Ο αυνανiσμός, ή ο ονανισμός, είναι η διέγερση, συχνά χειρωνακτική, των γεννητικών οργάνων για σeξουαλική ικανοποίηση. Ο αυνανiσμός απεικονίζεται σε προϊστορικές σπηλαιογραφίες και έχει παρατηρηθεί σε πολλά είδη ζώων.

Σε έναν αιγυπτιακό μύθο, ο θεός Atum δημιούργησε το σύμπαν αυνανιζόμενος και κάθε χρόνο ο Αιγύπτιος φαραώ αυνανιζόταν τελετουργικά στον Νείλο. Σε ορισμένους παραδοσιακούς πολιτισμούς, ο αυνανiσμός είναι ένα δικαίωμα μετάβασης στην ανδρική ηλικία, αν και υπάρχουν ορισμένες ομάδες, ιδίως στην περιοχή του Κονγκό, που δεν έχουν λέξη για τη δραστηριότητα και μπερδεύονται από την έννοια.

Οι Αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν τον αυνανiσμό ως απολύτως φυσιολογικό, αν και περισσότερο για τους απλούς ανθρώπους, αφού οι ελίτ είχαν καθήκον να προάγουν την οικογενειακή γραμμή και, πέρα ​​από αυτό, είχαν σκλάβους για την ανακούφισή τους.

Φυσικά, για το θέμα του γυναικείου αυνανiσμού ελάχιστα γνωρίζουμε καθώς δεν υπήρχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον γενικά για τις γυναίκες, οι οποίες θεωρούνταν ατελείς άντρες. Σε αγγεία εμφανίζονται (σπάνια) γυναίκες να αυτοϊκανοποιούνται κρατώντας τους λεγόμενους «ολίσβους», οι οποίοι ήταν μακρόστενες σκληρές μπαγκέτες ψωμιού που λειτουργούσαν ως υποκατάστατο του φαλλού. Πάντως είναι άγνωστο αν όντως χρησιμοποιούνταν οι όλισβοι ή αυτό φαντάζονταν οι άντρες δημιουργοί των αγγείων ότι θα έκαναν οι γυναίκες, όταν έμεναν μόνες τους.

Η χριστιανική παράδοση υιοθέτησε μια τελείως διαφορετική άποψη για τον αυνανισμό, που έχει τις ρίζες της σε ένα σκοτεινό απόσπασμα του Βιβλίου της Γένεσης. Όταν ο Θεός σκότωσε τον Ερ, ο πατέρας του Ερ, ο Ιούδας, διέταξε τον δεύτερο γιο του Ονάν να παντρευτεί τη χήρα του Ερ, την Ταμάρ και να δεχτεί ως πατέρα τον αδελφό του. Αλλά όταν είπε ψέματα με την Ταμάρ, ο Ονάν έχυσε το σπέρμα του στο έδαφος, αναμφίβολα επειδή ήξερε ότι το να γίνει πατέρας ενός γιου από το σπέρμα του αδελφού του θα του κόστιζε το μεγαλύτερο μέρος της κληρονομιάς του. Αυτό δυσαρέστησε τον Θεό, «γιατί τον σκότωσε και αυτόν». Αυτή η παραβολή ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την απαγόρευση της Εκκλησίας τόσο στον αυνανισμό όσο και στην αντισύλληψη.

Ανάλογη αρνητική αντίληψη για την πρακτική αυτή υπήρχε και στον πολύ αρχαιότερο πολιτισμό των Βαβυλωνίων, αλλά και στους Ζωροάστρες, όπου υπήρχε η αντίληψη ότι όταν σπαταλιέται με την αυτοϊκανοποίηση το σπέρμα των αντρών είναι σα να καταστρέφεται και να «δολοφονείται» μια πιθανή νέα ζωή.

Στους περασμένους αιώνες, είναι γνωστό ότι για πολλά χρόνια, ο αυνανiσμός θεωρούνταν επιβλαβής για τη σωματική και ψυχική υγεία του ατόμου και φημολογούνταν ότι μπορεί να οδηγήσει σε κώφωση και τύφλωση, να προκαλέσει κύφωση, ενώ επικρατούσε επίσης η αντίληψη ότι κατά τη διάρκεια της πρακτικής αυτής αφαιρείται ουσία από το μυελό των οστών και ο άνθρωπος γίνεται πιο χαζός.