Σήμερα λήγει η 60ήμερη προθεσμία εντός της οποίας ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ όφειλε είτε να εξασφαλίσει την έγκριση του Κογκρέσου για να συνεχίσει τις πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν είτε να τις σταματήσει — αν και η κυβέρνησή του έχει δώσει να εννοηθεί πως δεν σκοπεύει να συμμορφωθεί με αυτή την υποχρέωση.

Σύμφωνα με το αμερικανικό Σύνταγμα, αποκλειστική αρμοδιότητα για την «κήρυξη» πολέμου έχει το Κογκρέσο. Ωστόσο, νόμος που ψηφίστηκε το 1973 παρέχει στον πρόεδρο των ΗΠΑ τη δυνατότητα να κινήσει περιορισμένης διάρκειας στρατιωτική επιχείρηση για την αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης που προκύπτει από επίθεση εναντίον της χώρας.

Ο ίδιος νόμος υποχρεώνει τον πρόεδρο να τερματίσει τις επιχειρήσεις μετά από 60 ημέρες, να ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο για τη συνέχισή τους ή να αιτηθεί παράταση 30 ημερών επικαλούμενος «αναπόφευκτη στρατιωτική αναγκαιότητα» για την ασφάλεια των ενόπλων δυνάμεων.

Η αντίστροφη μέτρηση και η στάση της κυβέρνησης Τραμπ

Οι εχθροπραξίες με το Ιράν ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου και ο Τραμπ ενημέρωσε το Κογκρέσο δύο ημέρες αργότερα, θέτοντας σε κίνηση την αντίστροφη μέτρηση των 60 ημερών. Η κυβέρνησή του, ωστόσο, δεν δείχνει διάθεση να συμμορφωθεί με καμία από τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκεθ δήλωσε χαρακτηριστικά κατά τη διάρκεια ακρόασής του στη Γερουσία ότι, μετά την εκεχειρία της 8ης Απριλίου, «το χρονοδιάγραμμα των 60 ημερών έχει ανασταλεί». Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης επεσήμανε στο AFP: «Οι εχθροπραξίες που ξεκίνησαν το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου έχουν τελειώσει. Δεν έχουν υπάρξει ανταλλαγές πυρών μεταξύ των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων και του Ιράν από την Τρίτη 7 Απριλίου».

Τον ισχυρισμό αυτό απορρίπτουν οι Δημοκρατικοί. Ο επικεφαλής τους στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, δήλωσε ότι «ο Πιτ Χέγκσεθ δεν μπορεί απλώς να σταματά την αντίστροφη μέτρηση όταν τα αμερικανικά στρατεύματα εξακολουθούν να είναι εκτεθειμένα σε κίνδυνο».

Διάφορες επιλογές επί του τάπητος

Δύο μήνες μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων εναντίον του Ιράν και των αντιποίνων της Τεχεράνης σε στόχους στο Ισραήλ και σε χώρες του Κόλπου, το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό για τη ναυσιπλοΐα, με αποτέλεσμα την κατακόρυφη άνοδο των τιμών ενέργειας παγκοσμίως.

Οι προσπάθειες επίλυσης της σύγκρουσης έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters, ο Τραμπ ήταν προγραμματισμένο να ενημερωθεί για σχέδια νέων στρατιωτικών πληγμάτων εναντίον του Ιράν, με στόχο να επαναφέρει την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η είδηση, που μεταδόθηκε πρώτα από τον ιστότοπο Axios, προκάλεσε απότομη άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, με το αργό Μπρεντ να φτάνει τα 126 δολάρια το βαρέλι πριν υποχωρήσει στα περίπου 114 δολάρια.

Σύμφωνα με το Axios, ένα άλλο σχέδιο που παρουσιάστηκε στον Αμερικανό πρόεδρο προβλέπει τη χρήση χερσαίων δυνάμεων για τον έλεγχο μέρους του Στενού και το άνοιγμά του στη ναυσιπλοΐα. Ο Τραμπ εξετάζει επίσης την παράταση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών ή την εκ μέρους του μονομερή ανακήρυξη νίκης, σύμφωνα με δηλώσεις αξιωματούχων.

Σε ένδειξη ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν και το σενάριο παύσης των εχθροπραξιών, τηλεγράφημα του Υπουργείου Εξωτερικών καλεί τις χώρες-εταίρους να ενταχθούν σε έναν νέο συνασπισμό, με την ονομασία Maritime Freedom Construct, για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ. Ο Τραμπ επανέλαβε ότι η οικονομία του Ιράν βρίσκεται σε «καταστροφική» κατάσταση, ωστόσο αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υποχωρήσει σύντομα.

«Μακροχρόνια και επώδυνα πλήγματα» προειδοποιεί το Ιράν

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε ότι δεν είναι ρεαλιστικό να αναμένει κανείς γρήγορα αποτελέσματα από τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ. «Η προσδοκία επίτευξης αποτελέσματος σε σύντομο χρονικό διάστημα, ανεξάρτητα από το ποιος είναι ο μεσολαβητής, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι πολύ ρεαλιστική», επεσήμανε.

Ανώτερος αξιωματούχος των Φρουρών της Επανάστασης προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα επίθεση των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν, ακόμη και περιορισμένη, θα οδηγήσει σε «μακροχρόνια και επώδυνα πλήγματα» σε περιφερειακές αμερικανικές θέσεις. Ο διοικητής της Αεροδιαστημικής Δύναμης, Ματζίντ Μουσαβί, σχολίασε: «Έχουμε δει τι συνέβη στις βάσεις σας στην περιοχή· θα δούμε το ίδιο να συμβαίνει και στα πολεμικά σας πλοία».

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοζταμπά Χαμενεΐ, σε γραπτό μήνυμα προς τους Ιρανούς, υπονόησε ότι η Τεχεράνη σκοπεύει να διατηρήσει τον έλεγχο του Ορμούζ, επισημαίνοντας ότι υπό τη νέα διαχείριση του Στενού θα σταματήσει «η κατάχρηση της πλωτής οδού από τους εχθρούς». «Ξένοι που έρχονται από χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά δεν έχουν καμία θέση εκεί, εκτός από τον βυθό των νερών του», πρόσθεσε.

Διεθνείς αντιδράσεις και ανησυχίες για την παγκόσμια οικονομία

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, προειδοποίησε ότι, αν ο αποκλεισμός του Στενού συνεχιστεί ως τα μέσα του έτους, η παγκόσμια ανάπτυξη θα μειωθεί, ο πληθωρισμός θα αυξηθεί και δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι θα βυθιστούν στη φτώχεια και την ακραία πείνα. «Όσο περισσότερο παραμένει κλειστή αυτή η ζωτικής σημασίας αρτηρία, τόσο πιο δύσκολο θα είναι να αντιστραφεί η ζημιά», τόνισε.

Εξάλλου, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν απαγόρευση ταξιδιών των πολιτών τους στο Ιράν, τον Λίβανο και το Ιράκ, καλώντας παράλληλα όσους βρίσκονται ήδη σε αυτές τις χώρες να αναχωρήσουν άμεσα και να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, επικαλούμενα τις περιφερειακές εξελίξεις.