Σήμερα έμαθα: Πώς δημιουργείται ο ήχος που κάνουμε όταν «σπάμε» τα δάχτυλά μας;

Είναι μια συνήθεια που άλλοι λατρεύουν και άλλοι μισούν να ακούν: το χαρακτηριστικό «κρακ» όταν πιέζουμε ή τραβάμε τα δάχτυλά μας. Για δεκαετίες, η επικρατούσα θεωρία ήταν ότι ο ήχος αυτός οφείλεται στην τριβή των οστών ή των τενόντων μεταξύ τους.

Στην πραγματικότητα, η επιστήμη έχει αποδείξει ότι ο οικείος αυτός θόρυβος δεν προέρχεται από κάποια βλάβη στα κόκαλα, αλλά από ένα συναρπαστικό φυσικοχημικό φαινόμενο που συμβαίνει στο υγρό των αρθρώσεών μας.

Ανάμεσα στις αρθρώσεις των δαχτύλων μας υπάρχει το αρθρικό υγρό, ένα παχύρρευστο υγρό που λειτουργεί ως λιπαντικό και απορροφητής κραδασμών. Το υγρό αυτό περιέχει διαλυμένα αέρια, κυρίως διοξείδιο του άνθρακα και άζωτο. Όταν τεντώνουμε ή πιέζουμε την άρθρωση, αναγκάζουμε το χώρο ανάμεσα στα οστά να διευρυνθεί, γεγονός που προκαλεί απότομη πτώση της πίεσης στο αρθρικό υγρό.

Το φαινόμενο της «σπηλαίωσης»

Αυτή η αιφνίδια πτώση της πίεσης οδηγεί στο φαινόμενο της σπηλαίωσης (cavitation). Τα διαλυμένα αέρια απελευθερώνονται ακαριαία από το υγρό και σχηματίζουν μια μικροσκοπική φυσαλίδα αέρα μέσα στην άρθρωση. Σύμφωνα με πρόσφατες επιστημονικές μελέτες και προσομοιώσεις, ο χαρακτηριστικός ήχος «κρακ» παράγεται κατά τη στιγμή που η φυσαλίδα αυτή σχηματίζεται ή σπάει μερικώς λόγω της απότομης μεταβολής της πίεσης.

Αυτό εξηγεί επίσης γιατί δεν μπορούμε να «σπάσουμε» αμέσως ξανά την ίδια άρθρωση. Χρειάζονται περίπου 15 έως 30 λεπτά ώστε τα αέρια να διαλυθούν ξανά πλήρως μέσα στο αρθρικό υγρό και να αποκατασταθεί η αρχική πίεση της άρθρωσης.

Είναι τελικά επικίνδυνη αυτή η συνήθεια;

Παρά τον ανησυχητικό ήχο, οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι το «σπάσιμο» των δαχτύλων δεν προκαλεί αρθρίτιδα. Ο πιο διάσημος ερευνητής του θέματος, ο Δρ. Donald Unger, «έσπαγε» τα δάχτυλα μόνο του αριστερού του χεριού καθημερινά για πάνω από 60 χρόνια, αφήνοντας το δεξί ανέπαφο. Το αποτέλεσμα; Καμία αρθρίτιδα σε κανένα από τα δύο χέρια, μια παρατήρηση που του χάρισε το βραβείο Ig Nobel Ιατρικής.

Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η υπερβολική ή βίαιη πίεση μπορεί περιστασιακά να προκαλέσει τραυματισμό στους συνδέσμους ή προσωρινή μείωση της ισχύος της λαβής. Όσο όμως γίνεται ήπια, το «κρακ» παραμένει απλώς ένα αθώο παιχνίδι της φυσικής μέσα στις αρθρώσεις μας.