Όταν σκεφτόμαστε τις διαστημικές αποστολές στη Σελήνη και τον Άρη, το μυαλό μας πηγαίνει σε high-tech πυραύλους, διαστημικές στολές και εξελιγμένα ρομπότ. Ωστόσο, οι μελλοντικοί εξερευνητές του διαστήματος έχουν να αντιμετωπίσουν ένα πολύ πιο πεζό, αλλά εξαιρετικά κρίσιμο πρόβλημα: Τι θα κάνουν με τα άπλυτα ρούχα τους;

Στο διάστημα, το νερό είναι πιο πολύτιμο και από χρυσάφι, γεγονός που καθιστά το παραδοσιακό πλύσιμο μια άπιαστη πολυτέλεια. Μέχρι σήμερα, οι αστροναύτες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) αναγκάζονται να φορούν τα ίδια εσώρουχα και ρούχα για εβδομάδες ή και μήνες, πετώντας τα στα σκουπίδια (για να καούν στην ατμόσφαιρα) μόνο όταν η κατάσταση φτάσει στο απροχώρητο.

Αυτή η τακτική, όμως, είναι εντελώς μη βιώσιμη για μακροχρόνια ταξίδια. Η λύση; Ένα «πλυντήριο» που λειτουργεί με ψυχρό πλάσμα και εξολοθρεύει τα πάντα χωρίς ίχνος υγρασίας.

Το μυστικό όπλο: Οξειδωτικό στρες σε θερμοκρασία δωματίου

Μια ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Γκέιμπ Ξου από το Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα, σε συνεργασία με τη μικροβιολόγο της NASA, Τσέλσι Κάσιλι, παρουσίασε μια επαναστατική συσκευή που αλλάζει τα δεδομένα. Το σύστημα χρησιμοποιεί ηλεκτρική ενέργεια υψηλής τάσης για να ιονίσει ένα μείγμα ηλίου, αέρα και υδρατμών, δημιουργώντας μια λεπτή δέσμη ψυχρού πλάσματος.

Όταν αυτό το πλάσμα έρθει σε επαφή με το ύφασμα, παράγει δραστικά είδη οξυγόνου (όπως το όζον), τα οποία διεισδύουν βαθιά στις ίνες. Οι ουσίες αυτές προκαλούν έντονο οξειδωτικό στρες στους μικροοργανισμούς, καταστρέφοντας το DNA τους. Το καλύτερο; Σε αντίθεση με το θερμό πλάσμα, η τεχνολογία αυτή λειτουργεί σε θερμοκρασία δωματίου, πράγμα που σημαίνει ότι απολυμαίνει τα ρούχα χωρίς να καίει τα υφάσματα ή να κινδυνεύει το ανθρώπινο δέρμα.

«Υπάρχουν μικρόβια που είναι ανθεκτικά στην υπεριώδη ακτινοβολία, αλλά από όσα έχουμε διαπιστώσει στα πειράματά μας, δεν υπάρχει τίποτα που να είναι ανθεκτικό στο οξειδωτικό στρες. Αν καταναλώσεις δηλητήριο, σε σκοτώνει», εξηγεί χαρακτηριστικά ο Γκέιμπ Ξου.

Εξόντωση των «διαστημικών» βακτηρίων στο εργαστήριο

Κατά τη διάρκεια των δοκιμών, οι επιστήμονες τεστάρησαν τη συσκευή πάνω σε δείγματα του βακτηρίου Staphylococcus caprae —ενός μικροβίου που έχει εντοπιστεί επανειλημμένα στον ISS και απειλεί την υγεία των πληρωμάτων σε κλειστούς χώρους. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: η δέσμη πλάσματος κατάφερε να μειώσει τις αποικίες των βακτηρίων στα βαμβακερά υφάσματα από τις 250.000 ανά χιλιοστόλιτρο στις 60.000.

Αν και η μέθοδος αυτή δεν εξαφανίζει τους ορατούς λεκέδες (π.χ. από φαγητό), εξουδετερώνει πλήρως τη δυσοσμία και τους βιολογικούς ρύπους που προκαλούν μολύνσεις, αποδεικνύοντας ότι είναι κλάσεις ανώτερη από τις ηλεκτρικές σκούπες ξηρής αναρρόφησης και τα χημικά μαντηλάκια που επιστρατεύονται σήμερα.

Από τη δέσμη «μολυβιού» στον θάλαμο πλυντηρίου

Αυτή τη στιγμή, το πρωτότυπο της συσκευής μπορεί να καθαρίσει μόνο μια πολύ μικρή επιφάνεια, όσο το πάχος ενός μολυβιού. Ωστόσο, το επόμενο βήμα των ερευνητών είναι εξαιρετικά φιλόδοξο. Σχεδιάζουν να κατασκευάσουν έναν μεγαλύτερο θάλαμο πλάσματος που θα μοιάζει με κανονικό πλυντήριο ρούχων, όπου οι αστροναύτες θα πετούν τα ρούχα τους για αυτόματη απολύμανση.

Παράλληλα, η τεχνολογία αυτή αναμένεται να χρησιμοποιηθεί για τον καθαρισμό των εσωτερικών χώρων των διαστημικών βάσεων, των εργαλείων, αλλά και των ίδιων των διαστημικών στολών. Αν οι επόμενες δοκιμές επιβεβαιώσουν ότι το πλάσμα δεν φθείρει τα υφάσματα σε βάθος χρόνου, η ανθρωπότητα θα έχει λύσει ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για τη δημιουργία μόνιμων αποικιών μακριά από τη Γη.