Σκηνές χάους εκτυλίσσονται σε πόλεις του Μεξικού μετά την εξουδετέρωση του Νεμέσιο Οσεγέρα Σερβάντες, βαρώνου ναρκωτικών, ευρύτερα γνωστού ως «Ελ Μέντσο», με το καρτέλ CJNG (Jalisco New Generation Cartel), του οποίου ηγείτο, να αντιδρά με κύμα βίαιων αντιποίνων μετά τον θάνατό του.

Σύμφωνα με το BBC, o «Ελ Μέντσο», έπεσε νεκρός έπειτα από στρατιωτική επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε τα ξημερώματα της Κυριακής στην πολιτεία Χαλίσκο, στο κεντροδυτικό τμήμα της χώρας.

Το Reuters επισημαίνει ότι ο Οσεγέρα στο παρελθόν είχε υπηρετήσει στην αστυνομία, πριν στραφεί στον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος.

Το CJNG διατηρούσε την έδρα του στη Χαλίσκο, ωστόσο η επιρροή του είχε επεκταθεί σε μεγάλο μέρος της μεξικανικής επικράτειας, αποκτώντας παρουσία σε πολλές πολιτείες.

Η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία.

Παρά τις πληροφορίες που μεταδίδονται από διεθνή μέσα, η κυβέρνηση του Μεξικού, μέχρι στιγμής, δεν έχει προχωρήσει σε επίσημη επιβεβαίωση για τον θάνατο του «Ελ Μέντσο».

Την ίδια ώρα, το καρτέλ έχει προχωρήσει σε σειρά επιθέσεων, με οπτικό υλικό που κυκλοφορεί – βίντεο και φωτογραφίες – να αποτυπώνει σκηνές έντασης και χάους, προκαλώντας σοκ.

Σε εικόνες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, διακρίνονται πολίτες να τρέχουν πανικόβλητοι για να προστατευτούν, καθώς μέλη του καρτέλ φέρονται να πραγματοποιούν επιδρομή στο διεθνές αεροδρόμιο της Γκουανταλαχάρα, της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης του Μεξικού, η οποία βρίσκεται στην πολιτεία Χαλίσκο.

Το υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών εξέδωσε ταξιδιωτική οδηγία, καλώντας τους Αμερικανούς πολίτες να παραμείνουν στα σπίτια τους στις πολιτείες Χαλίσκο και Ταμαουλίπας, καθώς και σε περιοχές των πολιτειών Μιτσοακάν, Γκερέρο και Νουέβο Λεόν.

Υπενθυμίζεται ότι οι ΗΠΑ είχαν προκηρύξει αμοιβή ύψους 15 εκατομμυρίων δολαρίων για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη του «Ελ Μέντσο».

Ο ρόλος των ΗΠΑ στην επιχείρηση

Μια νεοσύστατη υπηρεσία του Πενταγώνου που ειδικεύεται στη συλλογή πληροφοριών για τα καρτέλ ναρκωτικών συνέβαλε στην επιχείρηση κατά την οποία ο μεξικανικός στρατός σκότωσε τον «Ελ Μέντσο».

Όπως δήλωσε αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters, η Κοινή Διυπηρεσιακή Μονάδα Κατά των Καρτέλ (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JIATF-CC), στην οποία συμμετέχουν αρκετές κυβερνητικές υπηρεσίες των Ηνωμένων Πολιτειών, συγκροτήθηκε επισήμως τον προηγούμενο μήνα με στόχο την χαρτογράφηση δικτύων καρτέλ ναρκωτικών που δραστηριοποιούνται στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού.

Ο αμερικανός αξιωματούχος, που μίλησε στο Reuters υπό τον όρο να διατηρηθεί η ανωνυμία του, δεν αποκάλυψε λεπτομέρειες σχετικά με τις πληροφορίες που παρείχε η JIATF-CC στις μεξικανικές αρχές, υπογραμμίζοντας πως η επιχείρηση διεξήχθη από τις ένοπλες δυνάμεις του Μεξικού.

Αμερικανός πρώην αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε επίσης υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε – χωρίς να αναφερθεί συγκεκριμένα στην JIATF-CC – ότι οι ΗΠΑ συνέταξαν λεπτομερή φάκελο με πληροφορίες για τον Νεμέσιο «Ελ Μέντσο» Οσεγκέρα και τον διαβίβασαν στο Μεξικό. Διευκρίνισε πως ο «Ελ Μέντσο» ήταν πολύ ψηλά – αν όχι στην κορυφή – της λίστας με τους «στόχους» των ΗΠΑ στο Μεξικό.

Ο μεξικανικός στρατός σκότωσε τον βαρόνο ναρκωτικών Νεμέσιο Οσεγκέρα κατά τη διάρκεια επιχείρησης που είχε στόχο την αιχμαλώτισή του στην πολιτεία Χαλίσκο του δυτικού Μεξικού. Ο θάνατός του πυροδότησε κύμα βίας, καθώς μέλη του καρτέλ πυρπόλησαν αυτοκίνητα και απέκλεισαν αυτοκινητοδρόμους σε πολλές μεξικανικές πολιτείες.

Το υπουργείο Άμυνας του Μεξικού γνωστοποίησε πως οι αρχές των ΗΠΑ συνέβαλαν στην επιχείρηση παρέχοντας «πληροφορίες», χωρίς να υπεισέλθει σε περαιτέρω λεπτομέρειες. Κυβερνητικοί κύκλοι στο Μεξικό ανέφεραν ότι η επιχείρηση σχεδιάστηκε και διεξήχθη από τις μεξικανικές αρχές, χωρίς ενεργή ανάμειξη αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.

Ο 60χρονος Οσεγκέρα, πρώην αστυνομικός, ήταν ο σκιώδης αρχηγός του πανίσχυρου καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG). Κατάφερνε επί χρόνια να διαφεύγει της σύλληψης, παρότι οι ΗΠΑ τον είχαν επικηρύξει με 15 εκατομμύρια δολάρια.

Η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» αντιπροσωπεύει μια σημαντική νίκη του Μεξικού στον πόλεμο κατά των καρτέλ ναρκωτικών που ευθύνονται για τη διακίνηση κοκαΐνης και φαιντανύλης στις ΗΠΑ.

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει ασκήσει έντονες πιέσεις στην πρόεδρο του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ προκειμένου να εντείνει τις επιχειρήσεις καταστολής των καρτέλ διακίνησης ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένων απειλών για ανάληψη στρατιωτικής δράσης από τις ΗΠΑ.

H xαρτογράφηση των καρτέλ
Ελάχιστες πληροφορίες είναι διαθέσιμες σχετικά με την αμερικανική Κοινή Διυπηρεσιακή Μονάδα Κατά των Καρτέλ (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JIATF-CC). Στον ιστότοπό της αναφέρεται ότι στόχος της είναι να «εντοπίσει, να διαταράξει και να εξαρθρώσει δίκτυα καρτέλ που αποτελούν απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά μήκος των συνόρων ΗΠΑ-Μεξικού».

Ο ταξίαρχος Μαουρίτσιο Καλαμπρέζι, ο οποίος ηγείται της JIATF-CC, είχε μιλήσει στο Reuters προ ημερών για το πώς ο αμερικανικός στρατός αξιοποιεί την εμπειρία που έχει αποκομίσει από την εκστρατεία εναντίον τρομοκρατικών οργανώσεων, όπως η Αλ Κάιντα και το Ισλαμικό Κράτος, προκειμένου να χαρτογραφήσει τα δίκτυα των καρτέλ ναρκωτικών. «Τα καρτέλ λειτουργούν διαφορετικά από την Αλ Κάιντα ή το Ισλαμικό Κράτος, έχουν διαφορετικά κίνητρα, κάτι που καθιστά ακόμη πιο σημαντικό για εμάς να εντοπίσουμε ολόκληρα δίκτυα ώστε να τα πλήξουμε και να τα εξαρθρώσουμε», δήλωσε ο Καλαμπρέζι.

Ο Τζακ Ράιλι, πρώην αξιωματούχος της αμερικανικής Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών (DEA) δήλωσε ότι η απόφαση του προέδρου Τραμπ να συμπεριλάβει πέρυσι μεξικανικά καρτέλ στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων «ξεκλείδωσε» περισσότερους πόρους στον αγώνα εναντίον των διακινητών ναρκωτικών.

Άλλος αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε στο Reuters πριν από την επιχείρηση των μεξικανικών αρχών, δήλωσε ότι η συγκρότηση της JIATF-CC εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική των ΗΠΑ για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, στο πλαίσιο της οποίας ο αμερικανικός στρατός έχει εντείνει τις επιχειρήσεις του στα σύνορα με το Μεξικό.

Σε αυτήν την στρατηγική περιλαμβάνονται άλλωστε τα συχνά αμερικανικά πλήγματα σε ταχύπλοα που φέρονται να διακινούν ναρκωτικά στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό, η νομιμότητα των οποίων αμφισβητείται από ειδικούς και προκαλεί αντεγκλήσεις κυβερνητικών με αντιπολιτευόμενους στην Ουάσιγκτον.