Σε ένα από τα πιο κρίσιμα σταυροδρόμια από την έναρξη του πολέμου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι καλείται να πάρει μια απόφαση που μπορεί να καθορίσει το μέλλον της Ουκρανίας για δεκαετίες. Καθώς οι διεθνείς διαπραγματεύσεις φαίνεται να πλησιάζουν σε τελική ευθεία, στο τραπέζι βρίσκεται πλέον ανοιχτά το ενδεχόμενο παραχώρησης εδαφών στο Ντονμπάς, με αντάλλαγμα την ειρήνη, την ανοικοδόμηση και δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Corriere della Sera, το πλαίσιο μιας συμφωνίας υπάρχει, αλλά παραμένει ανυπόγραφο. Και αυτό δεν είναι τυχαίο: ο Ουκρανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα βαθιά πολιτικό και ηθικό δίλημμα.

🧭 Ειρήνη με ρίσκο ή πόλεμος χωρίς ορίζοντα;

Μέχρι και την τελευταία στιγμή, ο Ζελένσκι δίσταζε να επιβεβαιώσει την παρουσία του στο Νταβός. Η αβεβαιότητα δεν αφορά μόνο τη διπλωματία, αλλά ένα ερώτημα συνείδησης:

• να αποδεχθεί μια πρόταση ειρήνης, με τον κίνδυνο οι δεσμεύσεις της Δύσης να αποδειχθούν εύθραυστες ή προσωρινές,
• ή να συνεχίσει έναν πόλεμο που έχει ήδη κοστίσει, σύμφωνα με εκτιμήσεις, πάνω από 100.000 ζωές και έχει οδηγήσει εκατομμύρια Ουκρανούς σε συνθήκες εξαθλίωσης.

Η επιλογή δεν είναι απλώς στρατηγική. Είναι υπαρξιακή.

🌍 Από το Νταβός στο Άμπου Ντάμπι

Το επίκεντρο των διαβουλεύσεων μεταφέρθηκε στο Άμπου Ντάμπι, μετά από επαφές σε Νταβός και Μόσχα. Εκεί, για πρώτη φορά, κάθισαν στο ίδιο τραπέζι αντιπροσωπείες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Ουκρανίας, σε μια προσπάθεια να γεφυρωθούν οι αγεφύρωτες μέχρι πρότινος διαφορές.

📄 Τέσσερα έγγραφα, μία συμφωνία

Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε ο πρωθυπουργός της Κροατίας Αντρέι Πλένκοβιτς, στις αποσκευές των διαπραγματευτών βρίσκονται τέσσερα διαφορετικά έγγραφα που συνθέτουν το περίγραμμα της ειρηνευτικής συμφωνίας.

• Ένα γενικό κείμενο-πλαίσιο που καλύπτει το σύνολο της συμφωνίας
• Τρία παραρτήματα, εκ των οποίων το πιο πολιτικά εκρηκτικό αφορά το καθεστώς του Ντονμπάς

Το συγκεκριμένο παράρτημα προβλέπει την παραχώρηση στη Ρωσία του 20% της ελεύθερης περιοχής του Ντονέτσκ. Ωστόσο, η πρόβλεψη αυτή δεν θα έχει de iure χαρακτήρα, ώστε να παραμείνει ανοιχτό ένα παράθυρο μελλοντικής επανεξέτασης, όταν – όπως αφήνεται να εννοηθεί – αλλάξει η πολιτική ηγεσία στη Μόσχα.

⚠️ Το στρατηγικό ρίσκο για την Ουκρανία

Για το Κίεβο, η απώλεια του Ντονέτσκ δεν είναι μόνο συμβολική. Η αποδυνάμωση των οχυρώσεων θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέες ρωσικές προελάσεις προς το Ντνίπρο και, σε δεύτερο χρόνο, προς την Οδησσό.

Ένα τέτοιο σενάριο θα σήμαινε απώλεια πρόσβασης στη Μαύρη Θάλασσα και οικονομική ασφυξία, καθιστώντας την Ουκρανία εξαρτώμενη από τη ρωσική ανοχή για τις εξαγωγές της.

💰 Τα ανταλλάγματα της Δύσης

Για να αντισταθμιστεί αυτός ο κίνδυνος, οι Ηνωμένες Πολιτείες προτείνουν δύο βασικά ανταλλάγματα:

• Σχέδιο ανοικοδόμησης ύψους 800 δισ. δολαρίων, με δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις και ρόλο-κλειδί της BlackRock
• Εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ, σε συνδυασμό με παρουσία ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ουκρανία

Στην ουσία, ο Ζελένσκι καλείται να ανταλλάξει έδαφος με χρήμα και ασφάλεια.

❓ Οι μεγάλες αμφιβολίες

Παρά τις αισιόδοξες δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων, τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο. Όπως αποκάλυψε ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξ Στουμπ, υπάρχει σοβαρό ζήτημα με τη σειρά εφαρμογής της συμφωνίας.

Η Ουκρανία καλείται να προχωρήσει πρώτη στην παραχώρηση εδαφών, ενώ το κολοσσιαίο πακέτο των 800 δισ. παραμένει χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Ταυτόχρονα, δεν είναι σαφές αν η Μόσχα θα αποδεχθεί εγγυήσεις ασφαλείας που περιλαμβάνουν παρουσία δυνάμεων του ΝΑΤΟ στο ουκρανικό έδαφος.

Σε αυτό το ασταθές πλαίσιο, ο Ζελένσκι γνωρίζει ότι όποια απόφαση κι αν πάρει, θα έχει ιστορικό κόστος.