Οι εμπειρίες που βιώνει ένας άνθρωπος στα πρώτα χρόνια της ζωής του φαίνεται πως έχουν πολύ μεγαλύτερη επίδραση στην ψυχική υγεία απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα.

Νέα επιστημονική ανασκόπηση από ερευνητές του Πανεπιστημίου Carnegie Mellon και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας δείχνει ότι παράγοντες όπως τα παιδικά τραύματα, η φτώχεια, η κοινωνική απομόνωση και οι διακρίσεις μπορούν να αφήσουν βαθιά «αποτυπώματα» στον εγκέφαλο, αυξάνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο εμφάνισης ψύχωσης και σχιζοφρένειας.

Η μεγάλη μελέτη και τα αποτελέσματά της

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Psychiatry, βασίστηκε στην ανάλυση 114 ερευνών με περισσότερους από 10.000 συμμετέχοντες. Οι επιστήμονες εξέτασαν άτομα που είτε είχαν διαγνωστεί με σχιζοφρένεια είτε θεωρούνταν ότι βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ψυχωσικών διαταραχών.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν εκτεθεί σε δυσμενείς κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες παρουσίαζαν μετρήσιμες αλλαγές στη δομή, τη λειτουργία και τη χημεία του εγκεφάλου, περιοχές που έχουν ήδη συνδεθεί με τη σχιζοφρένεια.

Η σημασία των κοινωνικών παραγόντων

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η ψυχική υγεία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη γενετική προδιάθεση ή την ιατρική φροντίδα. Παράγοντες όπως το εισόδημα, η ποιότητα στέγασης, η εκπαίδευση, η πρόσβαση σε τροφή και η κοινωνική υποστήριξη παίζουν καθοριστικό ρόλο στη συνολική υγεία ενός ανθρώπου.

Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, οι κοινωνικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν έως και το 55% των συνολικών αποτελεσμάτων υγείας.

Ανθεκτικότητα και πρόληψη

Παρότι τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία των πρώιμων δυσκολιών, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η σχιζοφρένεια δεν αποτελεί αναπόφευκτη εξέλιξη. Υποστηρικτικές σχέσεις, έγκαιρη ψυχολογική παρέμβαση, σταθερό οικογενειακό περιβάλλον και ισχυρά κοινωνικά δίκτυα μπορούν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα και να μειώσουν τον κίνδυνο.

Η νέα έρευνα ενισχύει την άποψη ότι η πρόληψη και η αντιμετώπιση των σοβαρών ψυχικών διαταραχών πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνο ιατρική φροντίδα, αλλά και ουσιαστική βελτίωση των κοινωνικών συνθηκών που διαμορφώνουν τη ζωή των ανθρώπων.