Όταν σκέφτεται κανείς τη Σαουδική Αραβία, στο μυαλό έρχεται μια πανίσχυρη οικονομία, βασισμένη στο πετρέλαιο- ωστόσο, αυτό ακριβώς είναι που, σύμφωνα με μελέτη του ΔΝΤ για την ανάπτυξη στην περιοχή ΜΕΝΑΡ (Middle East, North Africa, Afghanistan, Pakistan) αποτελεί και τη σημαντικότερη απειλή για αυτήν, καθώς η μεγάλη πτώση των τιμών του πετρελαίου φαίνεται να έχει ιδιαίτερα δυσμενείς επιπτώσεις.

Ειδικότερα, η μεγαλύτερη οικονομία της Μέσης Ανατολής αναμένεται να παρουσιάσει έλλειμμα προϋπολογισμού της τάξης του 21,6% το 2015 και 19,4% το 2016, σύμφωνα με το ΔΝΤ- το οποίο εκτιμά πως τα χρηματικά της αποθέματα (financial assets) θα μπορούσαν να εξαντληθούν εντός πέντε ετών.

Όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα του Al Jazeera, αυτό σημαίνει πως το Ριάντ πρέπει να βρει άμεσα κεφάλαια που θα ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των σχεδίων δαπανών του – και, όπως και οι γειτονικές πετρελαιοπαραγωγές χώρες, πρέπει να προβεί σε σημαντικές περικοπές.

«Για τους εξαγωγείς πετρελαίου της περιοχής, η πτώση των τιμών έχει οδηγήσει σε μεγάλες απώλειες εσόδων από τις εξαγωγές, που υπολογίζονται στο τρομακτικό ποσό των 360 δισ. δολαρίων μόνο αυτό το έτος» είπε ο Μασούντ Αχμέντ, διευθυντής Μέσης Ανατολής σε δημοσιογράφους στο Ντουμπάι.

Όπως υπογραμμίζεται στο δημοσίευμα του Al Jazeera, τους τελευταίους μήνες είναι πολλά τα στοιχεία που δείχνουν ότι το βασίλειο αντιμετωπίζει πρόβλημα. Η Σαουδαραβική Νομισματική Υπηρεσία έχει αποσύρει 70 δισ. από funds τα οποία διαχειρίζονται χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του εξωτερικού, ενώ τα αποθέματα ξένου συναλλάγματος έχουν μειωθεί κατά περίπου 73 δισ. δολάρια, από τότε που άρχισε η πτώση των τιμών (μένουν ακόμα 654,5 δισ. δολάρια).

Ωστόσο, με αναλογία χρέους- ΑΕΠ 2%, υπάρχουν ακόμα πολλά περιθώρια δανεισμού για τη χώρα, έτσι ώστε να μπορέσει να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξή της.

Σημειώνεται πως η μελέτη του ΔΝΤ για την περιοχή διαπίστωσε επίσης τα εξής:
-Η οικονομία της Συρίας έχει συρρικνωθεί κατά 60% από την αρχή του εμφυλίου
-Η οικονομία της Υεμένης έχει υποχωρήσει κατά περίπου 30%.
-Η οικονομική ανάπτυξη για τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική , το Αφγανιστάν και το Πακιστάν (ΜΕΝΑΡ) θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 3,9% το 2016, από το 2,5% του 2015. Ωστόσο, σημειώνεται πως το αντίστοιχο ποσοστό για το 2014 ήταν 2,7%.
-Με τις τιμές του πετρελαίου να κινούνται γύρω στα 50 δολάρια το βαρέλι, οι εξαγωγείς πετρελαίου πρέπει να μεταρρυθμίσουν τις οικονομίες τους ώστε να καταστούν πιο πολύπλευρες και ικανές να απορροφήσουν εκατομμύρια εργατικά χέρια. «Η επίτευξη δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα θα αποτελέσει ιδιαίτερη πρόκληση, δεδομένης της ανάγκης δημιουργίας θέσεων εργασίας για τα πάνω από 10 εκατ. άτομα που αναμένεται να αναζητούν δουλειά το 2020 στις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής» σημείωσε ο Αχμέντ.

Οι δύο παράγοντες- κλειδιά που καθορίζουν τις προοπτικές της περιοχής είναι η πτώση των τιμών του πετρελαίου και η αύξηση και ένταση των πολεμικών συγκρούσεων, που έχουν αυξήσει κατακόρυφα τους αριθμούς των προσφύγων/ εκτοπισμένων, σε ύψη που έχουν να παρατηρηθούν από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Σημειώνεται πάντως ότι, παρά την αυξανόμενη πίεση στις κυβερνήσεις των πετρελαιοπαραγωγών κρατών, ο ΟΠΕΚ μέχρι τώρα αρνείται να μειώσει την παραγωγή πετρελαίου για να υποστηριχθούν οι τιμές, προσπαθώντας να διατηρήσει το μερίδιό του στην αγορά και να ασκήσει πίεση στις αμερικανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της εξόρυξης πετρελαίου από σχιστολιθικά πετρώματα.

Πάντως, υπογραμμίζεται ότι, σχετικά με τις εξελίξεις στο Ιράν, ο Αχμέντ ανέφερε πως με τη χαλάρωση των κυρώσεων οι οικονομικές προοπτικές της χώρας έχουν σημειωθεί σημαντικά και, μέσω της ενίσχυσης του εμπορίου και των επενδύσεων, τα οφέλη αναμένεται να επεκταθούν και στους οικονομικούς του εταίρους. Μεσοπρόθεσμα, η ανάπτυξη της χώρας θα μπορούσε να φτάσει- ή και να ξεπεράσει- το 4%.