Τουριστική έκρηξη στην Αθήνα: Ποιες περιοχές... «σκάνε» από τουρίστες

Μια εβδομάδα πριν τον Αύγουστο, πολλές περιοχές της Αττικής μοιάζουν ερημωμένες, καθώς χιλιάδες κάτοικοι έχουν ήδη φύγει για διακοπές. Η Αθήνα, όμως, αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση.

Η πρωτεύουσα όχι μόνο διατηρεί τους ρυθμούς της, αλλά τα τελευταία χρόνια σημειώνει ολοένα αυξανόμενη τουριστική κίνηση. Μετά την πανδημία, η Αθήνα έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο περιζήτητους αστικούς προορισμούς της Ευρώπης, προσελκύοντας κάθε χρόνο μεγαλύτερο αριθμό επισκεπτών.

Η ανάκαμψη του τουρισμού υπήρξε ιδιαίτερα δυναμική, με την πόλη να εδραιώνει τη θέση της στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη. Χιλιάδες τουρίστες επιλέγουν να παραμείνουν στην ελληνική πρωτεύουσα για αρκετές ημέρες, εξερευνώντας τα σπουδαιότερα μνημεία και αξιοθέατά της. Η Ακρόπολη εξακολουθεί να αποτελεί τον κορυφαίο πόλο έλξης, ενώ ιδιαίτερα δημοφιλή παραμένουν τα μουσεία, οι ιστορικές γειτονιές του κέντρου και οι παραλίες της Αθηναϊκής Ριβιέρας.

Το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού και η μελέτη φέρουσας ικανότητας

Τα παραπάνω προκύπτουν από τα στοιχεία του Δήμου Αθηναίων, μέσω του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού της Αναπτυξιακής Αθήνας, το οποίο παρακολουθεί την εξέλιξη της τουριστικής δραστηριότητας και αποτυπώνει τις επιπτώσεις της στις γειτονιές του Δήμου.

Με την πρώτη επικαιροποίηση της Μελέτης Φέρουσας Τουριστικής Ικανότητας που πραγματοποιήθηκε το 2024, ο Δήμος αποκτά πλέον σαφή εικόνα για την εξέλιξη του τουρισμού και τις πιέσεις που ασκούνται στις επιμέρους περιοχές της πόλης. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Χάρη Δούκα, σήμερα το 60% των τουριστικών κλινών του Δήμου συγκεντρώνεται στην 1η Δημοτική Κοινότητα — που περιλαμβάνει περιοχές όπως Σύνταγμα, Πλάκα, Μοναστηράκι, Ψυρρή, Κολωνάκι και Εξάρχεια.

«Αυτό από μόνο του δείχνει ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε όλες τις περιοχές με τον ίδιο τρόπο», τόνισε ο κ. Δούκας, επισημαίνοντας ότι η Αθήνα χρειάζεται μεν τον τουρισμό, αλλά και γειτονιές που παραμένουν ζωντανές για τους κατοίκους τους. Παράλληλα, διαπίστωσε ότι η αναστολή νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης στις περιοχές όπου εφαρμόζεται αρχίζει να αποδίδει.

Η τουριστική ανάπτυξη ξεπέρασε τα προ πανδημίας επίπεδα

Τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού καταγράφουν την εξέλιξη της τουριστικής δραστηριότητας στον Δήμο Αθηναίων κατά την περίοδο 2018–2025. Η εικόνα που αναδύεται είναι σαφής: μετά την προσωρινή κάμψη της πανδημίας, ο τουρισμός επιστρέφει με ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς, ξεπερνώντας αισθητά τα προ πανδημίας επίπεδα.

Ειδικότερα, το 2025 λειτούργησαν στον Δήμο 19.071 μονάδες τουριστικής διαμονής, έναντι 14.288 το 2018, ενώ οι διαθέσιμες κλίνες ξεπέρασαν τις 105.000, σημειώνοντας αύξηση 24,3%. Ιδιαίτερα δυναμική είναι η πορεία της βραχυχρόνιας μίσθωσης: οι μονάδες STR ανέρχονται πλέον σε 18.769, αυξημένες κατά 33,5% σε σχέση με το 2018 και κατά σχεδόν 60% σε σχέση με το 2021. Παράλληλα, ο ξενοδοχειακός κλάδος παρουσίασε αύξηση 29,1% στον αριθμό των ξενοδοχείων κατά την ίδια περίοδο.

Πέρα από την αύξηση των καταλυμάτων, η επικαιροποιημένη μελέτη αποκαλύπτει ότι η πραγματική τουριστική πίεση αυξάνεται ακόμη ταχύτερα. Οι διανυκτερεύσεις ανά κάτοικο σχεδόν τριπλασιάστηκαν στην τελευταία οκταετία (+183,7%), ενώ οι τουρίστες ανά κάτοικο αυξήθηκαν κατά 142,2%. Τα δεδομένα αυτά καθιστούν ακόμη πιο σημαντική την παρακολούθηση των επιπτώσεων στην κατοικία, στις υποδομές και στην καθημερινή ζωή των κατοίκων.

Το ιστορικό κέντρο δέχεται τη μεγαλύτερη πίεση

Η ανάλυση επιβεβαιώνει ότι η μεγαλύτερη συγκέντρωση τουριστικής δραστηριότητας παραμένει στην 1η Δημοτική Κοινότητα, όπου εντοπίζεται σχεδόν το 60% του συνόλου των τουριστικών κλινών του Δήμου.

Στον «σκληρό πυρήνα» τουριστικής εξειδίκευσης παραμένουν διαχρονικά το Εμπορικό Κέντρο, το Μοναστηράκι-Πλάκα, η περιοχή Ψυρρή-Κουμουνδούρου, η Μακρυγιάννη, το Θησείο, η περιοχή Αγίου Κωνσταντίνου – Πλατείας Βάθης, η Καλλιρρόης, το Δουργούτι (Νέος Κόσμος) και η Πλαστήρα (Παγκράτι).

Τριπλασιασμός Airbnb σε 8 χρόνια

Ξεχωρίζει το Εμπορικό Κέντρο, όπου οι μονάδες βραχυχρόνιας μίσθωσης σχεδόν τριπλασιάστηκαν μέσα στην οκταετία, ενώ σημαντική άνοδος καταγράφεται και σε περιοχές όπως το Κουκάκι και τα Εξάρχεια — γεγονός που δείχνει ότι η τουριστική ανάπτυξη αρχίζει να διαχέεται πέρα από τον παραδοσιακό πυρήνα του ιστορικού κέντρου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία από την εφαρμογή της αναστολής έκδοσης νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης στην 1η (Σύνταγμα, Πλάκα, Μοναστηράκι, Ψυρρή, Κολωνάκι, Εξάρχεια), 2η (Παγκράτι, Μετς, Νέος Κόσμος, Άγιος Αρτέμιος) και 3η Δημοτική Κοινότητα (Πετράλωνα, Θησείο, Ρουφ, Βοτανικός, Γκάζι).

Ενώ την περίοδο 2023–2024 η αύξηση των STR κυμαινόταν μεταξύ 18% και 20%, την περίοδο 2024–2025 περιορίστηκε σε 1,7% έως 5,4%. «Τα στοιχεία αποτελούν την πρώτη ένδειξη ότι το μέτρο λειτουργεί ως μηχανισμός επιβράδυνσης της περαιτέρω εξάπλωσης των βραχυχρόνιων μισθώσεων», τονίζεται στη μελέτη. Ωστόσο, καθώς το υφιστάμενο απόθεμα παραμένει ενεργό, η τουριστική πίεση σταθεροποιείται χωρίς ακόμη να υποχωρεί.