Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι πάρα πολύ σημαντικός για όλη τη ζωή ενός ανθρώπου. Τον διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό, καθώς είναι ο πρώτος καθοδηγητής του εκτός του σπιτιού. Αρκετές από τις αξίες που θα έχει στη μετέπειτα ζωή του, κερδίζονται σε αυτή την περίοδο της ζωής του και ένας καλός εκπαιδευτικός θα του δώσει σίγουρα περισσότερες, μαζί με πολλή αγάπη.
Πολλές φορές τα βάζουμε μαζί τους. Αρκετές από αυτές άδικα. Το επάγγελμα, ή μάλλον το λειτούργημα τους, είναι εξαιρετικά δύσκολο. Μια ώρα μέσα στην τάξη, είναι πολύ πιο δύσκολη από μια ώρα σε γραφείο. Κάναμε κάποιες ερωτήσεις σε τέσσερις εκπαιδευτικούς όλων των ηλικιών για να τιμήσουμε την Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών που καθιερώθηκε το 1994 από την UNESCO.
Τους ρωτήσαμε πως βλέπουν την εκπαίδευση από όλες τις οπτικές. Τι συμβαίνει στην digital era με την εξ αποστάσεως διδασκαλία, τι θα ήθελαν να αλλάξει στην εκπαίδευση αλλά και τον τρόπο που τους αντιμετωπίζει το σύστημα. Και απ’ ότι θα δείτε, τα προβλήματα, οι αγωνίες, η έμπνευση και η αγάπη τους για όλο αυτό, είναι σχεδόν τα ίδια για όλους.
Ποιο είναι το motto σου ως εκπαιδευτικός;
Γιώργος Κοζυράκης (Μαθηματικός): Φτάσε εκεί που δεν μπορείς.
Διώνη Λεκατσά (Χημικός): Γινόμαστε καλύτεροι καλλιεργώντας την υπευθυνότητα και την ενσυναίσθηση.
Ναταλία Ασημακοπούλου (Φιλόλογος): Πολλή αγάπη για όλα τα παιδιά.
Μαρία Χριστοφορίδου (Φιλόλογος): Εκπαιδευτικός= παιδαγωγός.
Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών σήμερα. Ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος τους;
Γ.Κ.: Να είναι δίπλα τους και όχι απέναντι τους. Να εμπνέει και να μην επιβάλλει.
Δ.Λ.: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού θα έπρεπε ναι είναι και καθοδηγητικός. Να είναι δίπλα στους μαθητές. Να τους εμπνέει και να μην τους αφήνει να τα παρατάνε. Να τους καλλιεργεί την υπευθυνότητα και τη συνεργασία. Να μη φοβούνται το άγνωστο.
Ν.Α.: Ο ρόλος ενός εκπαιδευτικού είναι πολλαπλός. Τυπικά είναι να μεταδίδει στα παιδιά τις γνώσεις του. Αυτό όμως προϋποθέτει πολλά πράγματα. Θέλει συγκεκριμένο τρόπο προσέγγισης, ούτως ώστε το παιδί να αντιμετωπίσει τη διδασκαλία σαν κάτι όμορφο και χαρούμενο και όχι σαν κάτι καταπιεστικό και βαρετό.
Μ.Χ.: Ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι δίπλα στα παιδιά και όχι απέναντι, δίπλα στις ανάγκες και αναζητήσεις τους, με αγάπη και σεβασμό. Γιατί αν καταφέρουμε να τα κάνουμε να μας εμπιστεύονται, θα μπορέσουμε να τους διδάξουμε γνώσεις.
Πανδημία. Πόσο εύκολη ήταν η μετάβαση σε μια πολύ πιο ψηφιακή εποχή;
Γ.Κ.: Ήμουν αρκετά προετοιμασμένος, οπότε η μετάβαση έγινε σχετικά εύκολα και με την πλατφόρμα, αλλά και με τα εκπαιδευτικά μέσα που χρησιμοποίησα.
Δ.Λ: Για όσους δεν ήταν εξοικειωμένοι με την τεχνολογία η μετάβαση ήταν πολύ δύσκολη, χωρίς αυτό να σημαίνει πως ήταν δικό τους πρόβλημα και πως έπρεπε να το λύσουν μόνοι τους. Δυστυχώς, ο ρόλος του εκπαιδευτικού περιορίστηκε στη μετάδοση της γνώσης χωρίς να υπάρχει ουσιαστική αλληλεπίδραση με τους μαθητές, με αποτέλεσμα οι μαθητές, κυρίως των μικρότερων τάξεων, να μην εμπεδώνουν την ύλη και να μπαίνουν σε διαδικασία αποστήθισης και η διδακτική ώρα να γίνεται βαρετή και ανούσια.
Ν.Α.: Για τους παλαιότερους αρκετά έως πολύ δύσκολη. Έγινε όμως! Για την δευτεροβάθμια εκπαίδευση, η έλλειψη άμεσης επαφής ήταν κάτι το απρόσωπο, που κάποιες φορές κατέληγε να είναι βαρετό και αναποτελεσματικό. Δεν μπορούσε όμως να γίνει αλλιώς.
Μ.Χ.: Εξαρτάται από τον βαθμό εξοικείωσης με την τεχνολογία, αλλά και την βαθύτερη επιθυμία του καθενός να συνεχίσει πρωτίστως την επαφή με τα παιδιά και δευτερευόντως την εκπαιδευτική διαδικασία.
Πιστεύεις πως αυτός ο τρόπος διδασκαλίας μπορεί να γίνει σε πιο μόνιμη βάση στο μέλλον;
Γ.Κ.: Η διαδικτυακή διδασκαλία λύνει πολλά προβλήματα στις απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες περιοχές, όπως επίσης και για παιδιά με κινητικά προβλήματα. Βέβαια, τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με τη δια ζώσης εκπαίδευση και την προσωπική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ μαθητών και δασκάλου.
Δ.Λ.: Αν και λύνει κάποια πρακτικά προβλήματα, δεν θα μπορούσε να αντικαταστήσει τη δια ζώσης διδασκαλία. Οι μαθητές πέρα από τη γνώση που λαμβάνουν μέσα στην τάξη, με την αλληλεπίδραση, την ανταλλαγή απόψεων, τα συναισθήματα (χαράς, ελπίδας ικανοποίησης, απογοήτευσης κλπ.), την προσήλωση στους στόχους και την ελεύθερη σκέψη, διαμορφώνουν περισσότερο τον χαρακτήρα τους. Ετοιμάζονται να αλλάξουν την κοινωνία προς το καλύτερο, να αποβάλλουν οποιαδήποτε απαρχαιωμένη αντίληψη και να σπάσουν τα στερεότυπα.
Ν.Α.: Δεν θα ήθελα να το πιστέψω. Το σχολείο είναι κοινωνικοποίηση, διαπροσωπική επαφή, μια μικρή κοινωνία. Μόνο σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, επομένως.
Μ.Χ.: Θεωρώ πως αν παραστεί μια αντίστοιχη ανάγκη, ναι.
Είσαι ενεργός στα social media; Θεωρείς ότι πλέον παίζουν μεγάλο ρόλο και στην εκπαίδευση;
Γ.Κ.: Είμαι ενεργός αλλά όχι υπερβολικά. Υπάρχουν στο Facebook διάφορες ομάδες που συζητάμε εκπαιδευτικά ζητήματα. Αυτά βέβαια μόνο για δασκάλους, όχι για μαθητές. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι μαθητές τα χρησιμοποιούν περισσότερο για κοινωνικοποίηση και καθόλου για εκπαιδευτικούς λόγους.
Δ.Λ.: Δεν είμαι καθόλου ενεργή. Πιστεύω ότι τα χρησιμοποιούν περισσότερο για να κοινωνικοποιηθούν και όχι για εκπαίδευση. Ίσως κάποια στιγμή θα έπρεπε να γίνει κι αυτό.
Ν.Α.: Όχι ιδιαίτερα. Μέχρι ένα σημείο νομίζω ότι παίζουν ρόλο, χωρίς όμως να υποκαθιστούν την προσωπική επαφή.
Μ.Χ.: Είμαι μετρίως ενεργή στα social media. Πιστεύω πως για να προφυλάξουμε τα παιδιά από τους κινδύνους που ελλοχεύουν, ίσως θα έπρεπε να παίξουν πιο ενεργό ρόλο στον εκπαιδευτικό χώρο, κάτι που δεν έχει συμβεί ακόμα.
Τι πιστεύεις ότι πρέπει να προστεθεί στην εκπαίδευση στη χώρα μας και τι να αφαιρεθεί;
Γ.Κ.: Αυτή είναι πολύ μεγάλη κουβέντα. Επιγραμματικά να πω ότι το σχολείο πρέπει να βρει τον τρόπο ώστε να αγαπηθεί από τους μαθητές. Να μικρύνει το ωρολόγιο πρόγραμμα αφαιρώντας μαθήματα που αφήνουν μόνο χασμουρητά. Εμβάθυνση και όχι ποσότητα. Και σύνδεση των πανεπιστημιακών σπουδών με τις πραγματικές ανάγκες της.
Δ.Λ.: Δυστυχώς ο διαρκής αγώνας για την ολοκλήρωση της ύλης από τη μεριά του εκπαιδευτικού και ο επίσης διαρκής αγώνας των μαθητών για επιτυχία στις εξετάσεις, έχουν μετατρέψει το μάθημα σε μια στρεσογόνα κατάσταση. Ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να συνεχίσει να μαθαίνει με επιμορφωτικά σεμινάρια και ως προς το γνωστικό αντικείμενο, αλλά και ως προς τον τρόπο διδασκαλίας του. Να υπάρχει ευελιξία στη διαχείριση της ύλης αλλά και ο απαραίτητος χρόνος για να αναπτύξουν οι μαθητές τη δημιουργικότητα και τη δυνατότητα ελεύθερης σκέψης.
Ν.Α.: Αυτό είναι μεγάλη συζήτηση. Είναι πολλοί οι τομείς που πρέπει να αλλάξουν. Βιβλία, νέα μαθήματα, τρόποι διδασκαλίας, δυνατότητες. Να αφαιρεθεί η παπαγαλία και η αποστήθιση.
M.X.: Να αφαιρεθούν η μονολιθικότητα και οι απαρχαιωμένες εκπαιδευτικές μέθοδοι και να προστεθεί η όρεξη, η θέληση και η δημιουργικότητα με κέντρο το μαθητή.
Ποια είναι η δική σου προσέγγιση προς τον μαθητή μέσα στην τάξη;
Γ.Κ: Προσπαθώ να δημιουργήσω ενδιαφέρον. Προσπαθώ να τους κάνω να μη βαρεθούν. Μερικές φορές μέσα από τη βελτίωση των επιδόσεων τους βρίσκουν το τι πραγματικά θέλουν να κάνουν. Ο επαγγελματικός προσανατολισμός παλαιότερα ήταν πιο απλός. Στην εποχή μας τα πάντα αλλάζουν πολύ γρήγορα.
Δ.Λ.: Προσπαθώ να δίνω στους μαθητές σεβασμό, χρόνο ώστε να νιώσουν την ασφάλεια να εκφράσουν οποιαδήποτε απορία και προβληματισμό και να καταλάβω τις αδυναμίες τους.
Ν.Α.: Μαθησιακή και ψυχική σε συνδυασμό. Πολλή συζήτηση για τη λύση οποιουδήποτε προβλήματος όσο αυτό είναι δυνατόν.
Μ.Χ.: Αντιμετωπίζω κάθε μαθητή, όπως θα ήθελα να με αντιμετωπίσει και εμένα, δηλαδή με σεβασμό, θετική διάθεση και χιούμορ. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται τον σεβασμό και την αγάπη μας και μας τα ανταποδίδουν.
Και τέλος. Για αρκετό κόσμο, ο ρόλος του δασκάλου δεν είναι ο ίδιος που ήταν κάποτε. Κακώς θα έλεγα εγώ, αφού το λειτούργημα του είναι το ίδιο. Αλλά πολλές φορές οι εκπαιδευτικοί έχουν δαιμονοποιηθεί. Πώς πιστεύεις ότι μπορεί να αλλάξει και πόσο μεγάλο ρόλο μπορεί να παίξει η σημερινή ημέρα σε αυτό;
Γ.Κ.: Ο εκπαιδευτικός είναι ένα γρανάζι της όλης μηχανής. Όσο εμπνευσμένος και να είναι δεν αρκεί όταν το όλο το σύστημα νοσεί.
Δ.Λ.: Ας ξεκινήσουμε με την κατάλληλη ενημέρωση για το πολύπλευρο γεμάτο ευθύνη έργο μας. Δυστυχώς, το εκπαιδευτικό σύστημα δεν βοηθά για πρακτικούς λόγους. Αλήθεια πόσοι έχουν αναρωτηθεί πόσες καταστάσεις οφείλουμε να διαχειριστούμε μέσα σε λίγες ώρες; Πόσοι ειλικρινά κατανοούν το έργο μας; Πόσοι είναι και πόσοι θα έπρεπε να είναι. Ο εκπαιδευτικός έχει ανάγκη και από ηθική επιβράβευση.
Ν.Α.: Κάποτε ο δάσκαλος ήταν απόλυτα σεβαστός. Τώρα έχουμε πάει στην άλλη πλευρά. Ο ρόλος έχει απαξιωθεί ειδικά από την πολιτεία και πολλές φορές από την οικογένεια με αποτέλεσμα αυτό να μεταφέρεται και στα παιδιά. Ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να φταίει για όλα, όταν η πολιτεία δεν έχει υποδομές, δεν αναγνωρίζει το έργο τους και δεν τους υποστηρίζει. Η σημερινή ημέρα ίσως βοηθήσει σε κάποιο βαθμό να σκεφτούμε λίγο περισσότερο και πιο ουσιαστικά όλα όσα θα έπρεπε να σκεφτόμαστε καθημερινά για ένα τόσο σημαντικό θέμα όπως η εκπαίδευση των παιδιών μας σε όλους τους τομείς και να βάλουμε τις βάσεις για μια παιδεία ζωής.
Μ.Χ.: Πιστεύω πως χρειάζεται να εστιάσουμε περισσότερο στο "πώς" διδάσκουμε, να γίνουμε πιο ευέλικτοι στις μεθόδους που χρησιμοποιούμε, πιο "ανοιχτοί" στις σύγχρονες προκλήσεις και όλα αυτά είναι θέμα εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών, οπότε δεν πιστεύω πως μια μέρα μπορεί να αλλάξει τρόπο σκέψης, παρά μόνο να αποτελέσει τροφή για σκέψη, ελπίζω για πολλούς.
