύει τις αλλαγές στην πίεση του νερού που προκαλούνται από τα μελλοντικά θηράματα. Και στο κεφάλι του υπάρχει μια τρύπα που θα φιλοξενούσε ένα βρεγματικό ή τρίτο μάτι. Σαύρες, βάτραχοι και μερικά ψάρια που ζουν σήμερα έχουν ένα από αυτά. Είναι φωτοευαίσθητο και μπορεί να βοηθούσε στον εντοπισμό άλλων ζώων, ειδικά όταν ο πλειόσαυρος έβγαινε στην επιφάνεια από βαθιά, θολά νερά.

Ο Στιβ Έτσις θα εκθέσει το κρανίο το επόμενο έτος στο μουσείο του στο Kimmeridge - στην ομώνυμη συλλογή του. Οι σπόνδυλοι που ξεπροβάλλουν στο πίσω μέρος του κεφαλιού, αλλά εξαφανίζονται μετά από λίγα οστά είναι μια δελεαστική ένδειξη ότι περισσότερο από το απολίθωμα μπορεί να βρίσκεται ακόμα στον γκρεμό. Ο επιστήμονας θέλει να τελειώσει αυτό που ξεκίνησε. «Ποντάρω τη ζωή μου οτι το υπόλοιπο ζώο είναι εκεί», λέει στο BBC News.

«Και πραγματικά θα έπρεπε να βγει επειδή βρίσκεται σε ένα περιβάλλον που διαβρώνεται πολύ γρήγορα. Αυτό το τμήμα της γραμμής του γκρεμού επιστρέφει κάθε χρόνο. Και δεν θα περάσει πολύς καιρός μέχρι ο υπόλοιπος πλειόσαυρος χαθεί. Είναι μια ευκαιρία μια φορά στη ζωή».