Υπάρχει μια πολύ συγκεκριμένη στιγμή μέσα στο εικοσιτετράωρο που οι περισσότεροι από εμάς απλώς την προσπερνάμε, χωμένοι στις οθόνες των κινητών μας ή κολλημένοι στην κίνηση των δρόμων.

Είναι εκείνο το μεταίχμιο όπου δεν είναι πια μέρα, αλλά δεν έχει γίνει ακόμα νύχτα. Το λεπτό, σχεδόν αόρατο πέρασμα όπου το φως μαλακώνει, οι θόρυβοι της πόλης χαμηλώνουν, τα περιγράμματα των δέντρων θολώνουν και ο κόσμος γύρω μας μοιάζει να ρίχνει τους ρυθμούς του.

Οι Ολλανδοί, ένας λαός που φημίζεται για την ικανότητά του να ξεκλειδώνει μικρά μυστικά ευεξίας στην καθημερινότητα, έχουν μια δική τους, υπέροχη λέξη γι' αυτό: schemeren. Στη διεθνή ορολογία έχει επικρατήσει ως dusking και περιγράφει μια σοκαριστικά απλή συνήθεια: το να κάθεσαι εντελώς ήσυχα την ώρα του σούρουπου και να παρακολουθείς τη μέρα να σβήνει. Χωρίς social media, χωρίς τηλεόραση, χωρίς εκκρεμότητες της δουλειάς και, κυρίως, χωρίς να βιαστείς να ανάψεις τα φώτα του σπιτιού.

Σύμφωνα με αφιέρωμα του BBC, το dusking δεν είναι κάποια νέα, trendy ανακάλυψη του TikTok, αλλά ένα βαθιά ριζωμένο ολλανδικό τελετουργικό που κάποτε αποτελούσε κομμάτι της ζωής των αγροτικών οικογενειών. Στο τέλος μιας εξαντλητικής ημέρας στα χωράφια, πριν ανάψουν τις λάμπες πετρελαίου και πριν στρώσουν το δείπνο, οι άνθρωποι μαζεύονταν γύρω από ένα παράθυρο. Κάθονταν σιωπηλοί για λίγα λεπτά, αφήνοντας τα μάτια τους να συνηθίσουν το σκοτάδι που ερχόταν. Με τα χρόνια, η ηλεκτρική ενέργεια και οι εξοντωτικοί ρυθμοί της σύγχρονης ζωής εξαφάνισαν αυτή την πολύτιμη παύση.

Μια άσκηση προσοχής (χωρίς φίλτρα και εντυπωσιακά τοπία)

Σήμερα, η Ολλανδή συγγραφέας και ποιήτρια Μαριολάιν βαν Χέεμστρα (Marjolijn van Heemstra) ηγείται μιας προσπάθειας να επαναφέρει αυτή την ξεχασμένη συνήθεια στο σύγχρονο design ζωής. Όπως ξεκαθαρίζει η ίδια, το dusking δεν έχει καμία σχέση με το να βγεις σε ένα μπαλκόνι στη Σαντορίνη για να βγάλεις φωτογραφία το ηλιοβασίλεμα. Δεν απαιτεί συγκλονιστικά τοπία, ανοιχτούς ορίζοντες ή εξωτικούς προορισμούς.

Το μόνο που χρειάζεσαι είναι μια καρέκλα, ένα παράθυρο και ένα σταθερό σημείο για να ακουμπήσεις το βλέμμα σου: ένας απέναντι τοίχος, η κορυφή ενός δέντρου στο πεζοδρόμιο, ένα κομμάτι ουρανού ανάμεσα στις πολυκατοικίες. Το σούρουπο δεν συμβαίνει θεαματικά. Συμβαίνει ανεπαίσθητα. Στην αρχή διακρίνεις τα χρώματα και τις λεπτομέρειες των κτιρίων, μετά οι γραμμές χάνονται, το γνώριμο τοπίο μεταμορφώνεται και, πριν το καταλάβεις, η νύχτα έχει απλωθεί. Η τεράστια δύναμη του dusking κρύβεται στο εξής: δεν σου ζητάει να κάνεις απολύτως τίποτα. Σου ζητάει απλώς να σταματήσεις να κάνεις.

Η «επαναστατική» πράξη του να μην είσαι παραγωγικός

Σε έναν κόσμο όπου κάθε δευτερόλεπτο βαρεμάρας ή κενού χρόνου πρέπει να «γεμίσει» με ένα scroll στο Instagram, με ένα email εργασίας ή με μια ειδοποίηση, το να επιτρέψεις στον εαυτό σου να κοιτάζει το κενό για 15 λεπτά μοιάζει σχεδόν με επαναστατική πράξη. Το dusking δεν είναι παραγωγικό με την καπιταλιστική έννοια του όρου. Δεν έχει κάποιο Target Group, δεν σου δίνει credits, δεν μπαίνει σε καμία to-do list. Λειτουργεί όμως ως το πιο αποτελεσματικό, φυσικό φρένο για το υπερφορτωμένο σου νευρικό σύστημα.

Η βαν Χέεμστρα συνδέει αυτή την πρακτική και με κάτι πολύ βαθύτερο: τη χαμένη μας σχέση με το περιβάλλον. Όταν δεν αφιερώνουμε χρόνο για να παρατηρήσουμε το δέντρο που βρίσκεται ακριβώς έξω από το μπαλκόνι μας, δεν πρόκειται να μας νοιάξει αν κάποια μέρα κοπεί. Η ήρεμη προσοχή γεννά σύνδεση, και η σύνδεση γεννά την ανάγκη για φροντίδα. Το dusking είναι στην πραγματικότητα ένας βαθύς διαλογισμός, αλλά με τα μάτια ορθάνοιχτα. Σε στρέφει προς τα μέσα, την ίδια στιγμή που σε συνδέει με το έξω: με τα πουλιά που σωπαίνουν, τα φώτα της πόλης που ανάβουν ένα-ένα, τον πλανήτη που αλλάζει βάρδια.

Μαθαίνοντας ξανά την τέχνη της μετάβασης

Ο λόγος που το dusking γίνεται ξανά παγκόσμιο trend είναι επειδή ο σύγχρονος άνθρωπος έχει χάσει εντελώς την αίσθηση των μεταβάσεων. Πηδάμε απότομα από το meeting του γραφείου στις υποχρεώσεις του σπιτιού, από την υπερένταση της ημέρας στο κρεβάτι, και από την μπλε οθόνη του κινητού στον ύπνο. Ο εγκέφαλός μας δεν προλαβαίνει να κάνει "shutdown".

Το dusking λειτουργεί σαν μια ψηφιακή αποτοξίνωση και μια γέφυρα χαλάρωσης. Δίνει στο σώμα και στο μυαλό τα απαραίτητα λεπτά για να συνειδητοποιήσουν οργανικά ότι η ημέρα τελείωσε και ότι είναι ώρα για ξεκούραση.

Το πιο όμορφο απ' όλα; Δεν χρειάζεται να αγοράσεις τίποτα. Δεν θες ειδικό εξοπλισμό, δεν θες premium συνδρομές σε εφαρμογές, δεν θες καθοδηγούμενα βίντεο. Χρειάζεσαι μόνο μια καρέκλα, τη θέα από το παράθυρό σου και την απόφαση να μην πατήσεις τον διακόπτη του τοίχου. Για λίγα λεπτά, άφησε το κινητό στην άκρη και ανάγκασε το μυαλό σου να υποδεχτεί το σκοτάδι που έρχεται μόνο του.