Κόκκινα δάνεια: Πλαφόν στο τριπλάσιο του κεφαλαίου και «φρένο» στους πλειστηριασμούς

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προωθεί πλαφόν στους τόκους των κόκκινων δανείων: η απαίτηση δεν θα ξεπερνά το τριπλάσιο του κεφαλαίου και οι πλειστηριασμοί θα προχωρούν μόνο για το επανυπολογισμένο ποσό.

Νέο καθεστώς για τους οφειλέτες με κόκκινα δάνεια προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Στον πυρήνα του βρίσκεται ανώτατο όριο τοκοφορίας: η συνολική απαίτηση δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το διπλάσιο ή τριπλάσιο του ληφθέντος κεφαλαίου. Στόχος είναι να περιοριστούν οι υπερβολικές απαιτήσεις από τόκους, να επιταχυνθούν οι διμερείς ρυθμίσεις και να μπουν όρια στις απαιτήσεις τραπεζών, funds και servicers.

Το σχέδιο νόμου βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου. Η Γενική Γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνη Αλαμπάση, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι επιδίωξη είναι «λιγότερη αβεβαιότητα για τον οφειλέτη, περισσότερη ευθύνη για τον πιστωτή και ένα σύστημα ρύθμισης του ιδιωτικού χρέους που λειτουργεί με κανόνες και παράγει πραγματικές λύσεις».

Πώς λειτουργεί το πλαφόν στους τόκους των κόκκινων δανείων

Το όριο εφαρμόζεται αυτοδίκαια και καλύπτει καταναλωτικά, στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια. Ισχύει ανεξάρτητα από το αν η απαίτηση έχει μεταβιβαστεί, τιτλοποιηθεί ή περιέλθει σε servicers. Αφορά χιλιάδες δανειολήπτες με παλαιές οφειλές, ιδίως όσους έχουν σωρευμένα χρέη από αγροτικά, επιχειρηματικά ή στεγαστικά δάνεια.

Από την έναρξη ισχύος του νόμου, η ανεξόφλητη απαίτηση δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το τριπλάσιο του ληφθέντος κεφαλαίου κάθε δανείου ή πίστωσης, ή του αθροίσματος των κεφαλαίων από περισσότερα δάνεια. Στον αλληλόχρεο λογαριασμό, το όριο υπολογίζεται επί του ποσού της οφειλής όπως διαμορφώθηκε στην τελευταία εκταμίευση. Το όριο ισχύει ακόμη και αν τα δάνεια βρίσκονται σε καθυστέρηση για χρόνια ή δεκαετίες.

Για τις παλαιές οφειλές αγροτών το όριο είναι το διπλάσιο του ληφθέντος κεφαλαίου. Στους αλληλόχρεους λογαριασμούς είναι το διπλάσιο του ποσού της οφειλής στην τελευταία εκταμίευση. Για δάνεια πριν από το 1990, όπου δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για το αρχικό κεφάλαιο, η συνολική οφειλή δεν μπορεί να ξεπερνά το 150% του ποσού της τελευταίας προ του 1990 ρύθμισης.

Στην πράξη, ο οφειλέτης απαλλάσσεται από το ποσό που υπερβαίνει το όριο, συνήθως τόκους υπερημερίας, κεφαλαιοποιημένους τόκους και λοιπές χρεώσεις. Σε δάνειο 100.000 ευρώ η οφειλή περιορίζεται στις 300.000 ευρώ. Αν έχει φτάσει τις 500.000 ευρώ, τα 200.000 ευρώ δεν αποτελούν απαιτητό υπόλοιπο. Για αγρότες η απαίτηση περιορίζεται στις 200.000 ευρώ.

Αν έχουν ήδη καταβληθεί 80.000 ευρώ, ο επανυπολογισμός τις λαμβάνει υπόψη και το υπόλοιπο δεν υπερβαίνει τις 220.000 ευρώ ή, για αγρότες, τις 120.000 ευρώ.

Αυτόματος επανυπολογισμός και πλειστηριασμοί: τι αλλάζει για τον οφειλέτη

Για τράπεζες, funds και εταιρείες διαχείρισης προβλέπεται υποχρέωση μαζικού επανυπολογισμού των υφιστάμενων απαιτήσεων εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου. Ο οφειλέτης δεν χρειάζεται να κάνει καμία ενέργεια.

Οι πιστωτές πρέπει να επανυπολογίσουν κάθε απαίτηση χωρίς αίτηση του οφειλέτη και να αποτυπώσουν το νέο υπόλοιπο στις λογιστικές και πληροφοριακές τους καταστάσεις. Αυτό ισχύει είτε το δάνειο ανήκει ακόμη στην τράπεζα που το χορήγησε είτε η τράπεζα έχει κλείσει ή τελεί υπό εκκαθάριση και η απαίτηση έχει περάσει σε διάδοχη τράπεζα, έχει τιτλοποιηθεί ή διαχειρίζεται από servicer. Οι καταβολές οφειλετών, εγγυητών ή τρίτων λαμβάνονται υπόψη, αλλά δεν προβλέπεται επιστροφή ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί.

Η αλλαγή επηρεάζει και όσους βρίσκονται σε αναγκαστική εκτέλεση. Ο πλειστηριασμός ή η κατάσχεση μπορεί να συνεχιστεί μόνο για το ποσό που προκύπτει μετά τον επανυπολογισμό και δεν μπορεί να στηριχθεί σε διογκωμένη απαίτηση.

Για εκκρεμείς πλειστηριασμούς, ο δικαιούχος ή ο διαχειριστής της απαίτησης πρέπει να γνωστοποιήσει το αναπροσαρμοσμένο ποσό και να περιορίσει αναλόγως κάθε πράξη εκτέλεσης. Αν ο πλειστηριασμός διενεργηθεί, ο οφειλέτης παίρνει το υπόλοιπο του τιμήματος που υπερκαλύπτει τις μειωμένες απαιτήσεις των πιστωτών.

Ρυθμίσεις με servicers: προθεσμίες, προκαταβολή 15% και πρόστιμα

Το νομοσχέδιο εισάγει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για τις διμερείς ρυθμίσεις. Ο πιστωτής οφείλει να απαντήσει σε αίτημα ρύθμισης εντός τριών μηνών και η διαπραγμάτευση πρέπει να ολοκληρωθεί εντός έξι μηνών, ακόμη και για οφειλές σε αναγκαστική εκτέλεση. Ο οφειλέτης έχει έναν μήνα για να απαντήσει στην πρόταση.

Αν ο πιστωτής καθυστερήσει, καταγράφεται αυτοδίκαια παράβαση, ενημερώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος και αναστέλλονται ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση τόκων έως την απάντηση. Η κ. Αλαμπάση τόνισε ότι οι νέοι κανόνες προβλέπουν «συγκεκριμένο χρόνο για τη διμερή διαπραγμάτευση, πλαφόν 15% στην προκαταβολή και τεκμηριωμένες προτάσεις που προσαρμόζονται στην πραγματική οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη».

Η προκαταβολή για απευθείας διμερή ρύθμιση περιορίζεται στο 15% της οφειλής, από πρακτικές που, κατά την κυβέρνηση, μπορούσαν να φτάνουν έως και το 50%. Προβλέπεται δυνατότητα χαμηλότερου ποσοστού όταν τεκμηριώνονται οικονομική δυσχέρεια, κοινωνικά κριτήρια ή προβλήματα υγείας.

Τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, ο πιστωτής πρέπει να υποβάλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Η πρόταση των servicers πρέπει να αποτυπώνει τα εισοδηματικά και περιουσιακά δεδομένα στα οποία στηρίζεται και, όπου είναι εφικτό, να περιλαμβάνει δύο εναλλακτικές λύσεις.

Όσο ο δανειολήπτης τηρεί ενεργή τη ρύθμιση, απαγορεύονται η καταγγελία της σύμβασης, τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και οι πλειστηριασμοί από τον διαχειριστή. Αν παραβιαστεί η απαγόρευση, οι πράξεις είναι άκυρες, στον οφειλέτη πιστώνεται ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις και η ρύθμιση παρατείνεται ισόχρονα. Το πρόστιμο μπορεί να φτάσει τις 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.

Πλήρης εικόνα οφειλής και νέες υποχρεώσεις διαφάνειας για servicers

Ο οφειλέτης αποκτά δικαίωμα να ζητήσει χωρίς επιβάρυνση αναλυτική εικόνα της οφειλής του: συμβάσεις και τροποποιήσεις, ιστορικό πληρωμών, υπολογισμό επιτοκίου, κεφάλαιο, τόκους, προμήθειες και κάθε άλλη χρέωση. Τα στοιχεία πρέπει να δίνονται εντός 45 ημερών, αλλιώς αναστέλλεται ο εκτοκισμός μέχρι να απαντηθεί πλήρως το αίτημα.

Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων θα δημοσιοποιούν ετησίως οικονομικά στοιχεία, χαρτοφυλάκια, αποτελέσματα διαχείρισης και χειρισμού παραπόνων. Θα υποβάλλουν επίσης στρατηγικό σχέδιο με προβλέψεις ανακτήσεων και δείκτες απόδοσης. Τα μέτρα αυτά θα αρχίσουν να εφαρμόζονται στις αρχές του 2027, τρεις μήνες μετά την ψήφιση του νέου νόμου.

Η τελική μορφή του πλαισίου θα καθοριστεί αφού ολοκληρωθεί η διαβούλευση και η νομοθετική επεξεργασία, πριν από την ψήφιση στη Βουλή.