Οι προβλέψεις διεθνών οργανισμών δείχνουν ότι το 2026 αναμένεται να βρεθεί ανάμεσα στα θερμότερα χρόνια που έχουν ποτέ καταγραφεί στη Γη.

Η εκτίμηση αυτή, που δημοσιοποιήθηκε από το Μετεωρολογικό Γραφείο του Ηνωμένου Βασιλείου (Met Office), βασίζεται σε πρόσφατες μελέτες που αποκαλύπτουν μια συνεχή αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας, με τιμές που ξεπερνούν προηγούμενα ρεκόρ, ενισχύοντας την επείγουσα ανάγκη περιορισμού της υπερθέρμανσης και των σοβαρών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η άνοδος της θερμοκρασίας συνδέεται άμεσα με τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ): «Τα κύρια αέρια του θερμοκηπίου που προκαλούν την κλιματική αλλαγή είναι το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο. Προέρχονται, για παράδειγμα, από τη χρήση βενζίνης για αυτοκίνητα ή την καύση άνθρακα για θέρμανση κτιρίων».

Οι προβλέψεις για το 2026 θέτουν νέα δεδομένα στην προσπάθεια των κρατών να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους σε διεθνείς συμφωνίες, όπως η Συμφωνία του Παρισιού, που έχει ως βασικό στόχο να αποτραπεί η αύξηση της θερμοκρασίας πάνω από κρίσιμα όρια.

Πρόβλεψη για το 2026: Νέο ρεκόρ θερμοκρασίας

Το δημοσιευμένο πόρισμα εκτιμά ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία το 2026 θα φτάσει 1,46°C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα (1850-1900), με εύρος πιθανών τιμών από 1,34°C έως 1,58°C. Πρόκειται για τιμή ελαφρώς κάτω από το ρεκόρ των 1,55°C που είχε καταγραφεί το 2024, το υψηλότερο μέχρι σήμερα. Το Met Office τονίζει ότι η πρόβλεψη «συνηγορεί ότι το 2026 είναι πιθανό να είναι ένα από τα τέσσερα θερμότερα χρόνια που έχουν καταγραφεί στη μέση παγκόσμια θερμοκρασία».

Η παρατήρηση των παγκόσμιων θερμοκρασιών ξεκινά από το 1850 και καταδεικνύει μια έντονη τάση ανόδου τις τελευταίες δεκαετίες. Ο Άνταμ Σκάιφ, επικεφαλής της ομάδας παγκόσμιων προβλέψεων του Met Office, εξήγησε: «Τα τελευταία τρία χρόνια πιθανόν έχουν ξεπεράσει το 1,4°C και περιμένουμε ότι το 2026 θα είναι το τέταρτο συνεχόμενο έτος που συμβαίνει αυτό. Πριν από αυτή την ξαφνική αύξηση, η παγκόσμια θερμοκρασία δεν είχε ξεπεράσει το 1,3°C».

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι το 2026 θα συνεχίσει τη σειρά ετών με ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες. Ο Νικ Ντάνστοουν, επικεφαλής μετεωρολόγος, σημείωσε: «Το 2024 καταγράφηκε η πρώτη προσωρινή υπέρβαση του 1,5°C και η πρόβλεψη για το 2026 δείχνει ότι είναι πιθανό να επαναληφθεί. Αυτό υπογραμμίζει πόσο γρήγορα πλησιάζουμε τον στόχο του 1,5°C της Συμφωνίας του Παρισιού».

Η Συμφωνία του Παρισιού και οι προκλήσεις της υπερθέρμανσης

Η Συμφωνία του Παρισιού, που εγκρίθηκε το 2015 στη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP21), θέτει ως στόχο τον περιορισμό της αύξησης της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας στους 2°C, με προσπάθεια να περιοριστεί ακόμα περισσότερο στο 1,5°C. Η συμφωνία τέθηκε σε ισχύ τον Νοέμβριο του 2016 και σήμερα έχει 194 συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων χωρών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το πλαίσιο της συμφωνίας απαιτεί από τα κράτη να επανεξετάζουν κάθε πέντε χρόνια τα εθνικά τους σχέδια για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την ενίσχυση της προσαρμογής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Τα σχέδια αυτά, γνωστά ως Εθνικά Καθορισμένα Συμβολές (NDCs), περιλαμβάνουν πολιτικές μείωσης εκπομπών αλλά και στρατηγικές ανθεκτικότητας σε ακραία καιρικά φαινόμενα.

Επιπλέον, η συμφωνία παρέχει χρηματοδότηση σε αναπτυσσόμενες χώρες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και θεσπίζει μηχανισμούς διαφάνειας για την παρακολούθηση και αξιολόγηση των δεσμεύσεων. Ο ΟΗΕ τονίζει ότι «η συμφωνία παρέχει ένα διαρκές πλαίσιο για την καθοδήγηση των παγκόσμιων προσπαθειών για δεκαετίες» και σηματοδοτεί την αρχή της μετάβασης σε έναν κόσμο με καθαρές εκπομπές.

Κίνδυνοι από υπέρβαση του 1,5°C

Η επιστημονική κοινότητα προειδοποιεί ότι η υπέρβαση του ορίου των 1,5°C αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή και περιορίζει τις δυνατότητες προσαρμογής. Το Met Office επισημαίνει ότι ακόμη και προσωρινή υπέρβαση επιδεινώνει τις συνέπειες και δυσκολεύει την προσπάθεια περιορισμού της ζημιάς.

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) αναφέρει ότι το σημερινό επίπεδο υπερθέρμανσης είναι 1,37°C πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1850-1900, βασιζόμενος σε δεδομένα της τελευταίας δεκαετίας και προβλέψεις για το διάστημα 2015-2034. Σύμφωνα με το Met Office, «η επιστήμη έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η υπέρβαση του 1,5°C οδηγεί σε αυξημένα ακραία καιρικά φαινόμενα και περιορίζει τις δυνατότητες προσαρμογής».

Η διαδικασία αναθεώρησης που θεσπίζει η Συμφωνία του Παρισιού στοχεύει στην ενθάρρυνση πιο φιλόδοξων μέτρων για τη διατήρηση της υπερθέρμανσης κάτω από τα συμφωνημένα όρια. Το 2023, η πρώτη «παγκόσμια αποτίμηση» αξιολόγησε την πρόοδο και παρότρυνε τα κράτη να ενισχύσουν τις δράσεις τους, προκειμένου να αποφευχθεί η υπέρβαση των συμφωνημένων θερμοκρασιών. Η εφαρμογή της συμφωνίας είναι κρίσιμη όχι μόνο για την επίτευξη των κλιματικών στόχων, αλλά και για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, που περιλαμβάνουν τη μείωση εκπομπών και την αύξηση της ανθεκτικότητας στις περιβαλλοντικές προκλήσεις.