Κομμάτι των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου ρίχνει στην αγορά ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προκειμένου να ελέγξει το ράλι της ανόδου των τιμών των καυσίμων και των επιπτώσεων στην παγκόσμια οικονομία εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν.

Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ από όπου περνάει η μεταφορά του 1/5 του παγκόσμιου πετρελαίου με αποτέλεσμα η τιμή του «μαύρου χρυσού» να έχει εκτοξευθεί και να απειλεί με άνοδο τις τιμές σε βασικά αγαθά και ραγδαία αύξηση του πληθωρισμού παγκοσμίως.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας πρότεινε σήμερα την αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, τη μεγαλύτερη αποδέσμευση «μαύρου χρυσού» στην ιστορία του, προκειμένου να μειωθούν οι τιμές που εκτοξεύτηκαν μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν.

Η προτεινόμενη αποδέσμευση υπερβαίνει κατά πολύ τα 182 εκατομμύρια βαρέλια που είχαν ρίξει στην αγορά οι χώρες μέλη του ΔΟΕ, σε δύο φάσεις, το 2022, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία.

Η απόφαση ελήφθη ομόφωνα από τα 32 μέλη του Οργανισμού και ανακοινώθηκε την ώρα που ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν προήδρευε σε σύσκεψη των ηγετών της G7 που θα συζητούσαν το θέμα.

Η υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Κατερίνα Ράιχε είχε επιβεβαιώσει νωρίτερα τις πληροφορίες που έκαναν λόγο για αποδέσμευση 400 εκατ. βαρελιών, σημειώνοντας ότι η χώρα της θα συμμετάσχει στη διαδικασία, ενώ ΗΠΑ και Ιαπωνία θα είναι οι χώρες με τη μεγαλύτερη συνεισφορά.

Ο υπουργός Ενέργειας της Βρετανίας είπε ότι η χώρα του θα συμβάλει με 13,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. «Η πίεση προήλθε κυρίως από την κυβέρνηση των ΗΠΑ που θέλει αυτήν την αποδέσμευση», είπε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ Φατίχ Μπιρόλ είπε ότι η αποδέσμευση των στρατηγικών αποθεμάτων θα γίνει με βάση το χρονοδιάγραμμα που αρμόζει στις συνθήκες κάθε χώρας ξεχωριστά. Ο Οργανισμός θα παράσχει περισσότερες λεπτομέρειες για το πώς θα εφαρμοστεί αυτή η απόφαση, εν ευθέτω χρόνο, πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι ο ΔΟΕ θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τις αγορές πετρελαίου και αερίου.

Την απόφαση του ΔΟΕ χαιρέτισε ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν, λέγοντας ότι η Επιτροπή συνεχίζει να συντονίζει τις ενέργειές των χωρών μελών της, σε συνεργασία με τον Οργανισμό.

Η τιμή του πετρελαίου συνεχίζει την άνοδο

Οι αγορές παρέμειναν απαθείς, τουλάχιστον προς το παρόν, στην ανακοίνωση του ΔΟΕ. Η ομόφωνη απόφαση των 32 χωρών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας δεν είχε κάποια άμεση επίπτωση στις αγορές: γύρω στις 17.00 (ώρα Ελλάδας), περίπου μία ώρα μετά την ανακοίνωση, το μπρεντ της Βόρειας Θάλασσας κατέγραφε αύξηση +3,3%, στα 90,7 δολάρια το βαρέλι, όπως και το αμερικανικό αργό WTI, η τιμή του οποίου εκτινάχθηκε ξανά στα 86,14 δολάρια, με αύξηση 3,22%. Με την έναρξη των συναλλαγών στην Ευρώπη και τα δύο πετρέλαια αναφοράς κατέγραψαν αύξηση 5%.

Η ανακοίνωση δεν είχε σοβαρές επιπτώσεις στην τιμή του αργού επειδή ήταν «αναμενόμενη» από τις αγορές, υπογράμμισε ο Αλεξάντρ Μπαραντές, υπεύθυνος για την ανάλυση αγορών στην IG France.

Το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης ξεκίνησε τη συνεδρίαση χωρίς σαφή κατεύθυνση, με τον βιομηχανικό δείκτη Dow Jones να υποχωρεί κατά 0,27% και τον Nasdaq των εταιρειών υψηλής τεχνολογίας να καταγράφει άνοδο 0,4%.

Τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά Χρηματιστήρια πέφτουν, χωρίς ωστόσο να επικρατεί πανικός: το Παρίσι κατά 0,17%, η Φρανκφούρτη κατά 1,17%, το Μιλάνο κατά 0,69% και το Λονδίνο 0,44%.

Ένδειξη της έντασης που επικρατεί πάντως είναι το γεγονός ότι η απόδοση του δεκαετούς γερμανικού ομολόγου, που θεωρείται «βαρόμετρο» για το κόστος δανεισμού στην Ευρώπη, αυξήθηκε στο 2,92%, από 2,83% χθες. Η απόδοση του αντίστοιχου γαλλικού έφτασε το 3,55%, από 3,44%.

Στο πλαίσιο αυτό, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ είπε την Τρίτη ότι η ΕΚΤ θα κάνει ότι είναι «αναγκαίο» ώστε ο «να ελεγχθεί ο πληθωρισμός», παρά την εκτόξευση των τιμών της ενέργειας λόγω του πολέμου.

Τι είπαν Μακρόν και Τραμπ

Η τρέχουσα κατάσταση στη Μέση Ανατολή, που έχει προκληθεί από τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισράηλ με το Ιράν και τις συνέπειές του στην πετρελαϊκή αγορά, δεν δικαιολογεί την άρση των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας, συμφώνησαν σήμερα οι ηγέτες των χωρών της G7, όπως ανακοίνωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο «οικοδεσπότης» αυτής της τηλεδιάσκεψης.

Ο Μακρόν σημείωσε επίσης ότι η χώρα του θα συμβάλει στην αποδέσμευση των πετρελαϊκών αποθεμάτων που συμφωνήθηκε από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας με 14,5 εκατομμύρια βαρέλια. Πρόσθεσε ότι η γαλλική κυβέρνηση μπορεί να αποφασίσει τη λήψη περαιτέρω μέτρων για να ανακουφιστούν οι Γάλλοι καταναλωτές.

Παράλληλα, ο Γάλλος πρόεδρος προειδοποίησε ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν «δεν έχουν εκμηδενιστεί» από τα ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα. Σημείωσε ότι εναπόκειται στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να διευκρινίσει «τους τελικούς στόχους του και τον ρυθμό των επιχειρήσεων» στο Ιράν.

Όπως είπε ο Μακρόν, οι βαλλιστικές δυνατότητες του Ιράν έχουν δεχθεί σφοδρό πλήγμα, όμως η Τεχεράνη «εξακολουθεί να επιτίθεται σε πολλές χώρες της περιοχής και επομένως οι δυνατότητές της δεν έχουν εκμηδενιστεί».

Απαντώντας, ο Τραμπ επαίνεσε τον «τεράστιο αντίκτυπο» των αποφάσεων που ελήφθησαν σήμερα, σύμφωνα με ένα σύντομο βίντεο που έδωσε στη δημοσιότητα η γαλλική προεδρία.

«Νομίζω ότι έχουμε τεράστιο αντίκτυπο, απίστευτο στην πραγματικότητα, στον κόσμο», είπε ο Τραμπ, αφού του δόθηκε ο λόγος από τον προεδρεύοντα Μακρόν.
Δεν είναι άμεσα σαφές εάν ο Αμερικανός πρόεδρος αναφερόταν στην αποδέσμευση των πετρελαϊκών αποθεμάτων που αποφασίστηκε νωρίτερα.
Οι δύο ηγέτες έκαναν αυτές τις δηλώσεις μετά την πρόταση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας για αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου προκειμένου να συγκρατηθούν οι τιμές.

Οι 4 απαντήσεις για το «μπαζούκα» του ΔΟΕ

Η αποδέσμευση των αποθεμάτων, η έκτη που αποφασίζεται από τον ΔΟΕ, είναι η μεγαλύτερη στην ιστορία του. Ισοδυναμεί με την ποσότητα πετρελαίου που περνά μέσα σε 20 ημέρες από τα Στενά του Χορμούζ, έναν θαλάσσιο δίαυλο κρίσιμης σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο, που παραμένει ντε φάκτο κλειστός λόγω του πολέμου, ανέφερε η Σιμόν Ταλιαπιέτρα, του Ινστιτούτου Μπρέγκελ.

Γιατί οι χώρες αποθηκεύουν πετρέλαιο;

Το πετρέλαιο κινεί αυτοκίνητα, πλοία και αεροσκάφη. Καλύπτει σχεδόν το ένα τρίτο των ενεργειακών αναγκών σε όλον τον κόσμο και αποτελεί την πρώτη ύλη για πολλά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, κυρίως τα πλαστικά.

Οι χώρες, ιδίως εκείνες που δεν παράγουν πετρέλαιο, καθώς και ορισμένοι διεθνείς οργανισμοί, προσπαθούν να διασφαλίσουν αποθέματα ασφαλείας, για την περίπτωση κάποιας γεωπολιτικής αναταραχής ή ρήξης στην αλυσίδα ανεφοδιασμού.

Ο ΔΟΕ ιδρύθηκε το 1974 μετά την πετρελαϊκή κρίση και στόχος του είναι να εγγυάται την ενεργειακή ασφάλεια και τον ανεφοδιασμό. Αριθμεί 32 χώρες μέλη, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Αυστραλία, η Αυστρία, το Βέλγιο, ο Καναδάς, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ιαπωνία, το Μεξικό, η Τουρκία και οι ΗΠΑ.

Κάθε μέλος υποχρεούται να διαθέτει αποθέματα πετρελαίου ίσα με τουλάχιστον 90 ημέρες καθαρών εισαγωγών. Τα αποθέματα αυτά μπορεί να αφορούν αργό πετρέλαιο ή διυλισμένα προϊόντα, όπως καύσιμα. Ο στόχος είναι «να αμβλυνθούν οι αρνητικές οικονομικές συνέπειες» από τις ελλείψεις ή τα προβλήματα στον ανεφοδιασμό.

Προηγούμενες αποδεσμεύσεις

Ο ΔΟΕ έχει αποδεσμεύσει αποθέματά του πέντε φορές στο παρελθόν: λίγο πριν από τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, μετά τους κυκλώνες Κατρίνα και Ρίτα το 2005, όταν ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος στη Λιβύη το 2011 και δύο φορές μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το 2022.

Στο τέλος της περασμένης εβδομάδας ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ Φατίχ Μπιρόλ δήλωνε ότι «υπάρχει πολύ πετρέλαιο στην αγορά», όμως η τιμή του βαρελιού έφτασε τη Δευτέρα σχεδόν τα 120 δολάρια, για να αποκλιμακωθεί στη συνέχεια.

Σήμερα, γύρω στις 17.00 (ώρα Ελλάδας) το Μπρεντ της Βόρειας Θάλασσας κυμαινόταν στα 90,70 δολάρια το βαρέλι (+3,30%) και το αμερικανικό αργό WTI στα 86,14 δολάρια (+3,22%).

Πόσα είναι τα αποθέματα;

Τα μέλη του ΔΟΕ σήμερα διακρατούν περισσότερα από «1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια ως δημόσια αποθέματα έκτακτης ανάγκης», καθώς και περίπου 600 εκατομμύρια βαρέλια που διαθέτουν οι ιδιώτες «κατόπιν κυβερνητικής εντολής».

Η Βρετανία ανακοίνωσε νωρίτερα ότι τα αποθέματά της ανέρχονται σε 76,6 εκατ. βαρέλια και θα αποδεσμεύσει 13,5 εκατομμύρια από αυτά στο πλαίσιο της απόφασης του ΔΟΕ.

Η Ιαπωνία ανέφερε επίσης ότι θα αντλήσει σχεδόν 80 εκατομμύρια βαρέλια από τα αποθέματά της. Το Τόκιο εισάγει το 95% του πετρελαίου του από τη Μέση Ανατολή και το 90% από αυτό περνά από τα Στενά του Χορμούζ.

Η Γερμανία σχεδιάζει να αποδεσμεύσει το 12% των στρατηγικών αποθεμάτων της.
Η Γαλλία έχει «λίγο περισσότερα από 100 εκατομμύρια βαρέλια διαθέσιμα», ανέφερε ο υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ.

Η Ιταλία ανέφερε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι σκοπεύει να αποδεσμεύσει στο 12 ή 13% των αποθεμάτων της.

Το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, τα μέλη του ΔΟΕ αποδέσμευσαν, όλα μαζί, 185 εκατομμύρια βαρέλια.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα αποθέματα πετρελαίου ξεπερνούσαν το 2025 τα 8,2 δισεκ. βαρέλια. Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου κατέγραφε πλεόνασμα από τις αρχές του 2025.

Ο πλανήτης καταναλώνει περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια μαύρου χρυσού ημερησίως.

Τι συμβαίνει με τις χώρες που δεν είναι μέλη του ΔΟΕ;

Η δανέζικη ναυτιλιακή εταιρεία Maersk ανέφερε σήμερα στην εφημερίδα Le Monde ότι ανησυχεί για τον ανεφοδιασμό των πλοίων της στη Μέση Ανατολή και την Ασία, όπου «τα αποθέματα μειώνονται» και κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς καύσιμα.

Η Ασία είναι περισσότερο εκτεθειμένη γιατί εξαρτάται από τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με το πρακτορείο Bloomberg, η Κίνα ζήτησε στις αρχές Μαρτίου από τα μεγαλύτερα διυλιστήριά της να αναστείλουν τις εξαγωγές ντίζελ και βενζίνης. Ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές πετρελαίου, κυρίως από χώρες της Μέσης Ανατολής, η Κίνα έχει συσσωρεύσει εδώ και χρόνια σημαντικές ποσότητες αργού, που σύμφωνα με την εταιρεία Kpler ανέρχονται σε περίπου 1,2 δισεκ. βαρέλια.

Ένας άλλος μεγάλος καταναλωτής, η Ινδία, πήρε την άδεια από τις ΗΠΑ να συνεχίσει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, για έναν μήνα, παρά τις διεθνείς κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη Μόσχα.

Άλλες χώρες καταφεύγουν σε διαφορετικού τύπου μέτρα: για να διαφυλάξει τα αποθέματά του, το Μπαγκλαντές διανέμει καύσιμα με το δελτίο ενώ η Μιανμάρ επέβαλε απαγορεύσεις στην κυκλοφορία.