Τα τελευταία 50 χρόνια, οι αγώνες για τα δικαιώματα των μαύρων στις ΗΠΑ έχουν αποδώσει κάποιους καρπούς. Όμως ο ρατσισμός υπάρχει ακόμα. Στους δρόμους, στην εργασία, στην καθημερινότητα. Η δολοφονία του George Floyd άνοιξε ξανά ένα κεφάλαιο που δεν λέει να κλείσει. Η αστυνομική βία δεν είναι κάτι καινούργιο. Και οι ρατσιστικές συμπεριφορές δεν μπορούν να αλλάξουν εύκολα, αφού σε κάποιες περιπτώσεις περνούν από γενιά σε γενιά.

Η ερώτηση που πολλές φορές προκύπτει είναι αν ένας λευκός μπορεί να μπει στην θέση ενός μαύρου και να δει πόσο διαφορετικός είναι ο κόσμος του. Το 1959, ένας λευκός άνδρας προσπάθησε. Ήταν ένας συγγραφέας από το Τέξας που άκουγε στο όνομά John Howard Griffin. Ο Griffin πήγε σε έναν γιατρό στην Νέα Ορλεάνη και του ζήτησε να μετατρέψει το δέρμα του σε μαύρο. Πήρε φάρμακα και χρησιμοποίησε υπεριώδεις ακτίνες. Έκοψε τα μαλλιά του για να μην φαίνεται η απουσία της μπούκλας και ξύρισε το πίσω μέρος των χεριών του. Και ξεκίνησε ένα ταξίδι στον αμερικανικό νότο.

Ο Griffin ήθελε να εξακριβώσει αυτό που ισχυρίζονταν οι πολιτείες αλλά και οι κάτοικοι του νότου. Ότι μπορεί να υπήρχε διαχωρισμός φυλών αλλά τα πάντα ήταν ειρηνικά, ότι το δόγμα «χωριστά αλλά ίσα» ήταν αληθινό. Αυτό όμως που ανακάλυψε, έφερε στο φως τα πολλά πρόσωπα του ρατσισμού.

@texascooppower.com

Ο διαχωρισμός στις νότιες πολιτείες ήταν νόμιμος. Και ήταν γεμάτος με φόβο, υποψία και εχθρότητες. Ο Griffin, που είχε συμμετάσχει στην γαλλική αντίσταση ενάντια στον Χίτλερ και βοήθησε παιδιά εβραϊκής καταγωγής να φτάσουν στις ΗΠΑ, δεν άλλαξε το χρώμα του δέρματος του, αλλά το αρνήθηκε έστω και για λίγο, αποστασιοποιώντας τον εαυτό του από την δική του κοινωνία. Το γεγονός πως δεν ήταν ούτε ακριβώς λευκός αλλά ούτε ακριβώς μαύρος, τον έκανε να αισθανθεί την απόλυτη αποξένωση. Τον κυνήγησε ένας λευκός φωνάζοντάς του ρατσιστικά επίθετα. Του είπαν να μεταφερθεί στο μέρος που ήταν «μόνο για μαύρους». Όταν στο λεωφορείο πρόσφερε την θέση του σε μια λευκή γυναίκα του είπαν πως είναι αυθάδης.

Πολλές φορές τον κοίταζαν με μίσος. Όταν καθόταν σε ένα πάρκο ένας λευκός τον πλησίασε κει του είπε πως πρέπει να φύγει. Νομίζοντας πως ο πάρκο ήταν μόνο για λευκούς και πως παρανομούσε τον ευχαρίστησε. Μόνο που ο ευγενικός άνδρας του είπε ψέματα και απλά ήθελε να τον διώξει. Οι οδηγοί τον αγνοούσαν την ημέρα, αλλά το βράδυ σταματούσαν και του έκαναν ερωτήσεις για την σeξουαλική ζωή των μαύρων, έχοντας όλη την στερεοτυπική εικόνα στο μυαλό τους.

Το χειρότερο όμως που ανακάλυψε ήταν πως τα θύματα της κακομεταχείρισης, πολλές φορές πίστευαν πως την αξίζουν. Ο διαχωρισμός είχε επιτύχει στο να κάνει τους Αφροαμερικανούς να νιώθουν κατώτεροι, ότι άξιζαν να κάθονται στο πίσω μέρος ενός λεωφορείου. Και ίσως αυτός ο θυμός να τους κάνει πολλές φορές να αντιδρούν και να κρίνονται μόνο και μόνο από την αντίδραση. Χωρίς καμία δικαιολογία.

@thedailybeast.com

Ο Griffin δυο χρόνια αργότερα εξέδωσε το βιβλίο «Black Like Me» καταγράφοντας όσα ανακάλυψε εκείνη την περίοδο. Αμέσως έγινε δημοφιλές με τους The New York Times να γράφουν πως αποτελούσε «μια ουσιώδη καταγραφή της σύγχρονης αμερικανικής πραγματικότητας». Το 1964 μάλιστα έγινε και ταινία.

Οι κάτοικοι της πόλης όπου ζούσε ο Griffin στο Τέξας δεν το πήραν με το ίδιο μάτι. Έφτασαν να κρεμάσουν το ομοίωμα του στο κέντρο της πόλης, με τον griffin να αναγκάζεται να φύγει για εννέα μήνες στο Μεξικό για να γλιτώσει τον ίδιο και την οικογένειά του. Όταν επέστρεψε, έζησε ξανά στο Τέξας αλλά σε διαφορετική και μεγαλύτερη πόλη.

Το 1980 πέθανε σε ηλικία 60 ετών από επιπλοκές που προκάλεσε ο διαβήτης από τον οποίο έπασχε. Ακόμα και τότε κάποιοι είπαν πως οι επιπλοκές οφείλοντας στις αλλαγές που έκανε στο σώμα του λίγο πριν φύγει για το ταξίδι του στον αμερικανικό νότο του 1959. Ο Griffin κατάφερε κάτι μοναδικό. Έζησε ο ίδιος τον ρατσισμό, έγραψε ένα βιβλίο που έκανε γνωστά τα προβλήματα του φυλετικού διαχωρισμού σε ολόκληρη την Αμερική και άνοιξε τον δρόμο για την αλλαγή. Κι όλα αυτά έξι χρόνια πριν ο Μartin Luther King κάνει την ιστορική πορεία από τη Σέλμα της Αλαμπάμα και 49 χρόνια πριν εκλεγεί ο πρώτος μαύρος Αμερικανός πρόεδρος στην ιστορία των ΗΠΑ.