Εκθέσεις, δράσεις, φεστιβάλ περφόρµανς, εργαστήρια, συµπόσια, συναντήσεις, ξεναγήσεις και εκπαιδευτικά προγράµµατα, συνθέτουν το πρόγραµµα της φετινής 5ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, η οποία πρόκειται να πραγµατοποιηθεί, από τις 23 Ιουνίου έως τις 30 Σεπτεµβρίου. Κάτω από τον γενικό τίτλο «Παλιές Διασταυρώσεις-Make it New ΙΙΙ», η τελευταία διοργάνωση του τριµερούς σπονδυλωτού προγράµµατος που ξεκίνησε το 2011 µε βασικό άξονα τη Μεσόγειο, θα αποτελέσει το εικαστικό γεγονός για τη συγκεκριµένη περίοδο. Τη γενική διεύθυνση της 5ης Μπιενάλε έχει η Κατερίνα Κοσκινά, πρώην πρόεδρος του ΚΜΣΤ, ιστορικός τέχνης και επιµελήτρια εκθέσεων.

Η κεντρική έκθεση «Between the Pessimism of the Intellect and the Optimism of the Will / Από την απαισιοδοξία της νόησης στην αισιοδοξία της πράξης», τίτλος που ανήκει στην επιµελήτρια Κατερίνα Γρέγου, εµπνευσµένος από έναν αφορισµό του Antonio Gramsci, θα φιλοξενηθεί και φέτος στον ιδιαίτερο χώρο του Περιπτέρου 6, εντός ΔΕΘ. 43 καλλιτέχνες και µία καλλιτεχνική κολεκτίβα από 25 χώρες, µε ήδη υπάρχοντα έργα αλλά και εξολοκλήρου νέες παραγωγές, θα προσεγγίσουν το θέµα της έκθεσης, κάνοντάς το πιο επίκαιρο.

Οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν είναι οι εξής: Carlos Aires (ES), Can Altay & Jeremiah Day (TR/US), Ivan Argote (CO), Marwa Arsanios (US), Bertille Bak (FR), Taysir Batniji (PS), James Beckett (ZA/NL), Adelita Husni Bey (IT), David Brognon & Stéphanie Rollin (BE/LU), Μαρίνα )ιώτη (GR), Depression Era (GR), Ninar Esber (LB), Mounir Fatmi (MA), Peter Friedl (AT), Mekhitar Garabedian (SY/BE), Ganzeer (EG), Piero Gilardi (IT), Hamza Halloubi (MA), Nick Hannes (BE), Sven Johne (DE), Annika Kahrs (DE), Ελένη Καµµά (GR), Hayv Kahraman (IQ), Μιχαήλ Καρίκης (GR), Χρυσάνθη Κουµιανάκη (GR), Erik Van Lieshout (NL), Thomas Locher (DE), Angela Melitopoulos & Angela Anderson (DE / US), Tom Molloy (IE), Νίκος Ναυρίδης (GR), Qiu Zhijie (CN), Pavel Pepperstein (RU), Αντώνης Πίττας (GR), Θοδωρής Προδροµίδης (GR), Meriç Algün Ringborg (TR), Anila Rubiku (AL), Marinella Senatore (IT), Nedko Solakov (BG), Νίκος Τρανός (GR), Thomas Weinberger (DE), Olav Westphalen (DE). Οι χώρες που συμμετέχουν: Αίγυπτος, Αλβανία, Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, )αλλία, )ερµανία, Ελλάδα, ΗΠΑ, Ιράκ, Ιρλανδία, Ισπανία, Ιταλία, Κίνα, Κολοµβία, Λίβανος, Λουξεµβούργο, Μαρόκο, Νότια Αφρική, Ολλανδία, Παλαιστίνη, Ρωσία, Συρία, Τουρκία.

«Πηγή έµπνευσης για τον τίτλο της κεντρικής έκθεσης αποτέλεσε ένας αφορισµός που επαναλαµβάνεται στα Τετράδια της Φυλακής (Quaderni del carcere) του Antonio Gramsci, που γράφτηκαν µεταξύ του 1929 και 1935, ενώ ο Gramsci ήταν φυλακισµένος από το φασιστικό καθεστώς της Ιταλίας. Στο ογκώδες αυτό έργο, το γραµµένο κατά τη διάρκεια του εντεκαετούς εγκλεισµού του ο Gramsci επανέρχεται συχνά σε µια συγκεκριµένη φράση: Η πρόκληση της νεωτερικότητας είναι να ζεις δίχως ψευδαισθήσεις µα και δίχως απογοήτευση…Είµαι απαισιόδοξος λόγω νόησης και αισιόδοξος λόγω θέλησης. Ο δυισµός που η φράση αυτή επικαλείται στο καταληκτικό κοµµάτι της αποτελεί αφετηρία για µια διερεύνηση της κρίσης που πλήττει την περιοχή της Μεσογείου – καθώς και τρόπων εξόδου από αυτήν–, ζήτηµα που θα βρεθεί στο επίκεντρο του προβληµατισµού της επόµενης Μπιενάλε».

Η  5η Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης θα αναδιφήσει τα πολλαπλά νοήµατα αυτής της φράσης και θα εξερευνήσει την γκρίζα ζώνη που ανοίγεται µεταξύ των δύο πόλων της. Ο αφορισµός του Gramsci γίνεται έναυσµα και αφετηρία για µια αναζήτηση διεξόδων από την κρίση, σε µια εποχή που δείχνει να αφήνεται ολοένα και περισσότερο στην απάθεια, σε ένα γενικευµένο αίσθηµα ήττας ενώπιον του εντατικοποιηµένου καπιταλισµού, των χασµάτων της κοινωνικής και οικονοµικής ανισότητας που διευρύνονται αλµατωδώς, του επαπειλούµενου αφανισµού των κοινωνικών προγραµµάτων και του κράτους πρόνοιας, όχι µονάχα στην περιοχή της Μεσογείου, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Μπιενάλε θα επιχειρήσει έτσι να επισηµάνει µερικά από τα κρίσιµα ζητήµατα που συνθέτουν και επηρεάζουν την πραγµατικότητα της Μεσογείου µέχρι στιγµής, αφήνοντας επίσης το απαραίτητο περιθώριο σε αυτό που ο Ernst Bloch ονόµασε «προοδευτική ονειροπόληση», απαραίτητη συνθήκη για την υπέρβαση των αδιεξόδων που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα σήµερα. Ως προς αυτό είναι καθοριστικός ο ρόλος που καλείται να διαδραµατίσει η τέχνη, υπό τη µορφή µιας κριτικής, απελευθερωτικής και ιδεαλιστικής πράξης. Η Μπιενάλε θα παρουσιάσει το έργο καλλιτεχνών που καταπιάνονται ενεργά µε αυτές τις πρακτικές, συνοµιλώντας ως εκ τούτου συµβολικά µε τον αφορισµό του Gramsci.