Ο σεφ του Noma της Κοπεγχάγης ζήτησε συγγνώμη και αποσύρεται μετά τις καταγγελίες
Kατηγορείται για χτυπήματα στους υπαλλήλους, ταπείνωση και απειλές για απέλαση
Δημοσίευση 12/3/2026 | 08:57
Δείτε το βίντεο που ανήρτησε στο Instagram ο Ρενέ Ρετζέπι - «Δεν αντιπροσωπεύουν την ομάδα» είπε για όσα ήρθαν ξανά στη δημοσιότητα για τη συμπεριφορά του κατά των εργαζομένων στο εστιατόριο
Την αποχώρησή του από το νέο pop-up του εμβληματικού εστιατορίου «ΝΟΜΑ» στο Λος Άντζελες με μια σειρά δείπνων με κόστος 1.500 δολάρια ανά άτομο που είναι προγραμματισμένο να ξεκινήσει στις 11 Μαρτίου, ανακοίνωσε ο Δανός σεφ και «ιθύνων νους» του εγχειρήματος, Ρενέ Ρετζέπι, μετά τις καταγγελίες που επανήλθαν για τη στάση του απέναντι στους εργαζόμενους που περιλαμβάνουν από χτυπήματα και ταπεινωτικές συμπεριφορές μέχρι απειλές για απέλαση.
Σε βίντεο, μάλιστα, που δημοσίευσε στο προφίλ του στο Instagram φαίνεται να ζητά συγγνώμη από το προσωπικό του εστιατορίου. «Δεν νομίζω ότι αυτό αντιπροσωπεύει την ομάδα μας», λέει ο σεφ στο βίντεο ενώ το μοντάζ εστιάζει στους συναδέλφους του. «Για να βεβαιωθώ ότι αισθάνεστε 100% ασφαλείς, θα αποχωρήσω» προσθέτει ο Ρετζέπι.
Όπως αναφέρει στη λεζάντα του βίντεο «οι τελευταίες εβδομάδες έφεραν στο προσκήνιο το εστιατόριό μας, τον κλάδο μας και τον τρόπο που διοίκησα στο παρελθόν. Έχω προσπαθήσει να γίνω καλύτερος και το Noma έχει κάνει μεγάλα βήματα για να μεταμορφώσει την κουλτούρα του κατά τη διάρκεια των ετών. Αναγνωρίζω ότι αυτές οι αλλαγές δεν διορθώνουν το παρελθόν. Μια συγγνώμη δεν αρκεί. Αναλαμβάνω την ευθύνη για τις πράξεις μου. Μετά από περισσότερες από δύο δεκαετίες δημιουργίας και ηγεσίας αυτού του εστιατορίου, αποφάσισα να αποχωρήσω και να αφήσω τους εξαιρετικούς επικεφαλής να οδηγήσουν το εστιατόριο στο επόμενο κεφάλαιο της ιστορίας του.
Παραιτήθηκα επίσης από το διοικητικό συμβούλιο του MAD, του μη κερδοσκοπικού οργανισμού που ίδρυσα το 2011. Για όσους αναρωτιούνται τι σημαίνει αυτό για το εστιατόριο, θα το πω ξεκάθαρα: η ομάδα του Noma είναι σήμερα η ισχυρότερη και πιο εμπνευσμένη που υπήρξε ποτέ. Λειτουργούμε εδώ και 23 χρόνια και είμαι εξαιρετικά περήφανος για τους ανθρώπους μας, τη δημιουργικότητά μας και την κατεύθυνση που ακολουθεί το Noma. Αυτή η ομάδα θα συνεχίσει μαζί στο Λος Άντζελες, η οποία θα είναι μια σημαντική στιγμή για να δείξουν το αποτέλεσμα της δουλειάς τους και να καλωσορίσουν τους επισκέπτες σε κάτι πραγματικά ξεχωριστό. Η αποστολή του Noma για το μέλλον είναι να συνεχίσει να εξερευνά ιδέες, να ανακαλύπτει νέες γεύσεις και να φαντάζεται τι μπορεί να γίνει το φαγητό σε μερικές δεκαετίες από τώρα. Το Noma ήταν πάντα μεγαλύτερο από οποιονδήποτε άνθρωπο. Και αυτό το επόμενο βήμα τιμά αυτή την πεποίθηση».
Οι καταγγελίες
Πρώην υπάλληλοι και ασκούμενοι περιέγραψαν λεπτομερώς τις κατηγορίες για σωματική και λεκτική κακοποίηση από τον Ρετζέπι σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα New York Times. Το κουβάρι ξεκίνησε να ξετυλίγεται από μια ανάρτηση, τον περασμένο μήνα, από τον πρώην υπάλληλο του «ΝΟΜΑ», Τζέισον Ιγκνάσιο Γουάιτ και ακολούθησε η εκτενής έρευνα του γνωστού αμερικανικού Μέσου.
Το άρθρο της New York Times επικεντρώθηκε σε μαρτυρίες 35 πρώην υπαλλήλων, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων «ψυχολογικής κακοποίησης, όπως εκφοβισμός, σωματική ταπείνωση και δημόσια γελοιοποίηση», καθώς και μαχαιρώματα, γροθιές, κλωτσιές και αντίποινα στην εργασία που συνέβησαν μεταξύ 2009 και 2017. Πολλές από τις καταγγελίες ήταν γνωστές από προηγούμενες δημοσιεύσεις.
Οι καταγγελίες κατά του ΝΟΜΑ: Χτυπήματα μέσα στο κρύο και ταπείνωση
Μια νύχτα του Φεβρουαρίου του 2014, εν μέσω ενός πολυάσχολου δείπνου στο φημισμένο εστιατόριο Noma της Κοπεγχάγης, ο ιδρυτής και σεφ Ρενέ Ρετζέπι διέταξε όλο το προσωπικό της κουζίνας να τον ακολουθήσει έξω στο κρύο. Έσπρωχνε μπροστά του έναν νεαρό σού-σεφ που είχε βάλει μουσική τέκνο μέσα στην κουζίνα. Ενα είδος που ο ιδρυτής του εστιατορίου δεν συμπαθούσε. Την ίδια στιγμή, μακριά από την τραπεζαρία ήταν και οι άμισθοι ασκούμενοι εργάζονταν 16 ώρες την ημέρα, εκτελώντας εργασίες όπως η συλλογή βοτάνων και ο καθαρισμός κουκουνάριων για να διακοσμήσουν τα φημισμένα σκανδιναβικά πιάτα του Ρετζέπι.
Ο ιδιοκτήτης της «ΝΟΜΑ» χλεύαζε τον σεφ ξανά και ξανά, ενώ περίπου 40 μάγειρες, με κοντομάνικα και ποδιές, σχημάτιζαν τον συνηθισμένο κύκλο γύρω από τους δύο άνδρες. Δεν ήταν η πρώτη φορά που αναγκάζονταν να συμμετάσχουν σε μια δημόσια ταπείνωση, σύμφωνα με δύο σεφ που ήταν παρόντες. Ο Ρετζέπι ενέτεινε την επίθεσή του, χτυπώντας τον υπάλληλό του στα πλευρά και φωνάζοντας ότι κανείς δεν θα επέστρεφε μέσα μέχρι ο σεφ να πει, αρκετά δυνατά ώστε να τον ακούσουν όλοι, ότι «του άρεσε να κάνει στοματικό σεξ σε DJ». Οι συνάδελφοί του στάθηκαν σιωπηλοί μέχρι που αυτός, λαχανιασμένος, συμμορφώθηκε. Στη συνέχεια, επέστρεψαν στην κουζίνα και συνέχισαν τη δουλειά τους.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Αρκετά χρόνια μετά από πολλά περιστατικά κακοποίησης, οι πρώην υπάλληλοί του υποστηρίζουν ότι δεν έχει ποτέ λογοδοτήσει πραγματικά. Από το 2004, ο Ρετζέπι έχει ξαναγράψει τους κανόνες της υψηλής γαστρονομίας, προωθώντας τη βιώσιμη διατροφή και δημιουργώντας πιάτα που μοιάζουν με κοσμήματα, τα οποία χάρισαν στο Noma τρία αστέρια Michelin και το έφεραν πέντε φορές στην πρώτη θέση της λίστας με τα 50 καλύτερα εστιατόρια του κόσμου. Για την αποτελεσματική μετατροπή της χώρας σε γαστρονομικό προορισμό, ο Ρετζέπι αναγορεύτηκε ιππότης από τη βασίλισσα της Δανίας. Το 2013, ο Αντονι Μπουρδέν τον χαρακτήρισε «χωρίς αμφιβολία, τον πιο επιδραστικό, προκλητικό και σημαντικό σεφ στον κόσμο».
Ο Τζέισον Ιγκνάσιο Γουάιτ, πρώην επικεφαλής του εργαστηρίου ζύμωσης του «ΝΟΜΑ», έκανε αρκετές αναρτήσεις στο Instagram τον περασμένο μήνα, λέγοντας ότι είχε γίνει μάρτυρας σωματικής και ψυχολογικής κακοποίησης κατά τη διάρκεια των τριών ετών που εργάστηκε στο εστιατόριο. Δημοσίευσε καταγγελίες που του έστειλαν πολλοί άλλοι πρώην υπάλληλοι και όλο αυτό πήρε γρήγορα διαστάσεις χιονοστιβάδας.
Απειλούσε τους υπαλλήλους μέχρι και με την απέλαση της οικογένειάς τους
Σύμφωνα με 35 πρώην υπαλλήλους του NOMA, μεταξύ 2009 και 2017, ο Ρετζέπι χτυπούσε τους υπαλλήλους στο πρόσωπο, τους τρυπούσε με μαγειρικά σκεύη και τους έσπρωχνε με δύναμη στους τοίχους. Περιέγραψαν το μόνιμο τραύμα που τους προκάλεσαν οι πολλαπλές ψυχολογικές κακοποιήσεις, όπως εκφοβισμός, σωματική ταπείνωση και δημόσια γελοιοποίηση. Ο Δανός, είπαν επίσης, ότι τους απείλησε ότι θα χρησιμοποιήσει την επιρροή του για να τους βάλει στη μαύρη λίστα εστιατορίων σε όλο τον κόσμο, να απελάσει τις οικογένειές τους ή να απολύσει τις συζύγους τους από τις δουλειές τους σε άλλες επιχειρήσεις.
Οι κουζίνες των εστιατορίων είναι από καιρό σκληροί χώροι εργασίας, όπως αντανακλάται σε δημοφιλείς ψυχαγωγικές εκπομπές όπως «The Bear» και «The Menu», και πολλοί σεφ έχουν παραδεχτεί ότι εκφοβίζουν τους εργαζόμενους. Ωστόσο, οι πρώην υπάλληλοι του «ΝΟΜΑ» είπαν ότι ο Ρετζέπι δεν έχει αναγνωρίσει την έκταση της βίας που, όπως λένε, τους επέβαλε για χρόνια. Αυτό, σύμφωνα με αρκετούς, είναι ο λόγος για τον οποίο μιλούν τώρα. Το pop-up εστιατόριο του Ρετζέπι στο Λος Άντζελες και οι υψηλές τιμές που χρεώνει, λένε, τους θυμίζουν ότι η αυτοκρατορία του χτίστηκε πάνω στη δουλειά και τον πόνο τους.
Ο Μπεν, ένας σεφ στην Αυστραλία, ο οποίος εργάστηκε στο εστιατόριο το 2012, είπε ότι η τιμωρία όλων των υπαλλήλων για το λάθος ενός ατόμου ήταν συνηθισμένη πρακτική. «Απλά περπατούσε κατά μήκος της γραμμής και μας χτυπούσε στο στήθος», φωνάζοντας βρισιές στα πρόσωπά τους, είπε ο σεφ, ο οποίος ζήτησε να μην χρησιμοποιηθεί το επώνυμό του επειδή φοβόταν αντίποινα. «Ακόμα και οι ασκούμενοι που ήταν στον επάνω όροφο και μάζευαν άνθη».
Όταν ο Δανός σεφ ήθελε να τους τιμωρήσει, αλλά υπήρχαν πελάτες στην τραπεζαρία, αρκετοί υπάλληλοι είπαν ότι έσκυβαν κάτω από τους πάγκους στην ανοιχτή κουζίνα και τους χτυπούσαν στα πόδια με κάποιο σκεύος, όπως ένα πιρούνι μπάρμπεκιου.
Ο σεφ του Noma της Κοπεγχάγης ζήτησε συγγνώμη και αποσύρεται μετά τις καταγγελίες για χτυπήματα στους υπαλλήλους, ταπείνωση και απειλές για απέλαση
Γρονθοκόπησε υπάλληλο που άφησε σημάδι από τσιμπιδάκι σε ένα πέταλο λουλουδιού
Ένας άλλος πρώην μάγειρας, είπε ότι ο Ρετζέπι του είχε επιτεθεί σωματικά περισσότερες φορές από όσες μπορούσε να θυμηθεί κατά τη διάρκεια της θητείας του. Θυμήθηκε ότι μια νύχτα το 2011 ο Δανός παρατήρησε ότι είχε αφήσει ένα μικρό σημάδι από τσιμπιδάκι σε ένα πέταλο λουλουδιού καθώς το έβαζε σε ένα πιάτο. Ο Ρετζέπι είπε, άρπαξε τις τιράντες της ποδιάς του και τον χτύπησε με δύναμη στον τοίχο, και στη συνέχεια τον γρονθοκόπησε δύο φορές στο στομάχι. Περίπου 30 πρώην υπάλληλοι δήλωσαν ότι ήταν συνηθισμένο να τους χτυπάει τόσο ο Ρετζέπι, όσο και οι ανώτεροι μάγειρες που διεύθυναν την κουζίνα.
Πολλά πιάτα στο Noma περιλαμβάνουν 20 ή περισσότερα συστατικά, ενώ το χαρακτηριστικό του στυλ περιλαμβάνει πολύπλοκα, εύθραυστα στοιχεία, όπως έντομα φτιαγμένα από φρούτα και μικροσκοπικά δαμάσκηνα τυλιγμένα σε φύκια. Η εργασία χωριζόταν σύμφωνα με μια ιεραρχία που ξεκινούσε από τους ασκούμενους, οι οποίοι αναφέρονταν στους chefs de partie, οι οποίοι αναφέρονταν στους sous-chefs που διεύθυναν την κουζίνα κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας και συχνά παρέμεναν στις θέσεις τους για χρόνια. Για να παρασκευάσουν επαρκή ποσότητα για κάθε δείπνο, πολλοί από τους μάγειρες σε κάθε επίπεδο ξεκινούσαν νωρίς το πρωί και δούλευαν μέχρι να καθαριστεί η κουζίνα, τα ξημερώματα.
Την χτύπησε με τόση δύναμη που έκοψε το ισχίο της σε μεταλλικό πάγκο
Μια σεφ στο Λονδίνο, που είχε εργαστεί σε πολλά εστιατόρια με αστέρια Michelin στην Ευρώπη, έκανε οικονομίες για ένα χρόνο και πούλησε το αυτοκίνητό της για να μπορέσει να εργαστεί στο Noma το 2013. Είπε ότι δεν μπορούσε να σταματήσει να εργάζεται για να φάει και έχασε 18 κιλά κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους. Μια νύχτα, είπε, ο Ρετζέπι την είδε να χρησιμοποιεί το τηλέφωνό της, κάτι που απαγορευόταν αυστηρά κατά τη διάρκεια της εργασίας. Χωρίς να πει λέξη, είπε, την χτύπησε με τόση δύναμη στα πλευρά που έπεσε πάνω σε ένα μεταλλικό πάγκο και έκοψε το ισχίο της στην αιχμηρή γωνία του.
Ήταν στο πάτωμα, αιμορραγούσε και έκλαιγε, θυμήθηκε, αλλά κανείς δεν είπε λέξη καθώς έφευγε τρέχοντας προς το καμαρίνι. Όταν τελικά την πλησίασε ένας σού-σεφ, τη ρώτησε μόνο αν ήταν εντάξει για να επιστρέψει στη δουλειά. Επέστρεψε στη θέση της και τελείωσε τη βάρδια της.
Ακόμα και μετά το 2017, πολλοί πρώην υπάλληλοι λένε ότι οι ανώτεροι σεφ διατηρούσαν την κουλτούρα κακοποίησης στην κουζίνα, με την σιωπηρή έγκριση του Ρετζέπι. «Ο Ρενέ μεγάλωσε μια γενιά τραμπούκων, και αυτοί μας τραμπούκιζαν», είπε ένας Τούρκος μάγειρας που εργάστηκε ως ασκούμενος στο Noma το 2018.
Η Μπέντε Σβέντσεν, η οποία είχε αναλάβει να υποστηρίζει τους ασκούμενους, ήταν η μοναδική υπάλληλος του τμήματος ανθρώπινου δυναμικού και τυχαία ήταν και η πεθερά του Ρετζέπι. Πολλοί πρώην υπάλληλοι δήλωσαν ότι η ίδια και άλλοι ανώτεροι διευθυντές -συμπεριλαμβανομένης της συζύγου του Δανού σεφ, Nadine, και του μακροχρόνιου CEO, Πίτερ Κρέινερ- είχαν ενημερωθεί για τη βία στην κουζίνα, αλλά δεν έκαναν τίποτα για να την σταματήσουν.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Pop-up εστιατόριο με μενού 1.500 δολαρίων που έγινε sold out σε... ένα λεπτό Το ερευνητικό ρεπορτάζ δημοσιεύθηκε λίγες ημέρες πριν το Noma ξεκινήσει ένα pop-up 16 εβδομάδων στο Silver Lake, με εισιτήρια που κοστίζουν 1.500 δολάρια το άτομο.
Οι θέσεις εξαντλήθηκαν σχεδόν αμέσως, με τον Ρετζέπι να δημοσιεύει στο Instagram τον Ιανουάριο ότι «εξαντλήθηκαν σε 60 δευτερόλεπτα». Στο Λος Άντζελες προγραμματίζεται επίσης ένα pop-up κατάστημα για προϊόντα του Noma, όπως καφές και καυτή σάλτσα. Το Noma έχει επίσης πραγματοποιήσει δύο συνεργατικά pop-up, πρώτα στο Courage Bagels και μετά στο Holbox, με στόχο να κάνει τη μαγειρική του πιο προσιτή στους κατοίκους του Λος Άντζελες.
