Η Βερόνικα, μια αγελάδα ράτσας Brown Swiss από την Αυστρία, απέδειξε ότι η νοημοσύνη των ζώων μπορεί να κρύβεται σε απροσδόκητες συμπεριφορές.

Με μια απλή αλλά εντυπωσιακή κίνηση –χρησιμοποιώντας ένα σκουπόξυλο για να ξύσει την πλάτη της– η αγελάδα έφερε τους επιστήμονες μπροστά σε μια νέα ματιά για τις δυνατότητες των βοοειδών, προκαλώντας ερωτήματα για το πόσο πολύπλοκη μπορεί να είναι η σκέψη τους και η ικανότητά τους να χρησιμοποιούν εργαλεία.

Πρόκειται για το πρώτο τεκμηριωμένο περιστατικό αγελάδας που χρησιμοποιεί εργαλείο για προσωπικό όφελος. Η Βερόνικα αναγνωρίζει επίσης τις φωνές των συγγενών της και σπεύδει να τους συναντήσει όταν την καλούν.

Ο Βίτγκαρ Βιγκέλε, βιοκαλλιεργητής και αρτοποιός που φροντίζει τη Βερόνικα ως κατοικίδιο για πάνω από δέκα χρόνια, δήλωσε: «Άρχισε να παίζει με ξύλινα ραβδιά με το στόμα της πριν χρησιμοποιήσει κάποιο για να ξύσει την πλάτη της. Με εντυπωσίασε η εξαιρετική της ευφυΐα και σκέφτηκα πόσα μπορούμε να μάθουμε από τα ζώα: υπομονή, ηρεμία, ικανοποίηση και τρυφερότητα».

Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 19 Ιανουαρίου στο περιοδικό Current Biology, οι επιστήμονες αναφέρουν ότι είναι «το πρώτο καταγεγραμμένο περιστατικό χρήσης εργαλείου από αγελάδα», υποδηλώνοντας ότι «τα βοοειδή μπορεί να είναι πιο ικανά νοητικά από ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα».

Η δρ Άλις Άουερσπεργκ, γνωστική βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Κτηνιατρικής της Βιέννης, τόνισε: «Τα ευρήματα δείχνουν ότι «συχνά οι αντιλήψεις για τη νοημοσύνη των παραγωγικών ζώων αντανακλούν περισσότερο τα κενά στην παρατήρηση παρά πραγματικούς γνωστικούς περιορισμούς».

Το εντυπωσιακό περιστατικό τραβήχτηκε σε βίντεο και δημοσιεύτηκε από τη δρ Άλις Άουερσπεργκ, η οποία διαπίστωσε αμέσως ότι δεν επρόκειτο για τυχαία κίνηση. Μαζί με τον μεταδιδακτορικό ερευνητή, Αντόνιο Οσούνα-Μασκαρό, παρακολούθησαν τη Βερόνικα και διεξήγαγαν σειρά δοκιμών με ένα εργαλείο καθαρισμού δαπέδου, καταγράφοντας ποιο άκρο επέλεγε και ποιες περιοχές του σώματός της έξυνε.

Τα αποτελέσματα έδειξαν συνεπή και προσαρμοσμένη χρήση: η Βερόνικα άλλαζε την κίνηση ανάλογα με το σημείο του σώματος που ήθελε να ξύσει και χρησιμοποιούσε διαφορετικά μέρη του ίδιου εργαλείου για διαφορετικούς σκοπούς. Οι ερευνητές μιλούν για ευέλικτη, πολυλειτουργική χρήση εργαλείου, κάτι που σπάνια παρατηρείται σε ζώα, με εξαίρεση τους μεγάλους πιθήκους όπως οι χιμπατζήδες.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι ασυνήθιστες συνθήκες ζωής της Βερόνικα –μακρά ζωή, καθημερινή επαφή με ανθρώπους και ποικίλα ερεθίσματα περιβάλλοντος– ενδέχεται να έχουν δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες για εξερευνητική συμπεριφορά, όπως μεταδίδει η Daily Mail.

Η ομάδα καλεί και άλλους κτηνοτρόφους να μοιραστούν παρατηρήσεις για ανάλογες συμπεριφορές, υποστηρίζοντας ότι ίσως η ικανότητα αυτή να είναι πιο διαδεδομένη από ό,τι έχει τεκμηριωθεί μέχρι σήμερα.

Όπως σχολίασαν οι ερευνητές: «Η Βερόνικα δεν κατασκευάζει εργαλεία όπως η αγελάδα στο καρτούν του Gary Larson, αλλά επιλέγει, προσαρμόζει και χρησιμοποιεί το αντικείμενο με αξιοσημείωτη δεξιότητα και ευελιξία. Ίσως η πραγματικά αστεία σκέψη δεν είναι να φανταστούμε μια αγελάδα που χρησιμοποιεί εργαλεία, αλλά να θεωρήσουμε ότι κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει».