Η επιστροφή στην καθημερινότητα μετά τις διακοπές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς συνοδεύεται συχνά από μια παράδοξη αίσθηση κόπωσης. Παρόλο που οι περισσότεροι από εμάς είχαμε την ευκαιρία να ξεκουραστούμε και να κοιμηθούμε παραπάνω ώρες, το ξύπνημα για το γραφείο μοιάζει με άθλο.

Η επιστήμη έχει όνομα για αυτή την κατάσταση: Social Jetlag. Πρόκειται για τη σύγκρουση ανάμεσα στο εσωτερικό μας βιολογικό ρολόι και τους κοινωνικούς ρυθμούς που επιβάλλει η εργασία και οι υποχρεώσεις μας.

Η σύγχυση του κιρκάδιου ρυθμού

Κατά τη διάρκεια των εορτών, το πρόγραμμα του ύπνου μας μετατοπίζεται δραματικά. Κοιμόμαστε αργότερα και ξυπνάμε αργότερα, «εκπαιδεύοντας» τον εγκέφαλό μας σε έναν νέο ρυθμό. Όταν όμως έρχεται η στιγμή της απότομης επιστροφής στο πρωινό ξύπνημα, το σώμα βιώνει μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη ενός ταξιδιώτη που άλλαξε ζώνη ώρας. Ο κιρκάδιος ρυθμός μας –το εσωτερικό ρολόι που ρυθμίζει την εγρήγορση και την υπνηλία– απορρυθμίζεται, με αποτέλεσμα να νιώθουμε «ζαλισμένοι» και πνευματικά θολοί, ακόμα κι αν οι συνολικές ώρες ύπνου ήταν επαρκείς.

Αυτή η απορρύθμιση δεν επηρεάζει μόνο τη διάθεσή μας, αλλά και τον μεταβολισμό μας. Το Social Jetlag συνδέεται συχνά με αυξημένη επιθυμία για ζάχαρη και υδατάνθρακες, καθώς ο εγκέφαλος αναζητά γρήγορες πηγές ενέργειας για να ανταπεξέλθει στη «θολούρα» της ημέρας. Έτσι, η κόπωση που νιώθουμε δεν είναι έλλειψη ύπνου, αλλά έλλειψη συγχρονισμού.

Πώς να κάνετε «restart» στο βιολογικό σας ρολόι

Το κλειδί για την αντιμετώπιση του Social Jetlag δεν είναι ο περισσότερος ύπνος το Σαββατοκύριακο, ο οποίος μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα, αλλά η έκθεση στο φως. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε μόλις ξυπνήσετε είναι να ανοίξετε τα παντζούρια ή να βγείτε στο μπαλκόνι. Το φυσικό φως τις πρώτες πρωινές ώρες στέλνει σήμα στον εγκέφαλο να σταματήσει την παραγωγή μελατονίνης και να ξεκινήσει τον κύκλο της κορτιζόλης, βοηθώντας το εσωτερικό ρολόι να «μηδενίσει» και να ευθυγραμμιστεί ξανά με την πραγματικότητα.

Σήμερα, λοιπόν, μάθαμε ότι η κούραση μετά τις γιορτές είναι ένα καθαρά βιολογικό φαινόμενο και όχι έλλειψη θέλησης. Με μικρές διορθώσεις, όπως η σταθερή ώρα αφύπνισης και η αποφυγή των οθονών πριν τον ύπνο, μπορούμε να ξεπεράσουμε το Social Jetlag μέσα σε λίγες ημέρες. Η νέα χρονιά απαιτεί καθαρό μυαλό και ο καλύτερος τρόπος για να το πετύχουμε είναι να δώσουμε στον οργανισμό μας τον χρόνο που χρειάζεται για να βρει ξανά τον ρυθμό του.