Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε σήμερα ένα ολοκληρωμένο πακέτο μέτρων για τις μεταφορές, με στόχο την επιτάχυνση της ανάπτυξης του ευρωπαϊκού δικτύου σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας και την ενίσχυση των επενδύσεων σε ανανεώσιμα και χαμηλών εκπομπών άνθρακα καύσιμα για τους τομείς της αεροπορίας και της ναυτιλίας.

Η ανταγωνιστικότητα και η βιωσιμότητα αποτελούν τους βασικούς άξονες αυτού του πακέτου, το οποίο στοχεύει να καταστήσει το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφορών πιο αποδοτικό, διασυνδεδεμένο, προσβάσιμο, καθαρό και ανθεκτικό. Τα μέτρα που παρουσιάστηκαν σήμερα καλύπτουν δύο βασικούς τομείς – τους σιδηροδρόμους, όπου η Ευρώπη ήδη πρωτοπορεί σε θέματα βιωσιμότητας, και τα καύσιμα, όπου χρειάζεται τώρα να επιταχυνθούν οι επενδύσεις για τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση.

Ταχύτεροι, πιο διασυνδεδεμένοι σιδηρόδρομοι σε όλη την Ευρώπη

Το νέο Σχέδιο Δράσης για τους Σιδηροδρόμους Υψηλής Ταχύτητας καθορίζει τα βήματα που απαιτούνται για τη δημιουργία ενός ταχύτερου, πιο διαλειτουργικού και καλύτερα συνδεδεμένου ευρωπαϊκού δικτύου έως το 2040. Στόχος είναι η μείωση των χρόνων ταξιδιού και η ενίσχυση της ελκυστικότητας του σιδηροδρόμου έναντι των αεροπορικών πτήσεων μικρών αποστάσεων, αυξάνοντας έτσι τον αριθμό των επιβατών και ενισχύοντας τις τοπικές οικονομίες και τον τουρισμό.

Βασιζόμενο στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών (TEN-T), το σχέδιο προβλέπει τη σύνδεση βασικών κόμβων με ταχύτητες 200 χλμ./ώρα και άνω. Οι επιβάτες θα μπορούν να ταξιδεύουν από το Βερολίνο στην Κοπεγχάγη σε τέσσερις ώρες αντί για επτά σήμερα, και από τη Σόφια στην Αθήνα σε έξι ώρες αντί για 13 ώρες και 40 λεπτά. Νέες διασυνοριακές συνδέσεις θα επιτρέψουν επίσης ταχύτερα ταξίδια, όπως Παρίσι–Λισαβόνα μέσω Μαδρίτης, καθώς και καλύτερη διασύνδεση μεταξύ των πρωτευουσών της Βαλτικής.

Οι τέσσερις άξονες του έργου, θα κοστίσει περίπου 345 δισεκατομμύρια ευρώ

Για την επίτευξη αυτού του οράματος, η Επιτροπή προτείνει τέσσερις βασικούς άξονες δράσης:

Απομάκρυνση των διασυνοριακών εμποδίων, με δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα έως το 2027 και επιλογές για υψηλότερες ταχύτητες (άνω των 250 χλμ./ώρα όπου είναι οικονομικά βιώσιμο).

Ανάπτυξη συντονισμένης χρηματοδοτικής στρατηγικής, με στρατηγικό διάλογο μεταξύ κρατών - μελών, βιομηχανίας και επενδυτών, που θα οδηγήσει σε μια «Συμφωνία για τους Σιδηροδρόμους Υψηλής Ταχύτητας».

Βελτίωση των συνθηκών για τη σιδηροδρομική βιομηχανία και τους παρόχους, με πιο ελκυστικό ρυθμιστικό περιβάλλον, καλύτερα συστήματα κρατήσεων, αγορά μεταχειρισμένου τροχαίου υλικού, ταχύτερη ψηφιοποίηση και ενίσχυση της έρευνας και συνεργασίας.

Ενίσχυση της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης, με υποχρέωση των διαχειριστών υποδομών να συντονίζονται για τα διασυνοριακά δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων και να διευκολύνουν την τυποποίηση και τις αδειοδοτήσεις.

Πέρα από τη μείωση των χρόνων ταξιδιού, το σχέδιο θα συμβάλει στη μείωση της συμφόρησης και θα απελευθερώσει χωρητικότητα σε συμβατικές γραμμές, διευκολύνοντας τα νυχτερινά τρένα, τις μεταφορές εμπορευμάτων και τη στρατιωτική κινητικότητα, ενώ θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στον τουρισμό και τη βιομηχανία.

Η δεύτερη πρωτοβουλία που εγκρίθηκε σήμερα – το Σχέδιο Επενδύσεων για Βιώσιμες Μεταφορές (STIP) – θεσπίζει μια κοινή στρατηγική για την ενίσχυση των επενδύσεων σε ανανεώσιμα και χαμηλών εκπομπών καύσιμα, με έμφαση στους τομείς της αεροπορίας και της ναυτιλίας.

Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η ολοκλήρωση του προγραμματισμένου δικτύου υψηλής ταχύτητας TEN-T έως το 2040 θα κοστίσει περίπου 345 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ ένα πιο φιλόδοξο δίκτυο, με ταχύτητες άνω των 250 χλμ./ώρα, θα μπορούσε να κοστίσει έως και 546 δισεκατομμύρια ευρώ μέχρι το 2050.