Συνοδευόμενο από πολλές ανοιχτές υποθέσεις επιστρέφει το τροχαίο υλικό των σιδηροδρόμων από τη ΓΑΙΑΟΣΕ στον ΟΣΕ. Με την Κοινή Υπουργική Απόφαση που υπεγράφη αυτήν την εβδομάδα από τους συναρμόδιους υπουργούς, Κυριάκο Πιερρακάκη και Κωνσταντίνο Κυρανάκη, η ΓΑΙΑΟΣΕ ρίχνει τίτλους τέλους σε ό,τι αφορά το αντικείμενο της διαχείρισης του τροχαίου υλικού διατηρώντας μόνο το κομμάτι των σιδηροδρομικών ακινήτων.

Από την άλλη ο ΟΣΕ κληρονομεί εκτός από τα τρένα και πλήθος εκκρεμοτήτων, διενέξεων και ...μισθωμάτων που διεκδικεί από την Ηellenic Train, με τις συγκεκριμένες οφειλές να προστίθενται στις ανοιχτές υποθέσεις που είχαν ήδη μεταξύ τους οι δύο φορείς. Ο ΟΣΕ θα πρέπει να «τρέξει» άμεσα και τη δαιδαλώδη διαδικασία της τεχνικής αξιολόγησης καθώς ο σχετικός διαγωνισμός που είχε προκηρύξει η ΓΑΙΑΟΣΕ τον περασμένο Φεβρουάριο δεν συμβασιοποιήθηκε ποτέ με τον Οργανισμό να καλείται τώρα είτε να τον συνεχίσει ή να προκηρύξει άλλον.

Οπως ορίζει η ΚΥΑ, η ΓΑΙΑΟΣΕ οφείλει να προχωρήσει στην ολοκλήρωση της διαδικασίας φυσικής καταγραφής του μη μισθωμένου τροχαίου υλικού και των διαθέσιμων ανταλλακτικών του υποσυστήματος Συρμού ETCS εντός επτά ημερών.

Από την καταγραφή εξαιρούνται το άχρηστο, μη επισκευάσιμο ή ακατάλληλο για περαιτέρω χρήση τροχαίο υλικό και συγκεκριμένα 12 μονάδες για μίσθωση σε ιδιώτες, κοινωνικούς φορείς, οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης α’ βαθμού, 855 μονάδες τροχαίου υλικού, το οποίο θα εκποιηθεί μετά από αφαίρεση των ανταλλακτικών – μηχανισμών που θα κριθούν κατά τη διαδικασία καταστροφής των ανωτέρω μονάδων, κατάλληλα για ενδεχόμενη επαναχρησημοποίηση και το μισθωμένο τροχαίο υλικό σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, λοιπές επιχειρήσεις, οργανισμούς και Ο.Τ.Α.

Στη συνέχεια θα υπογραφεί πρωτόκολλο παράδοσης – παραλαβής με τον ΟΣΕ, στον οποίο η ΓΑΙΑΟΣΕ θα παραδώσει όλες τις συμβάσεις μίσθωσης τροχαίου υλικού και τα αντίστοιχα παραρτήματα ή λίστες των συμβάσεων με το μισθωμένο τροχαίο υλικό.

Από την πλευρά του ο ΟΣΕ αναλαμβάνει την υποχρέωση τεχνικής αξιολόγησης μισθωμένου και μη σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού.

Συγκεκριμένα η διαδικασία τεχνικής αξιολόγησης αφορά κατ’ ελάχιστον την ταυτοποίηση, αξιολόγηση, εκτίμηση και έλεγχο του συνόλου του τροχαίου υλικού και τη σύνταξη Αναφοράς Τεχνικού Ελέγχου για κάθε μονάδα που θα περιλαμβάνει εκτίμηση της τρέχουσας επιχειρησιακής κατάστασης και του βαθμού συντήρησης κάθε μονάδας με έμφαση στις μηχανές και συνολικό τεχνικό έλεγχο του τροχαίου υλικού και συγκεκριμένα:

• τεχνική εκτίμηση της τρέχουσας κατάστασης κάθε μονάδας και εντοπισμό μειζόνων αποκλίσεων σε σχέση με τη βέλτιστη κατάσταση, σύμφωνα με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή,
• υπολογισμό της εναπομένουσας διάρκειας ζωής του τροχαίου υλικού σε έτη αποδοτικής υπηρεσίας (άνευ ανακατασκευής),
• συστάσεις επί των βέλτιστων διαθέσιμων μηχανισμών για τη διασφάλιση των συνθηκών διατήρησης/βελτίωσης της επιχειρησιακής κατάστασης και διάρκειας καθώς και συντήρησης του τροχαίου υλικού,
• έλεγχο ανταπόκρισης του τροχαίου υλικού στις απαιτήσεις της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας ιδίως προς τις απαιτούμενες Τεχνικές Προδιαγραφές Διαλειτουργικότητας τροχαίου υλικού (φέρουσα κατασκευή και μηχανικά μέρη, διάδραση με την τροχιά και περιτύπωση, σύστημα πέδησης, θέματα σχετιζόμενα με τους επιβάτες, συνθήκες περιβάλλοντος, εξωτερικά φώτα και συσκευές ακουστικής και οπτικής προειδοποίησης, ελκτικός και ηλεκτρικός τεχνικός εξοπλισμός, θάλαμος μηχανοδηγού και διεπαφή μηχανοδηγού και μηχανημάτων, πυρασφάλεια και εκκένωση, τρέχουσα συντήρηση, τεκμηρίωση για τη λειτουργία και τη συντήρηση)
• περιγραφή και τεκμηρίωση της πραγματικής τρέχουσας κατάστασης του τροχαίου υλικού στις φόρμες παράδοσης/αποδοχής.

Η διάρκεια της διαδικασίας τεχνικής αξιολόγησης, οφείλει να ολοκληρωθεί εντός δώδεκα μηνών από την ανάθεσή της. Να σημειωθεί ότι στον διαγωνισμό, ο οποίος είχε προκηρυχθεί στις αρχές της χρονιάς από την ΓΑΙΑΟΣΕ, ο οποίος και δεν ολοκληρώθηκε, προβλεπόταν ότι ειδικά για την εκτίμηση του βαθμού συντήρησης του μισθωμένου τροχαίου υλικού, θα πρέπει να χορηγηθούν και τα έγγραφα συντήρησης των μονάδων σε βάθος δεκαετίας, τα οποία έχουν παραδοθεί από τους εκάστοτε μισθωτές και τους φορείς συντήρησης.

Οριζόταν ότι το έργο της τεχνικής αξιολόγησης, προϋπολογισμού 978.236 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, θα αφορούσε συνολικά 2.889 μονάδες τροχαίου υλικού που βρίσκονται σε 9 χώρους συντήρησης (Καλαμάτα, Πύργος, Πάτρα, Διακοπτό, Εργ. Πειραιά, Μηχανοστάσια Ρέντη και Λάρισας, εργοστάσιο Θεσσαλονίκης και μηχανοστάσιο Αλεξανδρούπολης) καθώς και σε 83 χώρους απόθεσης σε όλο το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο.

Οι εκκρεμότητες

Βάσει των προβλέψεων της ΚΥΑ, οι συμβάσεις Υπηρεσιών Προσωπικού στη διαχείριση του Τροχαίου Υλικού υπεισέρχονται αυτοδικαίως στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του ΟΣΕ καθώς επίσης και οι συμβάσεις μίσθωσης του τροχαίου υλικού.

Μαζί με τις τελευταίες η ΓΑΙΑΟΣΕ κληροδοτεί στον Οργανισμό και σημαντικές οικονομικές εκκρεμότητες. Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις που δημοσιεύτηκαν πριν λίγες ημέρες, η ΓΑΙΑΟΣΕ προβάλλει συνολικές ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις ύψους 60,2 εκατ. ευρώ για μισθώματα τροχαίου υλικού και ακινήτων. Στις παραπάνω απαιτήσεις συμπεριλαμβάνονται και χρεώσεις αποζημίωσης χρήσης για 156 μονάδες τροχαίου υλικού, συνολικού ύψους 1,2 εκατ. ευρώ για το 2023 και αντίστοιχου ποσού για το 2024.

Η HELLENIC TRAIN έχει αμφισβητήσει τα δύο τελευταία ποσά, προβάλλοντας ότι είχε ασκήσει νόμιμο δικαίωμα επιστροφής των εν λόγω μονάδων, το οποίο δεν έγινε δεκτό από τη ΓΑΙΑΟΣΕ λόγω μη τήρησης των τεχνικών προϋποθέσεων, όπως ανέφερε. Η ΓΑΙΑΟΣΕ έχει διατηρήσει ρητή επιφύλαξη και έχει δηλώσει ότι δεν της έχουν παραδοθεί οι εν λόγω μονάδες, παρόλο που κάλεσε τη HELLENIC TRAIN να τις παραδώσει.

Επιπλέον των ανωτέρω απαιτήσεων η ΓΑΙΑΟΣΕ έχει υπαγάγει σε συνυποσχετικό που υπέγραψε τον περασμένο Μάιο με την ΗΤ απαιτήσεις της από καταστροφή ή βλάβη του τροχαίου υλικού λόγω ατυχημάτων καθώς και από ζημίες ή φθορές και την απομείωση της αξίας των μονάδων ΤΥ ή της αξίας από απώλεια ΤΥ, για τις οποίες υποβλήθηκε αίτημα επιστροφής στόλου και ασκήθηκε μερική καταγγελία από τη HELLENIC TRAIN Α.Ε., ενώ μέχρι σήμερα δεν έχουν παραδοθεί στη ΓΑΙΑΟΣΕ οι μονάδες για τις οποίες καταγγέλθηκε η μίσθωση. Επιπρόσθετα η HELLENIC TRAIN έχει προβάλλει απαιτήσεις ύψους 21,1 εκατ. ευρώ για συμπληρωματικές εργασίες συντήρησης.

Σε ό,τι αφορά την επόμενη μέρα για τη ΓΑΙΑΟΣΕ, η εταιρεία θα επικεντρωθεί στη διαχείριση των σιδηροδρομικών ακινήτων, για τα οποία έχει προγραμματίσει ήδη σειρά ενεργειών αξιοποίησης δεδομένου ότι δεν θα προσβλέπει πλέον στα έσοδα από την εκμίσθωση του τροχαίου υλικού. Να σημειωθεί ότι το 2024 η εταιρεία παρουσίασε κύκλο εργασιών 21.888.680 ευρώ έναντι 21.720.906 ευρώ το 2023. Τα έσοδα από μισθώματα τροχαίου υλικού ανήλθαν στα 15.283.052 ευρώ, τα έσοδα από την εκμετάλλευση φωτοβολταϊκού σταθμού στα 386.417 ευρώ και τα έσοδα από την ακίνητη περιουσία στα 6.219.211 ευρώ, ποσό το οποίο η εταιρεία στοχεύει να αυξήσει σημαντικά.

Νέα σελίδα και στα σιδηροδρομικά έργα
Στο μεταξύ νέο κεφάλαιο ανοίγει για τα σιδηροδρομικά έργα στη χώρα, καθώς εννέα σημαντικά έργα που μέχρι πρότινος διαχειριζόταν η ΕΡΓΟΣΕ περνούν πλέον στην αρμοδιότητα των Σιδηροδρόμων Ελλάδας Μ.Α.Ε. (ΟΣΕ) — του νέου ενιαίου φορέα που δημιουργήθηκε από τη συγχώνευση του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ.

Αυτήν την εβδομάδα υπεγράφη από τον κ. Κυρανάκη η τροποποίηση του προγράμματος «ΤΠΑ Υποδομών και Μεταφορών 2021–2025», η οποία προβλέπει την αλλαγή του δικαιούχου των συγκεκριμένων έργων. Πρόκειται για έργα που αφορούν τόσο την αναβάθμιση υφιστάμενων γραμμών όσο και την κατασκευή νέων σιδηροδρομικών υποδομών, χωρίς ωστόσο να έχουν εξασφαλιστεί για όλα οι απαιτούμενοι χρηματοδοτικοί πόροι προκειμένου να εκκινήσουν (όπως για παράδειγμα η επέκταση του Προαστιακού Σιδηροδρόμου στα λιμάνια της Ραφήνας και του Λαυρίου).

Η μεταφορά ευθύνης αφορά τα εξής έργα:

• Κατασκευή νέας στάσης στο Κρυονέρι Αττικής, με προϋπολογισμό 7,68 εκατ. ευρώ.
• Απαλλοτρίωση για τον Υποσταθμό Έλξης Κιλκίς, στο πλαίσιο της ηλεκτροκίνησης της γραμμής Θεσσαλονίκη – Μουριές (50.000 ευρώ).
• Επιχορήγηση για Υπηρεσίες Τεχνικού Συμβούλου για την ολοκλήρωση συγχρηματοδοτούμενων έργων της ΕΡΓΟΣΕ και την προετοιμασία νέων έργων (38,5 εκατ. ευρώ).
• Ολοκλήρωση της νέας διπλής γραμμής Κιάτο – Πάτρα, στο τμήμα Ρίο – Νέος Λιμένας Πατρών, με συνολικό προϋπολογισμό 635,99 εκατ. ευρώ.
• Αναβάθμιση και διπλασιασμός της γραμμής Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο, με εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης και σηματοδότησης (1,17 δισ. ευρώ).
• Κατασκευή νέας γραμμής Θεσσαλονίκη – Τοξότες, με προϋπολογισμό 2,32 δισ. ευρώ.
• Σιδηροδρομική σύνδεση του 6ου προβλήτα λιμένα Θεσσαλονίκης και κατασκευή προαστιακού Δυτικής Θεσσαλονίκης, με κόστος 77,16 εκατ. ευρώ.
• Κατασκευή προαστιακής γραμμής Κορωπί – Λαύριο, με σύνδεση του λιμένα Λαυρίου, ύψους 543,42 εκατ. ευρώ.
• Σύνδεση Ραφήνας με το υφιστάμενο δίκτυο, μέσω νέας προαστιακής γραμμής που φτάνει έως τον λιμένα Ραφήνας, με προϋπολογισμό 430,92 εκατ. ευρώ.