Το συνθετικό οπιοειδές φαιντανύλη, ένα νόμιμο συνταγογραφούμενο παυσίπονο, αποτελεί πλέον προϊόν της μαύρης αγοράς. Φτηνό, έως και 100 φορές πιο ισχυρό από τα φυσικά οπιοειδή, είναι εξίσου θανατηφόρο.

Η απαγόρευση της παπαρούνας των Ταλιμπάν θέτει την Ευρώπη σε συναγερμό για τη φαιντανύλη. Οι χρήστες ναρκωτικών θα μπορούσαν να στραφούν σε πιο επικίνδυνα συνθετικά οπιοειδή καθώς τα αποθέματα ηρωίνης τελειώνουν.

Η ευρωπαϊκή αγορά ηρωίνης θα μπορούσε σύντομα να υποστεί σοκ προσφοράς και οι ειδικοί φοβούνται ότι το κενό θα μπορούσε να καλυφθεί από κάτι πολύ χειρότερο. 

Εφαρμόζοντας μια σχεδόν πλήρη απαγόρευση της καλλιέργειας παπαρούνας οπίου - του πιο σημαντικού αγροτικού προϊόντος του Αφγανιστάν - επανέλαβαν την ίδια επιτυχημένη απαγόρευση της καλλιέργειας το 2000-2001.

Αλλά ο πειρασμός να δούμε την τρέχουσα απαγόρευση με υπερβολικά θετικό πρίσμα - ως μια σημαντική παγκόσμια νίκη κατά των ναρκωτικών - πρέπει να αποφευχθεί. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα δεδομένης της κατάστασης της οικονομίας του Αφγανιστάν και της ανθρωπιστικής κατάστασης της χώρας.

Πράγματι, η απαγόρευση επιβάλλει τεράστιο οικονομικό και ανθρωπιστικό κόστος στους Αφγανούς και είναι πιθανό να τονώσει περαιτέρω μια εκροή προσφύγων. Μπορεί ακόμη και να οδηγήσει σε εσωτερικές προκλήσεις για τους ίδιους τους Ταλιμπάν. Και, μακροπρόθεσμα, δεν θα έχει διαρκή οφέλη κατά των ναρκωτικών εντός του Αφγανιστάν ή παγκοσμίως.

Σχεδόν όλη η ηρωίνη που καταναλώνεται στην Ευρώπη προέρχεται από το Αφγανιστάν, όπου οι Ταλιμπάν έχουν επιβάλει απαγόρευση στην καλλιέργεια παπαρούνας που θα τεθεί σε ισχύ τις επόμενες εβδομάδες.

Η πιθανή έλλειψη παπαρούνας θα μπορούσε να καταστήσει πιο κερδοφόρο για τους εγκληματίες να παρασκευάζουν συνθετικά οπιοειδή όπως η φαιντανύλη, τα οποία θα πωλούνται σε απελπισμένους εθισμένους που αρνήθηκαν την ηρωίνη.

Αυτό με τη σειρά του παρουσιάζει σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, καθώς τα συνθετικά οπιοειδή τείνουν να είναι πολύ ισχυρότερα από τη φυσική ηρωίνη — 50 φορές ισχυρότερα στην περίπτωση της φαιντανύλης. Αυτό σημαίνει ότι είναι πολύ πιο εύκολο να κάνεις υπερβολική δόση: η φαιντανύλη στοιχίζει δεκάδες χιλιάδες ζωές στην Αμερική κάθε χρόνο.

«Φαίνεται περίεργο να το λέμε αυτό, αλλά σχεδόν όσον αφορά τα συνθετικά, η υψηλή διαθεσιμότητα ηρωίνης αυτή τη στιγμή είναι… αναμφισβήτητα ένας προστατευτικός παράγοντας» λένε οι ειδικοί!

Οι Ταλιμπάν απαγόρευσαν στο παρελθόν το όπιο το 2000, προκαλώντας έλλειψη ηρωίνης στην Ευρώπη. Λίγο αργότερα, η φαιντανύλη εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην ήπειρο.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 και μετά, είχαμε πρόβλημα με τη φαιντανύλη στη Βαλτική, ιδιαίτερα στην Εσθονία, όπου ήταν υπεύθυνη για αρκετά υψηλά επίπεδα θανάτων που σχετίζονται με τα ναρκωτικά και ήταν ένα αρκετά μακροπρόθεσμο δυσεπίλυτο πρόβλημα εκεί.

Μέχρι το 2017, η κρίση της φαιντανύλης στην Εσθονία είχε τελειώσει, καθώς οι έντονες πρωτοβουλίες επιβολής του νόμου έκλεισαν πολλούς από τους παραγωγούς που βρίσκονται στη χώρα. Ωστόσο, η Εσθονία εξακολουθεί να έχει το υψηλότερο ποσοστό θανατηφόρων υπερβολικών δόσεων με φαιντανύλη στην ΕΕ.