Μια από τις πιο εντυπωσιακές αστρονομικές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών ανακοίνωσε διεθνής ομάδα επιστημόνων, καθώς εντόπισε πειστικές ενδείξεις για την ύπαρξη δύο υπερμεγέθων μαύρων τρυπών στο κέντρο του μακρινού γαλαξία Markarian 501.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι δύο κοσμικοί γίγαντες — με μάζα που φτάνει περίπου το ένα δισεκατομμύριο φορές τη μάζα του Ήλιου ο καθένας — φαίνεται να περιφέρονται πολύ κοντά ο ένας στον άλλο, ολοκληρώνοντας μία τροχιά κάθε 121 ημέρες.

Το φαινόμενο θεωρείται εξαιρετικά σπάνιο, καθώς πρόκειται για την τελική φάση μιας γαλαξιακής συγχώνευσης: δύο γαλαξίες ενώνονται, και μαζί τους οι κεντρικές τους μαύρες τρύπες πλησιάζουν σταδιακά έως την τελική συγχώνευση.

Το σήμα που πρόδωσε το ζεύγος

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την Silke Britzen, ανέλυσε 23 χρόνια δεδομένων από το δίκτυο ραδιοτηλεσκοπίων Very Long Baseline Array.

Οι επιστήμονες μελέτησαν τους πίδακες ακτινοβολίας που εκπέμπει το ενεργό κέντρο του Markarian 501. Αρχικά εντόπισαν το γνώριμο σήμα του blazar, όμως σε υψηλότερη συχνότητα εμφανίστηκε ένας δεύτερος πίδακας, στραμμένος σε διαφορετική κατεύθυνση.

Αυτό το δεύτερο σήμα ήταν το στοιχείο που οδήγησε τους ερευνητές στην υπόθεση ότι στο ίδιο σημείο συνυπάρχουν δύο υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες.

Παράλληλα, οι περιοδικές μεταβολές στη φωτεινότητα του συστήματος κάθε 121 ημέρες ενίσχυσαν το σενάριο ενός δυαδικού συστήματος.

Πιθανή σύγκρουση και βαρυτικά κύματα

Αν η ερμηνεία αυτή επιβεβαιωθεί, οι δύο μαύρες τρύπες ενδέχεται να συγκρουστούν μέσα στα επόμενα 100 χρόνια — χρονικό διάστημα εξαιρετικά μικρό σε κοσμική κλίμακα.

Μια τέτοια συγχώνευση θα απελευθερώσει τεράστια ποσά ενέργειας υπό μορφή βαρυτικών κυμάτων, προκαλώντας ισχυρή διαταραχή στον χωροχρόνο.

Όπως ανέφερε η Britzen, το τελικό σήμα «θα είναι πραγματικά φανταστικό», καθώς θα πρόκειται για ένα από τα πιο ισχυρά βαρυτικά κύματα που θα μπορούσαν να καταγραφούν.

Οι επιστήμονες κρατούν επιφυλάξεις

Παρά τον ενθουσιασμό, ανεξάρτητοι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτείται προσοχή, καθώς μέχρι σήμερα καμία υποψήφια περίπτωση τόσο κοντινού δυαδικού συστήματος υπερμεγεθών μαύρων τρυπών δεν έχει επιβεβαιωθεί οριστικά.

Ο Zoltan Haiman σημείωσε ότι τα δεδομένα είναι πολύπλοκα, αλλά πράγματι μοιάζουν με δύο διακριτούς πίδακες, κάτι που θα μπορούσε να σημαίνει την ύπαρξη δύο μαύρων τρυπών.

Από την πλευρά του, ο Daniel D’Orazio σχολίασε ότι το εύρημα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, αν και «σχεδόν υπερβολικά καλό για να είναι αληθινό».

Η οριστική απάντηση ίσως έρθει μέσα στην επόμενη δεκαετία: αν πράγματι το σύστημα βρίσκεται τόσο κοντά στη συγχώνευση, οι αστρονόμοι θα πρέπει να μπορέσουν να μετρήσουν σταδιακή μείωση της τροχιακής περιόδου.

Αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στη σύγχρονη αστροφυσική — μια σπάνια ματιά στη στιγμή λίγο πριν από μια κοσμική σύγκρουση γιγάντων.