Ο Reginald Dwayne Betts ήταν μόλις 16 ετών όταν η ζωή του πήρε μια απροσδόκητη και σκοτεινή τροπή.

Ένα βράδυ στη Βιρτζίνια, πήρε το αυτοκίνητο ενός άντρα που κοιμόταν μέσα — μια πράξη απερισκεψίας που θα του κόστιζε σχεδόν δέκα χρόνια στη φυλακή. Δικάστηκε ως ενήλικας, φυλακίστηκε σε σκληρές συνθήκες και πέρασε μεγάλο μέρος της ποινής του σε απομόνωση, μακριά από τους άλλους κρατούμενους και από κάθε ίχνος ελπίδας.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Freedom Reads (@freedombeginswithabook)

Κι όμως, μέσα σε αυτό το απόλυτο σκοτάδι, κάτι απρόσμενο συνέβη. Ένα βιβλίο ποίησης του Dudley Randall, που του πέρασαν λαθραία στο κελί, άλλαξε τον τρόπο που έβλεπε τον κόσμο — και τον ίδιο του τον εαυτό. Ο Betts άρχισε να διαβάζει με μανία. Οι σελίδες έγιναν η μόνη του διέξοδος, ένα παράθυρο σε μια πραγματικότητα όπου μπορούσε να σκεφτεί, να ονειρευτεί και να καταλάβει ποιος θέλει να γίνει. «Τα βιβλία ήταν η απόδρασή μου», έχει πει σε συνεντεύξεις. «Με έμαθαν να ζω, πριν ακόμη βγω έξω».

Μετά την αποφυλάκισή του, δεν άφησε ποτέ πίσω του αυτή τη φλόγα. Σπούδασε, έγινε ποιητής, συγγραφέας και δικηγόρος, και ίδρυσε την πρωτοβουλία Freedom Reads, ένα μη κερδοσκοπικό πρόγραμμα που χτίζει μικρές, καλαίσθητες βιβλιοθήκες μέσα στις φυλακές. Μέχρι σήμερα, έχει δημιουργήσει πάνω από 500 τέτοιους χώρους ανάγνωσης σε ιδρύματα των ΗΠΑ, προσφέροντας σε χιλιάδες κρατούμενους πρόσβαση σε βιβλία που μπορούν να μεταμορφώσουν τη ζωή τους, όπως ακριβώς έγινε και με τον ίδιο.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Reginald Dwayne Betts (@dwaynebetts)

Οι «Freedom Libraries» δεν είναι απλώς ράφια με βιβλία. Είναι χώροι φωτός, σχεδιασμένοι με ξύλο, μαλακά χρώματα και προσεκτικά επιλεγμένες συλλογές. Σε κάθε βιβλιοθήκη υπάρχουν έργα ποίησης, κλασικά μυθιστορήματα, δοκίμια και βιογραφίες ανθρώπων που πάλεψαν για να αλλάξουν τη μοίρα τους. Όπως λέει ο ίδιος ο Betts, «όταν δίνεις σε κάποιον ένα βιβλίο, του λες πως πιστεύεις ότι μπορεί να αλλάξει».

Το έργο του έχει αναγνωριστεί διεθνώς, όχι μόνο ως κοινωνική πράξη, αλλά και ως πολιτιστική επανάσταση μέσα στις φυλακές. Σε ένα περιβάλλον που συνήθως συνδέεται με σιωπή και τιμωρία, εκείνος φέρνει ήχο, διάλογο και πνεύμα. Μέσα από τα βιβλία, δίνει στους κρατούμενους το δικαίωμα να ξαναδούν τον εαυτό τους όχι ως παραβάτες, αλλά ως ανθρώπους με σκέψη, περιέργεια και δυνατότητα εξέλιξης.

Η ιστορία του Reginald Dwayne Betts είναι κάτι περισσότερο από μια αφήγηση λύτρωσης. Είναι μια ζωντανή απόδειξη ότι η γνώση, η τέχνη και η λογοτεχνία μπορούν να μεταμορφώσουν ακόμα και τα πιο κλειστά μυαλά, ακόμα και πίσω από τα πιο βαριά σιδερένια κάγκελα. Γιατί, τελικά, όταν δεν μπορείς να δραπετεύσεις με το σώμα σου, μπορείς πάντα να το κάνεις με το μυαλό σου.