ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Σήμερα έμαθα: Το θηλαστικό που κοιμάται… όρθιο

Ο πιο σύντομος ύπνος στο ζωικό βασίλειο

Από το NEWSROOM 
Δημοσίευση 17/11/2026 | 00:00
Σήμερα έμαθα: Το θηλαστικό που κοιμάται… όρθιο
Gabriel Barathieu / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)

Ο κόσμος των ωκεανών κρύβει αμέτρητα μυστήρια, όμως λίγα είναι τόσο εντυπωσιακά και απόκοσμα όσο ο τρόπος με τον οποίο ξεκουράζονται οι φάλαινες φυσητήρες (sperm whales).

Αντί να επιπλέουν οριζόντια στην επιφάνεια ή να κολυμπούν αργά όπως άλλα θαλάσσια είδη, αυτοί οι γίγαντες των θαλασσών έχουν υιοθετήσει μια στάση ύπνου που μοιάζει βγαλμένη από ταινία επιστημονικής φαντασίας: κοιμούνται εντελώς κάθετα, σαν να στέκονται «όρθιοι» μέσα στο νερό.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Το μοναδικό αυτό φαινόμενο καταγράφηκε για πρώτη φορά τυχαία το 2008 από μια ομάδα Βρετανών και Ιαπώνων θαλάσσιων βιολόγων, οι οποίοι έπεσαν πάνω σε μια ομάδα φαλαινών που παρέμεναν απολύτως ακίνητες. Οι ερευνητές παρατήρησαν με έκπληξη ότι τα τεράστια θηλαστικά αιωρούνταν κατακόρυφα, με το κεφάλι στραμμένο προς την επιφάνεια, θυμίζοντας γιγάντιους, σιωπηλούς υποβρύχιους κορμούς δέντρων που λικνίζονταν ανεπαίσθητα από τα θαλάσσια ρεύματα.

Πώς καταφέρνουν να αιωρούνται ακίνητες

Η ικανότητα της φάλαινας φυσητήρα να παραμένει όρθια χωρίς να καταβάλλει καμία μυϊκή προσπάθεια οφείλεται στη μοναδική ανατομία της. Το τεράστιο κεφάλι της περιέχει ένα ειδικό όργανο γεμάτο με μια κηρώδη, ελαιώδη ουσία, το σπερματσέτο, το οποίο είναι ελαφρύτερο από το θαλασσινό νερό και λειτουργεί ως φυσικός πλωτήρας, τραβώντας το μπροστινό μέρος του σώματός της προς τα πάνω.

Ταυτόχρονα, ο αέρας που συγκρατεί στους πνεύμονές της ενισχύει αυτή την άνωση, επιτρέποντάς της να ισορροπεί σε απόλυτη κατακόρυφη θέση ακριβώς κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Σε αυτή τη φάση, οι φάλαινες πέφτουν σε τόσο βαθύ λήθαργο που δεν αντιδρούν ακόμη και όταν πλησιάζουν κοντά τους σκάφη, μέχρι να έρθει η στιγμή να ξυπνήσουν.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ο πιο σύντομος ύπνος στο ζωικό βασίλειο

Παρά το επιβλητικό τους μέγεθος, οι φάλαινες φυσητήρες είναι πιθανότατα τα θηλαστικά που χρειάζονται τον λιγότερο ύπνο στον πλανήτη. Οι «όρθιοι» υπνάκοι τους διαρκούν μόλις 10 έως 15 λεπτά κάθε φορά, ενώ συνολικά υπολογίζεται ότι περνούν μόλις το 7% της ημέρας τους σε κατάσταση ύπνου — δηλαδή περίπου μιάμιση ώρα το εικοσιτετράωρο.

Ο λόγος για τον οποίο ο ύπνος τους είναι τόσο σύντομος αλλά βαθύς συνδέεται με την ανάγκη τους για αναπνοή. Σε αντίθεση με τα δελφίνια, που κοιμούνται με το μισό ημισφαίριο του εγκεφάλου τους κάθε φορά ώστε να θυμούνται να ανεβαίνουν στην επιφάνεια για αέρα, οι φάλαινες φυσητήρες φαίνεται πως «απενεργοποιούν» ολόκληρο τον εγκέφαλό τους ταυτόχρονα, κρατώντας την αναπνοή τους για αυτά τα λίγα λεπτά απόλυτης γαλήνης πριν συνεχίσουν το ταξίδι τους στα βάθη των ωκεανών.

ΜΗΝ ΧΑΣΕΤΕ
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ