Η μεγάλη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε το βράδυ του Σαββάτου στο Ωραιόκαστρο δεν άφησε πίσω της μόνο καμένες εκτάσεις και σημαντικές καταστροφές, αλλά δημιούργησε και σοβαρή επιβάρυνση της ατμόσφαιρας στη Θεσσαλονίκη.

Το πυκνό νέφος που σχηματίστηκε από την καύση δασικής βλάστησης, αλλά και βιομηχανικών υλικών, σκέπασε μεγάλο τμήμα της πόλης, προκαλώντας έντονη ανησυχία για τις πιθανές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.

Από τις πρώτες ώρες μετά την εκδήλωση της φωτιάς, η ατμόσφαιρα στη Θεσσαλονίκη επιβαρύνθηκε αισθητά. Η έντονη οσμή καμένου έγινε αντιληπτή σε πολλές συνοικίες, ενώ στάχτη και μικρά αποκαΐδια κάλυψαν μπαλκόνια, αυλές και εξωτερικούς χώρους κατοικιών.

Ιδιαίτερη προσοχή εφιστούν οι ειδικοί ακόμη και στον τρόπο καθαρισμού των επιφανειών. «Προσοχή μην καθαρίζετε τα μπαλκόνια με πιεστικά λάστιχα. Μόνο με χαμηλή πίεση, διαφορετικά σκορπίζεται τη στάση και τα μικροσωματίδια στην ατμόσφαιρα και τα εισπνέετε». Με αυτή τη σύσταση μίλησε στη Voria.gr ο καθηγητής Μηχανικής Περιβάλλοντος του ΑΠΘ, Δημοσθένης Σαρηγιάννης, εξηγώντας ποια είναι η πραγματική σύσταση του νέφους που έχει καλύψει την πόλη.

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής, το νέφος δεν αποτελείται μόνο από τα συνηθισμένα προϊόντα μιας δασικής πυρκαγιάς, καθώς η φωτιά επεκτάθηκε και σε εγκαταστάσεις όπου υπήρχαν υλικά ανακύκλωσης, απορρυπαντικά, πλαστικά και έλαια, γεγονός που επιβαρύνει σημαντικά τη χημική του σύσταση.

«Το νέφος αυτό που κάλυψε τον ουρανό της Θεσσαλονίκης αποτελείται από λεπτά σωματίδια ως αποτέλεσμα της ατελούς καύσης. Μάλιστα το γεγονός ότι υπήρξε ένας συνδυασμός δασικής καύσης και τεχνικών υλικών από τα εργοστάσια που πήραν φωτιά (υλικά ανακύκλωσης, απορρυπαντικά, έλαια), κάνει ακόμη πιο επιβαρυντική τη σύστασή του», δηλώνει ο κ. Σαρηγιάννης και συνεχίζει: «τα αέρια σωματίδια που βρίσκονται στο νέφος είναι πτητικοί οργανικοί υδρογονάνθρακες, ιδιαίτερα ερεθιστικοί στον λαιμό και στα μάτια, ενώ υπάρχουν και αρκετές ενώσεις καρκινογόνες, όπως βενζόλιο, διοξίνες, φουράνια».

Οι επιστήμονες εξηγούν ότι τα αιωρούμενα μικροσωματίδια εισχωρούν εύκολα βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, περνούν ακόμη και στην κυκλοφορία του αίματος.

Οι ειδικοί εμφανίζονται καθησυχαστικοί όσον αφορά τις άμεσες επιπτώσεις για τον γενικό πληθυσμό, καθώς όσο η φωτιά περιορίζεται και η παραγωγή καπνού μειώνεται, το νέφος σταδιακά υποχωρεί. Ωστόσο προειδοποιούν ότι η παρατεταμένη έκθεση στους ρύπους μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, ιδιαίτερα σε όσους ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες.

Πέρα από κάποιο τσούξιμο στον λαιμό και στα μάτια, οι περισσότεροι πολίτες δεν αναμένεται να εμφανίσουν άμεσα σοβαρά συμπτώματα. Παρ’ όλα αυτά, όταν τα λεπτά σωματίδια εισέρχονται στους πνεύμονες ή μέσω της κυκλοφορίας του αίματος μεταφέρονται σε άλλα όργανα, μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία.

Οι επιστήμονες συνιστούν να περιοριστούν όσο γίνεται οι μετακινήσεις και να αποφεύγεται κάθε έντονη σωματική δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους.

«Πρέπει οι πολίτες να μην εφησυχάζουν. Να αποφύγουν οπωσδήποτε την άθληση και χειρωνακτικές εργασίες στην ύπαιθρο όσοι πάσχουν από Χρόνια αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, από άσθμα, σοβαρές καρδιοπάθειες, σακχαρώδη διαβήτη. Επίσης να είναι ιδιαίτερα προσεχτικές οι έγκυες και να προστατεύσουμε τα παιδιά ως πιο ευπαθείς ομάδες. Η σύσταση είναι να αποφύγουμε την έκθεση σε εξωτερικό περιβάλλον», είπε στο Voria ο καθηγητής Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Νίκος Τζανάκης.

Παράλληλα, ο Δημοσθένης Σαρηγιάννης συστήνει οι πολίτες να διατηρούν κλειστά πόρτες και παράθυρα, ενώ όσοι είναι αναγκαίο να κυκλοφορήσουν να χρησιμοποιούν μάσκες υψηλής προστασίας τύπου KN95 ή FFP2 και να αποφεύγουν την παραμονή κοντά στις πληγείσες περιοχές.

Σε ό,τι αφορά τα κλιματιστικά, προτείνεται να λειτουργούν στη ρύθμιση ανακύκλωσης αέρα. Όπου αυτό δεν είναι δυνατό, προτείνεται η χρήση ανεμιστήρα σε συνδυασμό με ένα μπολ με παγάκια μπροστά του, «για φυσική δροσιά».

Η πιθανότητα βροχόπτωσης προκάλεσε αισιοδοξία, ωστόσο οι επιστήμονες εξηγούν ότι τα οφέλη δεν είναι μονοδιάστατα.

Σύμφωνα με τον κ. Σαρηγιάννη, «η βροχή θα σβήσει και τις τελευταίες εστίες, θα καθαρίσει την ατμόσφαιρα, αλλά βαρέα αέρια και σωματίδια θα πέσουν στο έδαφος και θα προκαλέσουν μόλυνση».

Για τον λόγο αυτό, συνιστάται να αποφεύγεται η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών που προέρχονται από κήπους στις περιοχές που επηρεάστηκαν άμεσα από το νέφος.

Παράλληλα, οι κάτοικοι της Φιλοθέης και των γύρω οικισμών, οι οποίοι επιστρέφουν στα σπίτια τους μετά τις εκκενώσεις μέσω του 112, καλούνται να μειώσουν όσο μπορούν την έκθεσή τους στο εξωτερικό περιβάλλον και να αποφύγουν κάθε περιττή σωματική καταπόνηση.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι κατά τις πρώτες πρωινές ώρες, λόγω του φαινομένου της θερμοκρασιακής αναστροφής, οι ατμοσφαιρικοί ρύποι παραμένουν εγκλωβισμένοι κοντά στο έδαφος, αυξάνοντας τις συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων στις περιοχές που βρίσκονται στην πορεία μεταφοράς του καπνού.

Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη θέρμανση του εδάφους ενισχύεται η κατακόρυφη ανάμειξη της ατμόσφαιρας, επιτρέποντας στον καπνό να διασκορπιστεί σε μεγαλύτερο ύψος και να αραιώσει.

Ωστόσο, όσο συνεχίζεται η καύση εγκαταστάσεων ανακύκλωσης και άλλων βιομηχανικών υλικών, η παραγωγή καπνού θα εξακολουθεί να τροφοδοτεί την ατμόσφαιρα με νέους ρύπους. Έτσι, ακόμη και αν οι μετεωρολογικές συνθήκες ευνοήσουν τη διάχυση του νέφους, η ποιότητα του αέρα μπορεί να παραμείνει ιδιαίτερα επιβαρυμένη κοντά στην εστία της πυρκαγιάς αλλά και στις περιοχές όπου μεταφέρεται ο καπνός.

Η παρουσία βιομηχανικών υλικών στις φλόγες αποτελεί έναν επιπλέον λόγο ανησυχίας, καθώς στο νέφος περιλαμβάνονται όχι μόνο προϊόντα καύσης δασικής βλάστησης, αλλά και ρύποι από συνθετικά υλικά, οι οποίοι δημιουργούν ακόμη πιο επιβαρυμένο μείγμα αιωρούμενων σωματιδίων και αερίων.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας του αέρα θα επέλθει μόνο όταν περιοριστεί αποφασιστικά η πυρκαγιά και σταματήσει η παραγωγή καπνού. Μέχρι τότε, η εξέλιξη του νέφους θα εξαρτάται από τη διεύθυνση και την ένταση των ανέμων, τις τοπικές αναταράξεις και την πορεία της φωτιάς, στοιχεία που μπορούν να μεταβάλουν σημαντικά την εικόνα μέσα σε λίγες ώρες.

Στο μεταξύ, ελεύθερος αφέθηκε ο 76χρονος, ο οποίος θεωρείται υπεύθυνος για την πρόκληση της φωτιάς, μετά τη μεταγωγή του ενώπιον της εισαγγελέως πρωτοδικών. Η εισαγγελική λειτουργός διέταξε τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, η οποία θα διενεργηθεί από την Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο πλαίσιο της έρευνας θα αποτιμηθεί η έκταση των ζημιών που προκάλεσε η φωτιά, καθώς και εάν απειλήθηκαν ή υπέστησαν φθορές κοινωφελείς εγκαταστάσεις. Θα διερευνηθεί ακόμη ο χαρακτήρας της καμένης έκτασης, δηλαδή εάν πρόκειται για δασική περιοχή ή/και άλλη κατηγορία γης, στοιχείο που είναι κρίσιμο για την περαιτέρω ποινική αξιολόγηση της υπόθεσης.

Η προκαταρκτική εξέταση αναμένεται επίσης να επεκταθεί σε τυχόν ευθύνες άλλων προσώπων ή φορέων που συνδέονται με τη λήψη μέτρων πρόληψης, όπως ο καθαρισμός οικοπέδων κ.ά..

Την ίδια ώρα, δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί τα αποτελέσματα των εξετάσεων για την κατανάλωση αλκοόλ από τον 76χρονο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της προανάκρισης και την ομολογία του, ο ηλικιωμένος φέρεται να προκάλεσε την πυρκαγιά, όταν το όχημα που οδηγούσε «κόλλησε» σε χωματόδρομο που βρίσκεται στο σημείο «μηδέν», όπου ξεκίνησε η φωτά. Στην προσπάθειά του δε, να το «ξεκολλήσει» από το πρανές στην άκρη του προκλήθηκαν σπινθήρες με αποτέλεσμα να ξεσπάσει φωτιά η οποία εξαπλώθηκε γρήγορα λόγω των δυνατών ανέμων που έπνεαν στην περιοχή. Κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης, οι Αρχές διαπίστωσαν επίσης ότι είχε εμφανείς ενδείξεις μέθης.

Ο 76χρονος είχε συλληφθεί στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας ως υπαίτιος πρόκλησης πυρκαγιάς από αμέλεια.

Τέλος, δεν εμπνέει ανησυχία η κατάσταση των πυροσβεστών που χρειάστηκε να μεταφερθούν χθες στο 424 στρατιωτικό νοσοκομείο, λόγω τραυματισμών ή αναπνευστικών προβλημάτων που παρουσίασαν στη διάρκεια της μάχης με τις φλόγες.

Σε κλινική του νοσοκομείου για προληπτικούς λόγους παραμένει πυροσβέστης που παρουσίασε αναπνευστικά προβλήματα, όπως και εθελοντής με κάταγμα, ενώ πυροσβέστης που χρειάστηκε να του γίνουν ράμματα στο χέρι δεν κρίθηκε αναγκαίο να νοσηλευτεί.