Τι λέει ο νόμος και τι οι εκκλησιαστικοί κύκλοι - Οι τέσσερις άνδρες ήταν δύο Λετονοί, ένας πολίτης της Ταϊλάνδης και ένας, που η 33χρονη πάστορας είπε ότι ήταν Ισπανός

Μία... μη τυπική τελετή ευλογίας τεσσάρων ανδρών προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη Γερμανία τις πρώτες ημέρες του Νοεμβρίου και επανέφερε στη δημόσια σφαίρα τις συζητήσεις για τα όρια της εκκλησιαστικής πρακτικής, το νομικό πλαίσιο του γάμου και τις κοινωνικές ευαισθησίες.

Μία 33χρονη πάστορας στο Βερολίνο, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Berliner Zeitung στις 7 Νοεμβρίου, πραγματοποίησε -κατά δήλωσή της- μία «poly wedding» τελετή μεταξύ τεσσάρων ανδρών, στο πλαίσιο ενός pop-up φεστιβάλ γάμου στην Kreuzberg.

Στις έντονες αντιδράσεις που ακολούθησαν, καθώς η πολυγαμία είναι παράνομη βάσει του γερμανικού αστικού δικαίου, η μεν τοπική προτεσταντική δομή εξέφρασε τη συμπαράστασή της στην πάστορα, ο δε επίσκοπος του Βερολίνου ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται για επίσημη εκκλησιαστική πράξη με νομική ισχύ.

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η 33χρονη πάστορας Lena Müller -η οποία αυτοπαρουσιάζεται στα κοινωνικά δίκτυα ως «φεμινίστρια και πάστορας», με έμφαση σε θέματα ένταξης, φεμινισμού, queer φιλικότητας και αντιρατσισμού- ανάρτησε στο Instagram ότι πραγματοποίησε την πρώτη της «poly wedding» τελετή. Η ανάρτηση, που αργότερα διαγράφηκε, έδειχνε την Müller, την πάστορα με τα ροζ μαλλιά, μαζί με τέσσερις άνδρες και έγραφε: «Τέσσερις νέοι άνδρες είπαν "ναι" ο ένας στον άλλο, γιόρτασαν την αγάπη μαζί μας και τοποθετήθηκαν υπό την πολύχρωμη ευλογία του Θεού».

Η τελετή, όπως αναφέρεται, πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια ενός «pop-up wedding festival» το καλοκαίρι -ενός υπαίθριου/εφήμερου φεστιβάλ γάμου που στήθηκε μπροστά σε προτεσταντική εκκλησία στην περιοχή Kreuzberg του Βερολίνου, όπου ζευγάρια μπορούσαν να λάβουν ευλογία χωρίς προεγγραφή.

Η Müller περιγράφει ότι κατά τη διάρκεια της συζήτησης πριν από την τελετή έγινε φανερό πως οι τέσσερις πίστευαν βαθιά στη σχέση τους, επέλεξαν μάλιστα ως βιβλικό χωρίο το «Η αγάπη δεν τελειώνει» (Love never ends). Η ίδια είπε στην Neue Osnabrücker Zeitung ότι «από την πρώτη στιγμή φαινόταν η πολλή αγάπη μεταξύ τους» και ότι η ομάδα του φεστιβάλ συμφώνησε γρήγορα να προβεί στην ευλογία. «Τι θα μπορούσε ο Θεός να έχει ενάντια στο να είναι τέσσερις αντί για δύο;» φέρεται να είπε.

Ο όρος που χρησιμοποιήθηκε στα δημοσιεύματα -«polycule»- εξηγείται επίσης: αφορά δεσμούς που μοιάζουν με ζευγάρι μεταξύ περισσότερων του ενός προσώπων, στο πλαίσιο πολυσυντροφικών σχέσεων, όπου η πολυσυντροφικότητα περιγράφεται ως η πρακτική ή η επιθυμία εpωτικών σχέσεων με περισσότερους από έναν συντρόφους ταυτόχρονα, με τη συναίνεση όλων.

Η αποκάλυψη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Η είδηση σχολιάστηκε με οργή σε μερίδα του γερμανικού Τύπου και των κοινωνικών δικτύων, κυρίως με αναφορές στην ασυμβατότητα τέτοιων τελετών με το ορθόδοξο νομικό πλαίσιο για τον γάμο στη Γερμανία: το άρθρο 1306 του Γερμανικού Αστικού Κώδικα αναφέρει με σαφήνεια ότι «ο γάμος δεν μπορεί να συναφθεί, εάν ένα από τα πρόσωπα που επιθυμούν να παντρευτούν είναι ήδη παντρεμένο ή σε σύμφωνο με τρίτο άτομο» -διάταξη που, στην πράξη, απαγορεύει την πολυγαμία.

Τα δημοσιεύματα υπενθύμισαν, επίσης, ότι το γερμανικό κράτος έχει κατά το παρελθόν δείξει έναν βαθμό επιείκειας σε ορισμένες περιπτώσεις όπου θρησκευτικά και πολιτισμικά πλαίσια οδήγησαν σε πολλαπλούς γάμους, όπως για παράδειγμα σε ορισμένες κοινότητες μουσουλμάνων μεταναστών, που είχαν ήδη περισσότερες συζύγους αλλά ότι, γενικά, η πολιτική θέση παραμένει η απαγόρευση της πολυγαμίας.

Η στάση της Εκκλησίας

Η επίσημη αντίδραση εκ μέρους της Εκκλησίας ήταν διττή. Από τη μία πλευρά, η Προτεσταντική Εκκλησία του Βερολίνου-Βρανδεμβούργου εξέφρασε σοκ για το μίσος και τις επιθέσεις που δέχθηκε η Müller, δηλώνοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «είναι σοκαρισμένοι από το μίσος που δέχεται» και ότι «στέκονται στο πλευρό της».

Από την άλλη, ο Christian Stäblein, επίσκοπος του Βερολίνου στην προτεσταντική εκκλησία, διευκρίνισε ότι η συγκεκριμένη τελετή δεν ήταν επίσημη, με νομική ισχύ. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, τόνισε ότι η τελετή δεν αποτελούσε επίσημη λειτουργική σύναψη γάμου στο πλαίσιο της εκκλησίας, σημειώνοντας ότι οι τέσσερις είχαν προηγουμένως τελέσει πολιτικό/αστικό γάμο -μια διατύπωση που, στα ρεπορτάζ, ερμηνεύθηκε ως απόπειρα να διαχωριστεί η εκκλησιαστική ευλογία από νομική πράξη σύναψης γάμου.

Τα μέσα που αναπαρήγαγαν την είδηση (συμπεριλαμβανομένων και tabloid τίτλων, όπως η βρετανική εφημερίδα The Sun) πρόσθεσαν λεπτομέρειες για τα πρόσωπα: η Müller ανέφερε ότι οι τέσσερις άνδρες ήταν δύο Λετονοί, ένας πολίτης της Ταϊλάνδης και ένας που η ίδια θεώρησε ότι ήταν Ισπανός -οι ίδιοι, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, μιλούσαν μεταξύ τους στα αγγλικά. Τα ονόματά τους δεν δημοσιοποιήθηκαν από την Müller και οι φωτογραφίες που κυκλοφόρησαν δείχνουν τους τέσσερις άντρες, χωρίς να δίνονται περισσότερες πληροφορίες για την ταυτότητά τους.

Η πάστορας Lena Müller

Η υπόθεση εγείρει πολλαπλές ερωτήσεις: για το τι σημαίνει εκκλησιαστική ευλογία σε σχέση με την πολιτική και νομική έννοια του γάμου, για τα όρια που θέτουν οι θρησκευτικές κοινότητες, όταν η δημόσια πρακτική τους συγκρούεται με το νομικό πλαίσιο, καθώς και για την κοινωνική αντιπαράθεση γύρω από νέες μορφές σχέσεων (πολυσυντροφικότητα) και τα όριά τους στη δημόσια σφαίρα.

Η Müller εστίασε στην αγάπη, τη ζεστασιά και την ανοιχτότητα της σχέσης των τεσσάρων και η εκκλησία δήλωσε επίσης ότι στέκεται ενάντια στην εχθρότητα που δέχθηκε η ίδια.