Η σχεδόν άθικτη μούμια ενός 12χρονου αγοριού, που θάφτηκε μεταξύ 1617 και 1814, στη Μπολόνια της Ιταλίας, μέσα σε ένα σφραγισμένο χάλκινο φέρετρο κάτω από μια αρχαία έπαυλη, προβλημάτιζε τους αρχαιολόγους, εξαιτίας τους πράσινου χρώματός της.

Τώρα έχουν την απάντηση. Οι επιστήμονες επιβεβαιώνουν ότι η μοναδική αλληλεπίδραση μεταξύ του χαλκού, των σωματικών υγρών και του περιβάλλοντος ταφής οδήγησε σε μια από τις πιο ασυνήθιστες περιπτώσεις διατήρησης που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Αυτή η ανακάλυψη αποτελεί την πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση «πράσινης μούμιας» ολόκληρου του σώματος. Σε αντίθεση με προηγούμενες περιπτώσεις όπου ο χαλκός άφησε τοπικές κηλίδες στα λείψανα, αυτή η περίπτωση παρουσιάζει συστηματική συντήρηση και χρωματισμό.

Ο σκελετός του ήταν σχεδόν πλήρης, εκτός τα πόδια που έλειπαν. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το στήθος μπορεί να είχε σπάσει κάποια στιγμή και τα πόδια να είχαν αποκολληθεί και καταστραφεί. Το μόνο μέρος του σώματος που δεν έχει γίνει πράσινο είναι το αριστερό πόδι, το οποίο οι επιστήμονες βλέπουν ως σημάδι ότι το μέρος έχει λιγότερη επαφή με ενώσεις χαλκού

Τα ευρήματα είναι αποτέλεσμα μιας ολοκληρωμένης, διεπιστημονικής έρευνας στην οποία συμμετείχαν γενετιστές, ανθρωπολόγοι, ακτινολόγοι, φυσικοί, επιστήμονες πληροφορικής και ειδικοί στη συντήρηση.

Η μούμια, που ανακαλύφθηκε αρχικά το 1987, διατηρήθηκε σε κατάσταση συντήρησης μέχρι πρόσφατα, όταν επανεξετάστηκε με σύγχρονα εργαλεία.

Η ανάλυση αποκάλυψε ότι το υλικό του φέρετρου, το μικροκλίμα στο εσωτερικό του και οι χημικές αντιδράσεις μεταξύ του πτώματος και του μετάλλου οδήγησαν σε βαθιές, δομικές αλλαγές στο σώμα, που εκτείνονταν από το εξωτερικό δέρμα έως τα εσωτερικά οστά. Αυτός ο συνδυασμός χημικών και φυσικών παραγόντων σταθεροποίησε τους ιστούς και τα οστά για αιώνες.

Ο χαλκός ανέκοψε την αποσύνθεση και αλλοίωσε τη σύνθεση του σώματος

Η σύνθεση του χαλκού του φέρετρου έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην καταστολή της συνήθους μικροβιακής δραστηριότητας που οδηγεί στην αποσύνθεση.

Τα ευρήματα της μελέτης τεκμηριώνουν κάθε στάδιο αυτής της μεταμόρφωσης, δείχνοντας τη σταδιακή αντικατάσταση του ασβεστίου από τον χαλκό στα οστά, τη μετακίνηση των προϊόντων διάβρωσης του χαλκού στους ιστούς και την εξάπλωση του σε όλο το δέρμα.

Η πράσινη χρώση των μουμιοποιημένων λειψάνων έχει παρατηρηθεί και στο παρελθόν, όπως σε μεμονωμένα μέρη του σώματος που έχουν επηρεαστεί από νομίσματα ή μεταλλικά κοσμήματα, αλλά αυτή είναι η πρώτη φορά που ένα ολόκληρο σώμα παρουσιάζει τόσο ομοιόμορφη και βαθιά πράσινη χρώση.

Αυτή η περίπτωση αμφισβητεί τη συμβατική διάκριση μεταξύ των μετάλλων ως απειλών ή βοηθημάτων στη διατήρηση. Ο χαλκός λειτούργησε πρώτα ως αναστολέας μικροβίων και αργότερα ως αντιδραστικός παράγοντας στη χημική μετατροπή του σώματος.

Η έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Cultural Heritage»